Kiev baskı altında: İran savaşı Ukrayna'yı nasıl etkiliyor?

ABD'nin arabuluculuğunda sürdürülen Ukrayna barış görüşmeleri, Ortadoğu'daki savaş nedeniyle askıya alındı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, komşu ülkeye yönelik yeni taarruzlarla askeri kazanımlarını genişletmeye çalışacağı öngörülüyor.

Küresel petrol fiyatlarındaki sert artış Moskova'nın savaş kasasını doldururken ABD'nin hava savunma kapasitesi, Körfez ülkelerine düzenlenen İran saldırıları tarafından hızla tüketiliyor. Bu durum, Rus işgalinin beşinci yılında ABD'nin Ukrayna'ya ne kadar kaynak aktarılabileceği konusunda ciddi soru işaretleri doğuruyor.

Ukrayna'nın Avrupalı müttefikleri kesintisiz destek vaadini yinelese de Kiev'in iki yıllık askeri ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak üzere hazırlanan 90 milyar euroluk AB kredisini çevreleyen tartışmalar, güçlüklerin giderek artmakta olduğunun açık bir yansıması oldu.

Trump, Zelenskiy'e yükleniyor

Öte yandan ABD, Moskova'ya geçici bir petrol yaptırımı muafiyeti tanıyarak hâlihazırda gemilere yüklenmiş olan Rus petrolünün satışına izin verdi. Bu karar, Kiev ve Avrupalı müttefikleri tarafından hayal kırıklığıyla karşılandı.

Trump ayrıca Zelenskiy'i barışın önündeki engel olarak görüyor. "Harekete geçmesi ve bir anlaşma yapması gerekiyor" diyen Trump, NBC News'e verdiği röportajda, Putin'in anlaşmaya hazır olduğunu ancak "Zelenskiy ile anlaşmaya varmanın ise çok daha güç olduğunu" söyledi.

Şubat 2025'teki gergin Beyaz Saray buluşmasının ardından Trump'a karşı daha pragmatik bir tutum benimseyen Zelenskiy, Ortadoğu savaşının Ukrayna üzerindeki etkisine ilişkin kaygılarını giderek daha açık biçimde dile getiriyor. Zelenskiy, Ortadoğu çatışmasının Ukrayna'ya yansımalarından "çok kötü bir his" duyduğunu, barış müzakerelerinin "sürekli ertelendiğini", Rusya'nın yüksek petrol fiyatlarından kazanç sağladığını ve Ukrayna'nın ABD yapımı Patriot füzesi kıtlığıyla yüz yüze gelebileceğini vurguladı.

Hürmüz Boğazı direnci Ukrayna'ya yansıyabilir

NATO müttefiklerinin Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğini yeniden sağlamak için deniz kuvvetleri göndermekten kaçınması da, Başkan Donald Trump'tan sert bir tepki aldı. Bu gelişme, Ukrayna açısından ağır sonuçlar doğurabilecek yeni bir kırılma hattının habercisi niteliğinde. Gözlemciler, Avrupa'ya öfkelenen Trump'ın Ukrayna konusunda desteği daha da azaltabileceği yorumlarını yapıyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Washington'ın Ukrayna'ya ilgisini canlı tutmaya çalışarak, İran yapımı Şahed insansız hava araçlarına (İHA) karşı mücadelede Körfez'e 200'den fazla askeri uzman göndermeyi önerdi. Ancak Trump, "Hayır, İHA savunmasında onların yardımına ihtiyacımız yok" diyerek Kiev'in yardım tekliflerini geri çevirdi.

Rusya ilkbaharda saldırı için hazırlanıyor

Tüm bu çatlaklar ortaya çıkarken Rus ordusu, Donetsk'in doğu kesiminde Ukrayna kontrolündeki toprakları ele geçirmeye ve çeşitli cephe hatlarında yeni saldırılar başlatmaya hazırlanıyor. Analistler, Moskova'nın takviye kuvvet biriktirdiğini ve zeminin ilkbaharda kurumasıyla birlikte operasyonel temponun artmasını beklediklerini belirtiyor.

Washington merkezli Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW), Rus birliklerinin kara saldırılarından önce Ukrayna savunmasını yıpratmak amacıyla topçu ve İHA saldırılarını yoğunlaştırdığını tespit etti.

