ABD-İran müzakereleri: Ortadoğu'da savaş önlenebilecek mi?

ABD ile İran arasındaki üçüncü tur dolaylı müzakereler İsviçre'nin Cenevre kentinde yapılıyor.

Müzakerelere, ABD ile İran arasında arabuluculuk rolünü üstlenen Umman'ın Cenevre'deki Büyükelçilik rezidansı ev sahipliği yapıyor.

ABD ve İran heyetleri, olağanüstü güvenlik önlemlerinin alındığı rezidansına giriş yaparken, dikkatler "Ortadoğu'da savaşı önleyecek son fırsat" olarak değerlendirilen görüşmeler sonrasında yapılacak açıklamalara çevrildi.

"Yaratıcı ve olumlu fikir alışverişi"

İran müzakere heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık ederken, ABD'nin heyetinde Başkan Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner yer alıyor.

İki heyetler arasında arabuluculuk yürüten Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el Busaidi, görüşmelerin başladığını duyururken tarafların "kararlı", müzakerelerin yapıldığı ortamı da "yapıcı" olarak nitelendirdi.

Bugünkü müzakerelerde verilen arada da açıklama yapan Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el Busaidi, iyimser olduklarına dair mesaj verdi.

Arabulucu bakan, iki tarafın "yaratıcı ve olumlu fikir alışverişinde bulunduğunu" söyleyerek "daha fazla ilerleme kaydetmeyi umduklarını" kaydetti.

Müzakerelere, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grosso'nun da katıldığı bildirildi.

Ortadoğu'da endişeli bekleyiş hakim

ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta şartlarını kabul etmesi için İran'a Mart ayı başına kadar ültimatom vermişti.

Trump'ın diplomatik çözüme fırsat vermek istediğini söylemesine karşın, ABD'nin 2003 yılındaki Irak işgalinden bu yana bölgeye en büyük askeri gücünü konuşlandırması, her an bir saldırının gerçekleşebileceği endişesine yol açtı.

Birçok ülke, vatandaşlarına İran'a seyahat etmeme, orada bulunanlara da ülkeden ayrılma uyarısı yapıyor.

Olası bir askeri ihtilafın bölgesel bir savaşa yol açma ihtimali, birçok ülkenin bölge ülkelerinden de personelini çekmeye başlamasına yol açtı.

Arakçi'den "korkunç senaryo" uyarısı

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Cenevre'deki görüşmeler öncesinde India Today'a verdiği röportajda, bir savaş istemediklerini, hatta bir savaşı önlemeye çabaladıklarını kaydetti.

"Bence adil, dengeli ve eşitlikçi bir anlaşma sağlanabilir ve biz bunu başarabiliriz" diyen Arakçi, müzakerelerde uzlaşı sağlanmaması halinde bölgenin "çok yıkıcı bir savaşa sahne olacağı" konusunda uyardı.

İran Dışişleri Bakanı Arakçi, "Savaştan kimse zaferle çıkmaz. Yıkıcı bir savaş olur... Çok korkunç bir senaryo, bunun hakkında konuşmak bile istemiyorum" dedi.

Rubio'dan "ABD'ye saldırmak için tasarlandı" iddiası

ABD, İran'ın nükleer programına son vermesini ve füze programını da sınırlandırmasını talep ediyor. Beklentilerinin karşılanmaması halinde, İran'ın "askeri müdahale" ile hedef alınacağını söylüyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Cenevre müzakereleri öncesinde İran'ın balistik füze programını müzakere etmek istemediğini, bunun da "büyük bir sorun" olduğunu açıkladı.

Rubio, İran'ın füzelerinin "ABD'ye saldırmak için tasarlandığını" öne sürdü, ayrıca "bölgedeki istikrarı da tehdit ettiğini" kaydetti.

ABD Başkanı Donald Trump da bu hafta yaptığı Birliğin Durumu konuşmasında İran'a neden askeri bir müdahaleyi değerlendirdiklerini anlatırken, "İran yakında ABD'ye ulaşabilecek füzeler üzerinde çalışıyor" demişti.

İran bu iddiayı yalanladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Trump'ın "sık sık şikayet ettiği sahte haberlerin (fake news) bir kurbanı olduğunu" söylerken, "İran 2 bin kilometreden daha uzun menzilli füzeler geliştirmiyor" sözlerini kaydetti.

Tahran rejimi, ABD ile müzakerelerin nükleer programı ve İran'a bu nedenle uygulanan yaptırımların kaldırılması ile sınırlı tutulmasında ısrarcı.

İran ayrıca ABD'nin olası bir saldırısına "Amerika'nın bölgedeki tüm askeri varlıklarının hedef alınacağı bir misilleme ile yanıt verileceğini" söyleyerek, ihtilafın bölgesel bir savaşa evrileceği uyarısında bulunuyor.

dpa, Reuters, AP, AFP/ DA, JD