Türk vatandaşlarından hangi ülkeler vize istemiyor?

Karadağ hükümetinin 30 Ekim 2025 itibarıyla Türk vatandaşlarına tanınan vize muafiyetini "geçici olarak" askıya alması, Balkanlar'da yıllardır yerleşik "kolay geçiş" algısına ilk ciddi çentiği attı.

Karar, Podgorica'da bir Karadağ vatandaşının bıçaklanması üzerine gözaltına alınan Türk ve Azerbaycan vatandaşlarıyla ilgili olay sonrası alındı. Karadağ Başbakanı Milojko Spajić pazar gecesi X hesabından "yarın acil usulle Türk vatandaşları için vizesiz rejimi geçici olarak kaldırma kararını alacağız" mesajını paylaştı. Ardından Bakanlar Kurulu, "vize rejimi" düzenlemesinde değişiklik yaparak muafiyeti resmen askıya aldı.

Düzenleme aynı gün uygulamaya alınarak sınır kapılarında uygulanmaya başlandı. Böylece Türkiye'den Karadağ'a kısa süreli seyahat planlayanların artık seyahat öncesinde vize başvurusu yapması gereken yeni dönem fiilen başlamış oldu.

Bu değişiklik, tekil bir ülke hamlesi gibi görünse de daha geniş bir eğilimin parçası olarak okunuyor: Vize muafiyetleri, güvenlik hassasiyeti yükseldiğinde hızla daralabiliyor.

Avrupa'da vizesiz koridor hâlâ var

Karadağ'ın kararı, "Balkanlar yekpare ve otomatik olarak vizesiz" ezberinin kırılmasına yol açtı ancak koridor tamamen kapanmış değil.

Türkiye vatandaşları için Sırbistan, Bosna-Hersek, Arnavutluk, Kuzey Makedonya ve Kosova kısa süreli turistik kalışlarda vizesiz rejimi sürdürüyor. Süreler ve giriş kısıtlamaları ülkeye göre değişebiliyor. Bu hat, Avrupa'ya en düşük bürokrasiyle erişim sağlayan kapı olma özelliğini koruyor; sahada ise dönemsel ek sorguların ve "asıl varış ülkesine geçiş" şüphesi doğduğunda sınırda geri çevirmelerin arttığı yönündeki gözlemler dikkat çekiyor.

Doğu hattında Moldova ile kimlikle seyahat kapısını açık tutan uygulama 2019’dan beri karşılıklı olarak yürürlükte. Gürcistan, Türk vatandaşları için pasaportun yanı sıra kimlik kartıyla da girişe izin veriyor ve bu düzenleme 2011'den bu yana sürüyor.

Ukrayna'da savaş koşulları ulaşımı zorlaştırsa da kısa süreli vizesiz rejimin teknik çerçevesi korunuyor. AB dışındaki bir diğer istisna olan Belarus'ta da 2014'ten beri karşılıklı vizesiz düzen geçerli; Türk vatandaşları ülkeye kesintisiz 30 güne kadar vizesiz girebiliyor. Bu tablo, "vizesizliğin tamamen bittiği" değil,"vizesiz koridorun dar ama canlı kaldığı" bir Avrupa resmine işaret ediyor.

Damgadan biyometriye: İzlenebilir seyahat

Avrupa Birliği'nin sınır politikası, vize rejiminin kendisi kadar seyahatin teknik doğasını da değiştiriyor. Giriş-Çıkış Sistemi (EES), AB'nin dış sınırlarında pasaportlara damga basma uygulamasını kademeli olarak biyometrik kayda dönüştüren yeni sistem; işletime 12 Ekim 2025'te başlandı ve uygulama birkaç ay içinde aşamalı olarak yaygınlaştırılacak.

EES'in ardından devreye girecek ETIAS (European Travel Information and Authorization System / Avrupa Seyahat Bilgi ve Yetkilendirme Sistemi) ile vize muafiyeti kapsamındaki ülke vatandaşlarının yolculuk öncesinde kısa bir çevrim içi seyahat ön izni alması gerekecek. AB'nin güncel takvimine göre ETIAS'ın tam devreye girişinin 2026'nın son çeyreğinde olması öngörülüyor.

Bu düzenlemeler, vizesiz seyahati bütünüyle ortadan kaldırmadan, sınır geçişlerinin önceden beyan edilen, dijital olarak doğrulanan ve giriş-çıkış hareketlerinin izlenebilir kılındığı bir modele geçişi ifade ediyor. Damganın yerini elektronik kayıt alırken, güvenlik ve göç kontrolleri fiziksel inceleme yerine dijital tarama ve risk değerlendirmesi üzerinden yürütülüyor.