Ukrayna, Kremlin'in planlarını sekteye uğratmak için Dnipropetrovsk ve Zaporijya bölgelerinde karşı saldırılar başlattı. Rus kuvvetleri bu bölgelerde kilit sanayi merkezleri olan bölge başkentlerine doğru köprü oluşturmaya çalışıyor. ISW, Ukrayna'nın Dnipropetrovsk'taki başarılı karşı harekâtının Rusya'yı hem savunma yapmak hem de başka cephelerde taarruz için güç ve malzeme ayırmak arasında seçim yapmak zorunda bırakacağını ve beklenen Rus taarruzunu büyük olasılıkla sekteye uğratabileceğini vurguladı.

Ukrayna kuvvetlerinin aynı zamanda öngörülen taarruzu engellemek amacıyla Rus ikmal hatları, askeri teçhizat ve personele karşı orta menzilli saldırılarını da yoğunlaştırdığı bildiriliyor.

İHA ve füzeler belirleyici

Savaşın başında büyük tank ve piyade birliklerinin hızlı manevralarıyla başlayan çatışmalar, zaman içinde küçük grupların Doğu Ukrayna'nın harap kentleri ile köylerinde yürüttüğü yıpratma savaşına dönüştü. Rusya aynı zamanda Ukrayna'nın enerji altyapısını ve diğer hayati tesislerini tahrip etmek için uzun menzilli füze ve İHA saldırılarını sürdürüyor.

Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü'nden (RUSI) analist Jack Watling, son bir yılda Rusya'nın artan saldırı gücü ve Ukrayna'nın azalan asker sayısı nedeniyle Kiev'in savunma mevzilerinin defalarca delindiğini belirtti. Watling, "Rusya, Ukrayna'nın yaşattığı ağır kayıplara karşın mevcut asker temini hızını koruyabilir görünüyor" dedi.

Ukrayna'da 700 bin Rus askeri var

Putin, Ukrayna'da yaklaşık 700 bin askerinin görev yaptığını açıkladı. Bu rakamın Ukrayna'nın toplam asker sayısıyla aşağı yukarı örtüştüğü bildiriliyor. Rusya, yeni saldırılara hazırlanırken görece yüksek maaş ve çeşitli avantajlarla gönüllüleri ve yabancı savaşçıları saflarına katmayı sürdürüyor. Bunun yanı sıra öğrencileri de yeni kurulan İHA Kuvvetleri'ne çekmeye çalışıyor.

ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, Senato İstihbarat Komitesi'nde yaptığı açıklamada Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaşta üstünlüğünü koruduğunu söyledi. Gabbard, müzakerelerin sürdüğünü belirterek bir anlaşmaya varılana dek Moskova'nın, hedeflerine ulaştığını değerlendirene kadar yavaş bir yıpratma savaşıyla ilerlemeyi sürdüreceğini öngördü.

Müzakerelerde çıkmaz aşılamıyor

Şu ana kadar yürütülen çok sayıda müzakere turundan somut bir ilerleme çıkmadı. Taraflar temel konularda keskin biçimde karşı cephelerde yer almaya devam ediyor. Putin, ilhak ettikleri ancak hiçbir zaman tam olarak ele geçiremedikleri dört bölgeden Ukrayna askerinin çekilmesini, Kiev'in NATO üyeliği hedefinden vazgeçmesini, ordusunu önemli ölçüde küçültmesini ve Rus dili ile Moskova bağlantılı Ortodoks Kilisesi'ne yönelik kısıtlamaları kaldırmasını talep ediyor.

Zelenskiy ise bu taleplerin tamamını reddediyor. Ukrayna lideri, ateşkes ilan edilmesini ve ABD garantili güvenlik taahhütleri verilmesini talep ederken, Ukrayna toprakları üzerindeki Rus iddialarını kesinlikle kabul etmiyor.

Kiev'in Avrupalı müttefikleri, Moskova'yı sahada daha fazla kazanım elde etmek umuduyla görüşmeleri uzatmakla suçluyor ve Avrupa'nın müzakere masasında yer alması gerektiğini savunuyor. Avrupalıların sürece katılımını reddeden Rusya ise, olası bir ateşkesi denetlemek üzere konuşlandırılacak Avrupa kuvvetlerini meşru hedef olarak değerlendireceğini açıklamış durumda.

AP / BÜ,MUK