Pakistan yakabiliwa na shinikizo kuhusu upatanishi Iran

Pakistan imechukua nafasi kubwa katika juhudi za kuleta amani kati ya Marekani na Iran. Serikali ya Islamabad imekuwa mwenyeji wa mazungumzo na pia imekuwa kiungo cha mawasiliano ya siri kati ya pande hizo mbili zinazokinzana. Hatua hiyo imeifanya Pakistan kuwa katikati ya mgogoro mkubwa wa kisiasa wa kimataifa.

Kwa Islamabad, hali ya utulivu katika eneo la Ghuba ina umuhimu mkubwa kwa usalama na uchumi wake. Serikali ya Pakistan ina hofu kuwa mzozo mkubwa kati ya Marekani na Iran unaweza kuvuruga biashara, kuongeza matatizo ya nishati na kuchochea mvutano wa kidini ndani ya nchi. Pia kuna wasiwasi kuhusu athari katika maeneo ya mpakani kati ya Pakistan na Iran.

Pakistan pia inaona juhudi hizi kama nafasi ya kuongeza hadhi yake kimataifa. Serikali inaamini kuwa kusaidia kumaliza mgogoro huo kunaweza kuonyesha uwezo wake wa kidiplomasia. Lakini wachambuzi wanaonya kuwa kushindwa kwa juhudi hizo kunaweza kuharibu sifa ya Islamabad.

Michael Kugelman alisema Pakistan inaweza kukosolewa zaidi ikiwa juhudi zake za kufufua mazungumzo kati ya Marekani na Iran zitashindwa. Alisema mpatanishi hawezi kulazimisha pande mbili zisizoaminiana kukaa mezani. Kwa maoni yake, Islamabad ina nafasi ndogo ya kubadilisha msimamo wa Tehran na Washington.

Afisa mmoja wa serikali ya Pakistan anayehusika na mazungumzo hayo alisema Islamabad inaendelea kuwasiliana na pande zote mbili. Alisema Pakistan ina wasiwasi mkubwa kuhusu kuongezeka kwa mvutano huo. Serikali hiyo imeahidi kuendelea kusaidia juhudi za kupunguza mzozo kwa njia ya amani.

Ripoti ya Marekani yazua utata mpya

Mapema wiki hii, ripoti ya kituo cha habari cha CBS News ilizua maswali kuhusu msimamo wa Pakistan katika mgogoro huo. Ripoti hiyo ilinukuu maafisa wa Marekani wakidai kuwa Pakistan iliiruhusu Iran kuhifadhi ndege zake katika vituo vya jeshi vya Pakistan. Maafisa hao walisema hatua hiyo ilisaidia kuzikinga ndege hizo dhidi ya mashambulizi ya Marekani.

Wizara ya Mambo ya Nje ya Pakistan ilikanusha taarifa hizo haraka. Serikali ilisema ripoti hiyo ilikuwa ya kupotosha na ya kubashiri. Islamabad ilieleza kuwa shughuli hizo za ndege zilihusiana na mipango ya kidiplomasia na usafirishaji katika juhudi za upatanishi.

Pakistan pia ilionya kuwa taarifa zisizothibitishwa zinaweza kuharibu juhudi nyeti za kidiplomasia. Serikali ilisema mazungumzo ya amani yanahitaji mazingira ya kuaminiana. Maafisa wa Pakistan wanaamini kuwa uvumi unaweza kuongeza mashaka kati ya pande zinazohusika.

Seneta wa Marekani Lindsey Graham aliikosoa Pakistan kufuatia ripoti hiyo. Graham ni mmoja wa wanasiasa wanaounga mkono vita vya Marekani dhidi ya Iran. Kauli zake zimeonyesha wasiwasi wa baadhi ya viongozi wa Marekani kwamba Pakistan inaonekana kuwa karibu mno na Tehran.

