Skandal z aukcją. Świadectwa Holokaustu trafiły do Polski

Licytacja świadectw Holokaustu, która miała się odbyć w listopadzie 2025 roku, wywołała wielki skandal. Dom aukcyjny Felzmann w Neuss na zachodzie Niemiec chciał wystawić na aukcji zatytułowanej „System terroru Vol. II 1933-1945” m.in. listy z obozów koncentracyjnych, kartoteki Gestapo i inne dokumenty sprawców. Pod wpływem protestów aukcję odwołano.

Teraz 433 historyczne dokumenty z planowanej aukcji zostały przekazane na zasadach powiernictwa Fundacji Auschwitz-Birkenau – poinformowało Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz.

„Tam, gdzie ich miejsce”

Jak głosi komunikat prasowy, dokumenty są związane z różnymi zbrodniami z okresu II wojny światowej oraz niemieckiej okupacji Polski. Pochodzą m.in. z gett i kilku obozów koncentracyjnych. Duża część zbioru dotyczy obozu Auschwitz.

– Gdy tylko pojawiła się informacja o aukcji, z uwagi na charakter dokumentów i ich znaczenie rozpoczęliśmy natychmiastowe rozmowy z władzami kraju związkowego Nadrenia-Północna Westfalia, gdyż to na jego terenie znajduje się dom aukcyjny. Chodziło nie tylko o wstrzymanie aukcji, ale zabezpieczenie kolekcji i znalezienie sposobu na przekazanie tych wyjątkowych materialnych świadectw tam, gdzie ich miejsce – powiedział cytowany w komunikacie Wojciech Soczewica, dyrektor generalny Fundacji Auschwitz-Birkenau.

Rozmowy dotyczące formalnego przekazania dokumentów trwały wiele tygodni. Oficjalne przekazanie odbyło się w piątek (30.01.2026) w siedzibie parlamentu Nadrenii Północnej-Westfalii.

Teraz dokumenty zostaną przekazane do właściwych tematycznie instytucji i miejsc pamięci, gdzie zostaną włączone do zasobów archiwalnych, poddane konserwacji i opracowaniu naukowemu – informuje Fundacja.

„Niska sześciocyfrowa suma”

Jak podaje regionalny dziennik „Rheinische Post”, kraj związkowy Nadrenia Północna-Westfalia intensywnie starał się o zakup od momentu odwołania aukcji.

Według informacji przewodniczącego landtagu zakup nie został sfinansowany ze środków publicznych, ale z darowizn Fundacji Bethe z Bergisch-Gladbach, która angażuje się między innymi w projekty związane z kulturą pamięci. Szczegóły umowy pozostają niejawne. Dziennik donosi o „niskiej sześciocyfrowej kwocie”, którą miał otrzymać dom aukcyjny.

W grudniu ubiegłego roku poinformowano, że niektóre świadectwa Holokaustu z planowanej aukcji trafiły też do Izraela. Zostały zakupione przez fundację w mieście Hajfa, która prowadzi tam muzeum Holokaustu.