Almanya aşırı sıcaklara karşı neden korumasız?

Sıcak hava dalgaları son yıllarda Almanya'da çok daha sık karşılaşılan bir gerçeklik halini aldı. Bugünden itibaren ülkeyi etkisi altına alan yeni sıcak hava dalgası konuyu yeniden ülke gündemine taşırken, özellikle sağlık kuruluşları hükümetten sıcaktan korunmaya ilişkin ciddi yatırımlar talep ediyor.

Alman Hastaneler Birliği (DKG) Yönetim Kurulu Başkanı Gerald Gaß, sıcak hava dalgasının hastalar ve sağlık personeli üzerindeki olumsuz sonuçlarını vurgulayarak kliniklerin soğutulması için ek fon talep etti. Gaß, "Rheinischen Post" gazetesine verdiği demeçte "Önümüzdeki sıcak günlerde birçok hasta ve klinik çalışanı, hastanelerin kronik finansman yetersizliğinin ne gibi sonuçları olduğunu kelimenin anlamıyla hissedecek" dedi ve hastaneler için soğutma teknolojilerini de içeren, 31 milyar euro tutarında bir iklim yatırım programı önerdiklerini söyledi.

Gaß ayrıca federal yapıya sahip Almanya'da sağlık konusunda sorumlu eyalet hükümetlerini de eleştirerek, söz konusu yönetimlerin onlarca yıldır yatırım yükümlülüklerini yerine getirmediğini, klimalar veya diğer soğutma teknolojileri için bütçe ayrılmadığını kaydetti. "Klinikler gölgeleme, vantilatörler ve soğutma aküleri ile doğaçlama yaparak sorunla başetmeye çalışıyor" diye ekledi. Federal Sağlık Bakanı Nina Warken'ın tasarruf paketine de değinen Gaß, bütçedeki açık nedeniyle sağlık alanında yapılması hedeflenen kesintilerin, eyaletlerin sağlık alanındaki söz konusu yatırımlarını daha da frenleyeceğini vurgulayıp, "soğutma sistemi olan hastaneler hayal olacak" diye konuştu.

Alman sağlık sigortaları, sosyal yardım dernekleri ve hasta hakları savunucuları da bakım tesislerinin ve hastanelerin sıcak hava dalgalarına karşı hazırlıksız olduğunu belirtip sert bir dille eleştiriyor. İmar düzenlemeleri ile güvence altına alınmış koruma önlemleri ile bina tadilatı ve soğutma sistemlerine yönelik yatırımlar yapılması çağrısında bulunuyorlar.

Almanya'da sadece hastaneler değil; yaşlı bakım evleri, kamu kuruluşlarının büyük kısmı, çocuk yuvaları ve okullarda da yaygın bir şekilde klima veya başka tür soğutma sistemleri bulunmuyor. Pek çok toplu taşıma aracı veya banliyö treni de klimadan yoksun. Kanada'da yapılan ve "JAMA Internal Medicine" dergisinde yayımlanan güncel bir araştırma, kliması olmayan bakım evlerinde kalan yaşlıların sıcak günlerde hayatını kaybetme riskinin klimalı tesislere kıyasla yüzde 8 daha yüksek olduğunu ortaya koysa da Almanya'daki hassas kurumlarda iç mekânların nasıl soğutulacağı hâlâ büyük bir tartışma konusu.

Neden klima yok?

Almanya'da küresel ısınmaya duyulan hassasiyet ve iklim koruma nedeniyle halk, karbon salınımını artıran tüm sistemlere büyük şüpheyle yaklaşıyor. Soğuk havalarda kafelerin dışarıdaki masalarda oturan müşterileri için kullandığı elektrikli ısıtıcılar gibi sıcak mevsimde ortam ısısını düşüren klima cihazlarının kullanımı da bu nedenle büyük tartışma konusu. Vatandaşlar hem çok yüksek elektrik tükettiği hem de çevre ve iklime zarar verdiği ve küresel ısınmayı tetiklediği gerekçesiyle klima cihazlarına sıcak bakmıyor. Onun yerine kentleşmede hava sirkülasyonunu sağlayacak koridorların bırakılması, ağaçlandırma, yeşil alan ve park alanlarıyla dere ve göllerin korunması, binaların çatı ve cephelerinin yeşillendirilmesi, ısı yalıtımlı inşaat gibi faktörlere daha büyük önem biçiliyor.

