Rais al-Sharaa ataka ukurasa mpya wa uhusiano na Urusi

Rais wa Syria Ahmed al-Sharaa amesema anataka "kurekebisha upya” uhusiano kati ya Damascus na Moscow, wakati Rais Vladimir Putin alipomkaribisha Kremlin Jumatano. Hii ni mara ya kwanza kwa viongozi hao kukutana tangu kuondolewa madarakani kwa Bashar al-Assad mwezi Desemba mwaka jana. Tukio hilo linaashiria mwanzo mpya wa uhusiano kati ya nchi hizo mbili, baada ya kipindi cha uhusiano mgumu uliotokana na vita vya wenyewe kwa wenyewe vilivyodumu kwa miaka 14.

Katika picha zilizorushwa na televisheni ya serikali ya Urusi, Putin alimkaribisha Sharaa kwa maneno ya urafiki, lakini mazungumzo ya ndani yalihusisha ajenda nyeti zaidi: hatma ya Bashar al-Assad, ambaye amekuwa akiishi uhamishoni Moscow kwa miezi kumi. Sharaa anataka Urusi kumkabidhi Assad na maafisa wake waliotuhumiwa kwa uhalifu wa kivita, akisema ni hatua muhimu kwa "Syria mpya yenye uwajibikaji.”

Urusi ilikuwa mshirika muhimu wa Assad wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe, ikitoa msaada wa kijeshi na kifedha uliomsaidia kusalia madarakani kwa zaidi ya muongo mmoja. Lakini tangu Sharaa kuongoza mapinduzi ya kijeshi yaliyomng'oa Assad, Moscow imekuwa katika hali ya tahadhari, ikijaribu kudumisha ushawishi wake bila kuonekana kuunga mkono upande wowote.

Akizungumza mbele ya vyombo vya habari, Sharaa alisema Syria inataka kuanzisha upya uhusiano wa kidiplomasia na Urusi kwa misingi ya usawa. "Tunajaribu kurejesha na kufafanua upya mahusiano haya kwa namna mpya — Syria yenye uhuru, umoja wa ardhi na uthabiti wa usalama,” alisema Sharaa.

Kwa upande wake, Putin alisema uhusiano kati ya nchi hizo mbili ni wa "kipekee,” akiongeza kwamba umejengwa kwa miongo mingi ya ushirikiano. Hata hivyo, hakuna aliyelitaja wazi suala la Assad wala kambi za kijeshi za Urusi, ambazo zimekuwa chanzo cha mvutano mkubwa katika mazungumzo ya kidiplomasia.

Hatma ya kambi za Tartus na Hmeimim

Kambi hizo za Tartus na Hmeimim zimekuwa ngome za ushawishi wa Urusi katika eneo la Mediterania na Mashariki ya Kati. Serikali mpya ya Damascus imeashiria kutaka mkataba mpya wa uwepo wa kijeshi unaohakikisha "uhuru wa Syria unaheshimiwa.”

Baada ya mkutano wa saa mbili na nusu, makamu wa waziri mkuu wa Urusi Alexander Novak alisema Moscow iko tayari kuendelea kushirikiana katika sekta ya mafuta ya Syria.

"Kampuni za Urusi zimekuwa zikifanya kazi kwenye visima vya mafuta vya Syria kwa muda mrefu, na tunataka kuendeleza miundombinu na mifumo ya nishati,” alisema Novak kupitia shirika la TASS.

Urusi imeahidi kusaidia katika ujenzi wa upya wa Syria kupitia miradi ya miundombinu na usafiri. Al- Sharaa amesema ushirikiano huo unakaribishwa, lakini ametaka uwe "kwa misingi ya uwazi na usawa” ili kuepusha utegemezi wa kiuchumi unaoweza kuathiri uhuru wa taifa lake.

Afisa mmoja wa serikali ya Syria alisema al-Sharaa anatarajia Putin atakubali kumkabidhi Bashar al-Assad na maafisa wengine waliokimbilia Urusi. "Sharaa ataomba Urusi iwarejeshe wote waliotuhumiwa kwa uhalifu wa kivita, hususan Assad,” alisema afisa huyo kwa sharti la kutotajwa jina.

Urusi katika kumbukumbu za vita

Urusi ilianza mashambulizi ya anga nchini Syria mwaka 2015, hatua iliyogeuza mwelekeo wa vita kwa kumsaidia Assad kurejesha udhibiti wa maeneo yaliyokuwa mikononi mwa waasi. Ndege za Urusi zilishambulia miji kama Idlib, zikisababisha vifo vya maelfu ya raia na uharibifu mkubwa wa miundombinu.

Sharaa, ambaye zamani alikuwa kiongozi wa kundi la Hayat Tahrir al-Sham (HTS), anajaribu kuijenga upya Syria kama taifa linalojitegemea na lenye mfumo wa kiraia. Hata hivyo, Urusi bado inalitambua HTS kama kundi la kigaidi, jambo linaloweka changamoto kwa uhusiano wa Moscow na serikali mpya ya Damascus.

Serikali ya Sharaa imeahidi katiba mpya, uchaguzi huru, na upatanisho wa kitaifa. Anasema ushirikiano wa kiuchumi na kijeshi na Urusi utategemea kama Moscow itaheshimu mabadiliko hayo. "Tunataka urafiki, sio utegemezi,” alisisitiza katika hotuba yake kwa waandishi wa habari.

Wachambuzi wanasema Urusi inajaribu kudumisha nafasi yake Mashariki ya Kati kupitia ushirikiano wa nishati na miradi ya ujenzi. Lakini kuanguka kwa Assad na kuibuka kwa Sharaa kunamaanisha kuwa Moscow italazimika kuanza ukurasa mpya wa kidiplomasia.

Ndani ya Syria, wananchi wengi wamepokea mkutano huo kwa matumaini kwamba utafungua milango ya misaada na uwekezaji wa kigeni. Wengine, hasa wapinzani wa zamani wa Assad, wanaona huu ni wakati wa "kuandika historia upya” bila ushawishi wa kigeni uliotawala enzi za Assad.

Baada ya miaka 14 ya vita na zaidi ya watu milioni 6 kukimbia makazi yao, Syria inakabiliwa na changamoto kubwa ya ujenzi na upatanisho. Mazungumzo kati ya Putin na Sharaa yameweka msingi wa kile wachambuzi wanaona kama "hatua ya kwanza kuelekea ushirikiano wa tahadhari” — urafiki wa manufaa ya pande zote bila kuvuka mipaka ya mamlaka ya Syria.

Chanzo: AFP