SpaceX'in halka arzı: Elon Musk ilk trilyoner mi olacak?

ABD'li milyarder iş insanı Elon Musk, bilim kurguyu gerçeğe dönüştürmesiyle tanınıyor. Yeniden kullanılabilir roketlerden otonom elektrikli araçlara ve insansı robotlara kadar Musk'ın girişimleri, bir zamanlar imkânsız görülen birçok şeyi hayata geçirdi. Şimdi ise SpaceX'in halka arzıyla daha da büyük hedeflere yöneliyor.

24 yıldır özel şirket olarak kalan SpaceX artık halka açılmaya hazırlanıyor. Şirketin Çarşamba günü ABD piyasa düzenleyici kurumlarına sunduğu yüzlerce sayfalık başvuru dosyasına göre, SpaceX yeni yatırımcılardan yaklaşık 75 milyar dolar toplamayı hedefliyor. Bu da şirketin değerini 1,75 trilyon dolara kadar çıkarabilir.

Şirketin borsaya açılacağı kesin tarih henüz belli değil. Wall Street analistleri, halka arzın Haziran ayında gerçekleşmesi bekleniyor.

Üstelik şirket hâlâ zarar ediyor ve dünyanın en zengin insanı olan Musk, şirket üzerindeki kontrolünü fiilen korumayı sürdürecek.

Asteroid madenciliği ve uçan veri merkezleri

Musk, SpaceX'in astronotları uzaya göndermekten daha fazlasını üstlenmesini istiyor. Amacı, insan yaşamının Dünya dışındaki geleceğini güvence altına alacak altyapıyı oluşturmak.

Musk'ın nihai hedefi ise Mars'ta kendi kendine yetebilen ve bir milyon kadar insanın yaşayabileceği şehirler kurmak.

Bunun için SpaceX, dev yeniden kullanılabilir uzay aracı Starship ile 2030 yılına kadar insansız ilk uçuşları gerçekleştirmeyi planlıyor. Kızıl Gezegen'e tek yönlü yolculuk ortalama 225 milyon kilometre sürüyor ve yaklaşık altı ila dokuz ay alıyor.

İlk uçuşlarda iniş sistemlerinin test edilmesi ve temel altyapının kurulması; insanlı misyonların ise birkaç yıl sonra başlaması öngörülüyor.

SpaceX ayrıca dünyaya daha yakın gök cisimlerindeki kaynakları da insanlığın çok gezegenli geleceği için kullanmayı hedefliyor. Musk, uzayda değişken yörüngelere sahip asteroidlerin bir gün madencilik amacıyla kullanılabileceğine inanıyor.

Asteroidlerde neredeyse sıfır olan yer çekimi nedeniyle bu gök cisimlerine iniş yapmak ve kaynak çıkarmak çok daha ucuz olabileceği düşünülüyor. Uzay sektörü uzmanları, platin, nikel, altın ve su buzu gibi Mars'ta yaşam ve yakıt üretimi açısından kritik kaynakların büyük ölçekli çıkarılmasının ise ancak 2040'lı yıllarda mümkün olabileceğini belirtiyor.

Bu hedefe giden ilk önemli adım ise Ay olacak. Dünya'dan yalnızca üç günlük mesafede bulunan Ay'da yaşam alanları, fabrikalar ve yakıt depoları kurulabileceği düşünülüyor. Bu da dünyadan tonlarca malzeme taşımaktan çok daha ucuz bir seçenek olabilir.

Musk ayrıca uzayın, yapay zekanın karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan biri için de çözüm sunduğunu düşünüyor: Dev veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu enerji ve soğutma kapasitesi.

SpaceX'in planlarından biri de büyük yapay zeka süper bilgisayarlarını uydu ağlarıyla yörüngeye yerleştirmek.

Bu veri merkezlerinin sınırsız güneş enerjisinden yararlanabileceği ve uzayın doğal soğukluğunu ücretsiz soğutma sistemi olarak kullanabileceği öngörülüyor. Böylece büyük ölçekli yapay zeka eğitimleri Dünya'dakine göre çok daha verimli ve ucuz hale gelebilir.

Elon Musk dünyanın ilk trilyoneri olabilir mi?