Meksika: Vize var, havayolunda ön izinle giriş

Türk vatandaşları Meksika'ya seyahatlerinde vizeye tabi. Turizm, iş, eğitim, gazetecilik veya transit geçiş gibi nedenlerle Meksika'ya seyahat edecek umuma mahsus pasaport sahipleri, yalnızca hava yoluyla yapılacak seyahatlerde, ücretsiz ve tek girişli "SAE-Elektronik Yetkilendirme" alarak ülkeye giriş yapabiliyor.

SAE'nin düzenlendiği tarihten itibaren 30 gün içinde kullanılması gerekiyor ve girişten sonra en fazla 30 gün kalış sağlıyor. Hususi ve hizmet pasaportu sahipleri SAE'den yararlanamıyor. Bu tür pasaport sahiplerinin Meksika Diplomatik Temsilciliklerine şahsen başvurarak etiket tipi vize almaları gerekiyor.

Bu model, kapıyı kapatmaktan ziyade, kimlik ve seyahat amacının yolculuk öncesinde doğrulandığı bir ön izin/ön kontrol mekanizmasını güçlendiriyor.

Afrika'da tek bir rejim yok

Afrika'da Türkiye vatandaşlarına uygulanan rejim homojen değil. Kuzeybatı hattında Fas ve Tunus'ta vizesiz giriş, turizm ve karşılıklılık ilkesi üzerinden korunuyor.

Nijerya, Senegal ve Gana'da vize zorunlu. Güney Afrika ise kısa süreli turistik ziyaretlerde sınır kapısında düzenlenen giriş izniyle 30 güne kadar muafiyet tanıyor. Kenya, Etiyopya, Tanzanya ve Uganda gibi turizm ekonomisi yüksek ülkeler, kontrollü kolaylık sağlamak üzere farklı modeller izliyor.

Kenya, vize yerine ülkeye girmeden önce alınan ücretli eTA (elektronik seyahat izni) sistemini uyguluyor. Etiyopya'da Türk vatandaşları için esas yol e-vize; varışta vize uygulanmıyor. Tanzanya'da e-vizeye ek olarak varışta vize imkanı bulunuyor. Uganda'da ise ön onaylı e-vize zorunlu; vize bu onayın ardından sınır kapısında basılıyor.

Asya'da kontrollü kolaylık dönemi

Asya coğrafyasında da benzer bir yeniden ayarlama dönemi yaşanıyor. Japonya, Türk vatandaşlarından 90 güne kadar kısa süreli ziyaretlerde vize uygulamıyor.

Güney Kore, vizesiz rejimi sürdürürken K-ETA adlı çevrim içi seyahat ön iznini zorunlu tutuyor, yolculuk başlamadan önce kısa bir form ve ücretle başvuru gerekiyor. Güneydoğu Asya'da Tayland turizm gelirine dayalı model çerçevesinde kısa süreli vizesiz girişleri koruyor; Malezya kapıda ücretsiz turistik vize uyguluyor.

Endonezya, Türkiye vatandaşlarına 30 gün muafiyet uyguluyor ancak ülkeye gidecek olanların varış tarihinden en fazla 3 gün içerisinde bildirimde bulunmaları ve sistem üzerinden kendilerine iletilen QR kodu ülkeye girişte sınır birimlerine ibraz etmeleri gerekiyor. Sri Lanka, Türk vatandaşlarının kısa süreli ziyaretlerinde ETA (elektronik seyahat izni) uygulamasını sürdürüyor.

Katar, Türk vatandaşlarına her 180 günde 90 güne kadar vizesiz giriş tanıyor. Birleşik Arap Emirlikleri'nde Türk vatandaşları vizeye tabi; vize varışta düzenlenmiyor, seyahat öncesi alınması gerekiyor.

Bu örnekler, vizesizliğin Asya'da tamamen geri çekilmediğini, ancak seyahat niyetinin önceden tanımlanmasını şart koşan bir modele doğru yöneldiğini gösteriyor.

Pasaport endeksi ve hareket kabiliyeti

Küresel pasaport endeksi verileri, Türkiye pasaportunun son yıllarda vizesiz erişim kabiliyeti açısından gerileme yaşadığını ortaya koyuyor.

2025 Henley Pasaport Endeksi'ne göre Türkiye pasaportu 113 ülke ve destinasyona vizesiz ya da varışta vizeyle erişim sağlayabiliyor ve 199 ülke arasında 102'nci sırada yer alıyordu.

Endeks, 199 pasaportu 227 destinasyona erişim durumuna göre Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA – International Air Transport Association) verileri temel alınarak derecelendiriyor.

Bu tablo, vizesiz erişim imkanının tamamen ortadan kalkmadığını fakat ülke kararları ve güvenlik-göç dinamiklerine bağlı olarak hassas bir zeminde dalgalandığını gösteriyor.