Wakati huo huo, China imehimiza Pakistan kuongeza juhudi zake za upatanishi. Waziri wa Mambo ya Nje wa China, Wang Yi, aliitaka Islamabad kusaidia kupunguza mvutano kati ya Marekani na Iran. Beijing inaona utulivu katika Ghuba ya Hormuz kuwa muhimu kwa biashara na usalama wa eneo hilo.

Pakistan yajikuta katikati ya mataifa makubwa

Licha ya juhudi hizo, bado haijulikani Pakistan inaweza kufanya kiasi gani kuwapatanisha Marekani na Iran. Mwezi uliopita, viongozi wa nchi hizo mbili walifanya mkutano wa ngazi ya juu mjini Islamabad. Hata hivyo, majaribio ya Pakistan kuanzisha mazungumzo ya moja kwa moja baadaye hayakufanikiwa.

Imtiaz Gul alisema mafanikio ya mazungumzo hayo hayakuwa mikononi mwa Pakistan pekee. Alisema kila kitu kilitegemea utayari wa Rais Donald Trump kukubali mapendekezo ya Iran. Pia ilitegemea uwezo wa Tehran kubadilisha baadhi ya misimamo yake.

Gul alisema baadhi ya mataifa yaliidharau Iran na kushindwa kuelewa msimamo wake. Alisema hilo ndilo lililosababisha mazungumzo kukwama. Kwa maoni yake, kiwango cha kuaminiana kwa Pakistan miongoni mwa wahusika sasa huenda si kikubwa kama kilivyokuwa mwanzoni.

Pakistan kwa muda mrefu imekuwa na uhusiano wa karibu na Marekani pamoja na Saudi Arabia. Wakati huo huo, pia ina uhusiano wa kidiplomasia na Iran pamoja na China. Hali hiyo inaifanya Islamabad kuwa katika nafasi ngumu ya kusawazisha maslahi ya mataifa hayo yote.

Fatemeh Aman alisema Pakistan itaendelea kujaribu kusaidia mawasiliano kati ya Tehran na Washington. Lakini alionya kuwa matarajio ya mafanikio makubwa yanapaswa kubaki madogo. Kwa maoni yake, Islamabad inaweza kusaidia kuweka njia za mawasiliano wazi zaidi kuliko kuleta makubaliano makubwa ya kisiasa.

Wasiwasi wa kuonekana karibu sana na Marekani

Wachambuzi wanasema Pakistan lazima ihakikishe inaendelea kuonekana kuwa mpatanishi wa upande wa kati. Hilo ni muhimu hasa kwa Iran, ambayo inaweza kuanza kuona Islamabad kuwa karibu mno na Marekani. Kauli za mara kwa mara za Trump kuisifu Pakistan pia zimeongeza wasiwasi huo.

Michael Kugelman alisema hatua muhimu zaidi kwa Pakistan sasa ni kuhimiza kusitishwa kwa mapigano na kuongeza muda wa utulivu uliopo. Alisema Islamabad lazima ihifadhi uaminifu wake mbele ya Iran. Ripoti zinazodai Pakistan haiwasilishi kwa usahihi ujumbe kati ya Tehran na Washington zinaweza kudhoofisha nafasi yake.

Wataalamu wanaamini kuwa migogoro kuhusu vikwazo vya kiuchumi, usalama wa eneo na mpango wa nyuklia wa Iran ni mikubwa mno kwa Pakistan kuisuluhisha peke yake. Hata hivyo, Islamabad bado inaweza kuwa muhimu kama njia ya mawasiliano wakati mazungumzo ya moja kwa moja yanaposhindikana. Hilo linaifanya Pakistan kubaki sehemu muhimu ya juhudi za kidiplomasia katika eneo hilo.

Kadri mvutano unavyoendelea, Pakistan inalazimika kusawazisha mahusiano yake kwa uangalifu mkubwa. Hatua yoyote inayoweza kuonekana kuiunga mkono upande mmoja inaweza kuharibu uhusiano wake na upande mwingine. Serikali ya Islamabad sasa inakabiliwa na mtihani mkubwa wa kidiplomasia katika moja ya migogoro mikubwa zaidi ya kimataifa.