İklim korumada en yetkin görülen Yeşiller partisi klimalara kategorik olarak karşı olmadıklarını, ancak dış havayı daha çok ısıtan, yüksek enerji tüketen geleneksel cihazlar yerine bu teknolojinin mutlaka bir fotovoltaik (güneş enerjisi) sistem kurulmasıyla bağlantılı olarak hayata geçirilmesi gerektiğini savunuyor.

Geleneksel cihazlara yönelik bu çekinceler sürerken, Federal Çevre Bakanlığı ise çevre dostu alternatifleri yaygınlaştırmak için devreye giriyor. Bakanlık, Soğutma ve İklimlendirme Yönetmeliği kapsamında flor veya klor içermeyen, sera etkisi yaratmayan ve "sonsuz kimyasallar" (PFAS) arasında yer almayan doğal soğutucu akışkanlarla; örneğin amonyak, propan veya karbondioksit ile çalışan yüksek enerji verimli sabit klima sistemlerinin kurulumunu finansal olarak teşvik ediyor. 2023 yılı ölçümlerine göre mevcut eski sistemlere kıyasla yüzde 30 ila 40 oranında enerji tasarrufu sağlayan ve maliyetleri ciddi oranda düşüren bu çevre dostu cihazlar için şirketler, belediyeler, okullar ve hastaneler Federal Ekonomi ve İhracat Kontrol Dairesi (BAFA) üzerinden sene sonuna kadar teşvik başvurusunda bulunabiliyor.

Süpheli yaklaşıma rağmen klima üretimi ve ithalatı arttı

Halkın ve siyasetin bir kısmındaki şüpheci yaklaşıma ve klimaların Almanya'da hâlâ güney Avrupa ya da ABD'deki gibi bir standart haline gelememiş olmasına rağmen, üretim ve ithalat rakamları ciddi bir yükselişe işaret ediyor. Almanya Federal İstatistik Dairesi'nin 2025 yazında açıkladığı verilere göre, Almanya'da klima üretimi son beş yılda yüzde 75 artarak 317 bin adede ulaştı ve bu da yaklaşık 1,5 milyar euro tutarında bir üretim değerine tekabül ediyor. Bu arada yurt dışından ithal edilen klima cihazlarının bedeli de belirgin şekilde artarak yaklaşık 950 milyon euro seviyesine ulaştı; bu rakam beş yıl öncesinin iki katından fazla bir artış anlamına geliyor.

Klima cihazları kadar vantilatör satışları da artarken, Almanya bugünden itibaren yeni bir sıcak hava dalgasının etkisi altına girdi. Federal Meteoroloji Dairesi'nin (DWD) tahminlerine göre, ülkede genel olarak hava sıcaklıklarının 30-35 derece bandında seyretmesi beklenirken; Baden-Württemberg, Rheinland-Pfalz, Saarland ile Kuzey Ren-Vestfalya, Hessen ve Bavyera'nın bazı bölgelerinde termometrelerin 37 ila 38 dereceleri bulacağı uyarısı yapıldı. Hafta ortasında zirveye ulaşması beklenen bu dalga nedeniyle yetkililer resmi uyarılar da yayınladı. Ayrıca geceleri de hava sıcaklığının 20 derecenin altına düşmeyeceği "tropikal geceler" nedeniyle vücudun kendini dinlendirmesinin ve sıcağın etkilerinden arınmasının oldukça zor olacağı belirtiliyor.

Aşırı sıcaklar, özellikle yaşlılar,küçük çocuklar, hamileler und kronik kalp-damar ya da akciğer rahatsızlığı olanlar için ölümcül riskler barındırıyor. İstatistiklerde nadiren doğrudan ölüm nedeni olarak geçtiği için "sessiz katil" olarak adlandırılan sıcak bağlantılı ölümler Robert Koch Enstitüsü'nün (RKI) modellemelerine göre geçen yıl yaklaşık 2 bin 500 oldu. 2023 yazı için de yaklaşık 3 bin 200, 2024 için ise yaklaşık 3 bin kişinin sıcak dalgaları nedeniyle öldüğünün tahmin edildiği belirtildi.

DW/ETO,TY