Yeterince sıra dışı hedefleri olan SpaceX'in halka arz planları Elon Musk'ın servetini de tarihi seviyelere taşıyabilir.

Musk'ın şu anda SpaceX'in yaklaşık yüzde 42'sine sahip olduğu tahmin ediliyor. Şirketin 1,75 trilyon dolarlık değerlemeye ulaşması halinde Musk'ın payının değeri yaklaşık 735 milyar dolar olacak.

Tesla, xAI ve diğer girişimlerdeki hisseleri de hesaba katıldığında Musk'ın toplam serveti 1 trilyon doları aşabilir. Bu da onu tarihin ilk trilyoneri yapabilir.

Şirketin özel çift sınıflı hisse yapısı sayesinde Musk, sermayedeki payı daha düşük olmasına rağmen oy haklarının yüzde 80'inden fazlasını kontrol ediyor. Bu sistem Musk'ı fiilen görevden alınamaz hale getiriyor ve kısa vadeli yatırımcı baskısından bağımsız şekilde yüksek riskli uzun vadeli projeler yürütmesine imkân tanıyor.

Musk'ın bu güçlü kontrolü, özellikle Tesla'da eleştirilmişti. Hissedarlar dev maaş paketleri ve çıkar çatışmaları nedeniyle dava açmış, yönetim kurulunun yeterince bağımsız olmadığını savunmuştu.

Benzer tartışmalar, Musk'ın sosyal medya platformu X üzerindeki yönetimi için de yaşandı. Büyük işten çıkarmalar ve stratejik değişiklikler doğrudan Musk'ın kararıyla uygulanmıştı.

Halka arz aynı zamanda şirketin ilk yatırımcıları ve yöneticileri için de devasa servet anlamına geliyor.

Financial Times'a göre SpaceX Başkanı Gwynne Shotwell ile finans direktörü Bret Johnsen'in hisselerinin değeri 1 milyar doların üzerine çıkabilir.

Uzun yıllardır yatırımcı olan Antonio Gracias'ın payının 70 milyar doları aşabileceği, PayPal'ın kurucularından Luke Nosek'in hissesinin ise yaklaşık 5 milyar dolar değerinde olacağı belirtiliyor.

Tarihin en büyük halka arzlarından biri

Wall Street, tarihin en büyük halka arzlarından biri olmaya aday işlem için hazırlık yapıyor. Sürecin başını Goldman Sachs çekiyor.

SpaceX'in hedeflediği 75 milyar dolarlık yeni yatırım gerçekleşirse, bu rakam Suudi Aramco'nun 2019'daki 29,4 milyar dolarlık halka arz rekorunun neredeyse üç katı olacak.

Daha önceki en büyük halka arz ise 2014 yılında 22 milyar dolar toplayan Çinli online satış platformu Alibaba'ya aitti.

1,75 trilyon dolarlık değerleme gerçekleşirse SpaceX; Nvidia, Apple, Alphabet ve Microsoft gibi şirketlerle birlikte dünyanın en büyük halka açık 10 şirketi arasına girecek.

Ancak yatırımcılar açısından bu aynı zamanda çok büyük bir risk anlamına geliyor. Çünkü SpaceX hâlâ ciddi zarar ediyor.

Şirket, Starship programı, uydu yatırımları ve yapay zeka altyapısına yaptığı büyük harcamalar nedeniyle 2025 yılında 4,94 milyar dolar net zarar açıkladı.

Halka arz dosyasında uzay faaliyetlerinin taşıdığı büyük risklere de dikkat çekiliyor. Belgede "güneş ve kozmik radyasyon," "mikrometeoritler ve yörünge enkazı" gibi uzay kaynaklı tehditlerin yanı sıra "yaralanma veya ölüm" riski bulunduğu belirtiliyor.

Başvuruda ayrıca şu ifadeye yer veriliyor: "Geçmişte net zarar ettik ve gelecekte kârlılığa ulaşamayabiliriz."

Şirketin astronomik değerlemesi bazı analistleri şüpheye düşürüyor. Onlara göre SpaceX'in hedefleri, sağlam mühendislikten çok hayal ürünü projelere benzeyebilir.

Bu tartışmanın, hisselerin gelecek ay Nasdaq'ta işlem görmeye başlamasıyla daha da büyümesi bekleniyor.