70 lat temu: Most powietrzny do Berlina

24 czerwca 1948 roku ZSRR zablokował wszystkie połączenia drogowe, kolejowe i wodne do Berlina Zachodniego. Mieszkańcom francuskiego, amerykańskiego i brytyjskiego sektora okupacyjnego zagroził głód. W odpowiedzi na to posunięcie Stalina alianci zachodni uruchomili wielki most powietrzny. Od 26 czerwca ich samoloty zaczęły dostarczać do oblężonego miasta węgiel, żywność i lekarstwa.

Amerykański gubernator wojskowy Berlina generał Lucius D. Clay (po lewej obok burmistrza Ernsta Reutera) zadecydował o uruchomieniu mostu powietrznego. Udało mu się przekonać do tego pomysłu rząd USA. O pomoc zaapelował także burmistrz Ernst Reuter: "Ludzie Zachodu, spójrzcie na to miasto i jego mieszkańców i zrozumcie, że nie wolno wam go opuścić w potrzebie".

Co 90 sekund na lotniskach Berlina Zachodniego lądował jeden samolot z zaopatrzeniem, które należało natychmiast zdjąć z jego pokładu. Ruch w powietrzu był tak gęsty, że każdy pilot miał tylko jedno podejście do lądowania, które musiało być udane. Jeśli mu się to nie udało, wracał z ładunkiem na lotnisko, z którego wystartował. Jednocześnie w powietrzu było do 300 samolotów.

Amerykański pilot Gail Halvorsen pierwszy wpadł na pomysł obdarowania berlińskich dzieci łakociami. Na początku zrzucał im tabliczki czekolady, gumę do żucia i torebki z rodzynkami na spadochronikach zrobionych z chusteczek do nosa. Jego pomysł podchwycili inni piloci, a uczestniczące w berlińskim moście powietrznym samoloty przeszły do powojennej historii Niemiec jako "rodzynkowe bombowce".

Zachwyt berlińskich dzieci nie miał granic. Machały rękami do pilotów nadlatujących maszyn, które dosłownie o metry przemykały się nad dachami domów. Najlepszym miejscem do odebrania "zrzutów" były wzgórza usypane z gruzów zrujnowanych kamienic w pobliżu lotniska. Ta akcja zmieniła nastawienie Berlińczyków do Amerykanów, którzy z okupantów stali się ich najlepszymi przyjaciółmi i obrońcami.

Mimo słodyczy dla dzieci i nieprzerwanych dostaw węgla, benzyny, zboża, mleka w proszku i płatków ziemniaczanych położenie 2,2 mln mieszkańców Berlina Zachodniego było dalekie od pozazdroszczenia. Przede wszystkim wskutek wprowadzonych przez Rosjan drastycznych ograniczeń w dopływie energii elektrycznej. Prąd był tylko przez parę godzin dziennie.

Amerykanie i Brytyjczycy dostarczyli do Berlina Zachodniego prawie 1,5 mln ton węgla do ogrzewania mieszkań i produkcji prądu, ale to nie wystarczało. Zwłaszcza w zimie. Dlatego Berlińczycy wycinali drzewa w parkach i alejach. Niektóre ulice były wybrukowane drewnianą kostką. Także ona poszła na opał. Taką ulicę w dzielnicy Kreuzberg pokazuje to zdjęcie.

Brytyjczycy wysyłali do Berlina Zachodniego także łodzie latające, które lądowały na rzece Haweli i jeziorze Wannsee. W berlińskim moście powietrznym uczestniczyło łącznie prawie 75 tys. osób. Najważniejsi byli piloci trzech aliantów zachodnich, a także z Kanady, Australii, Nowej Zelandii i RPA. Byli wśród nich także Polacy. W wypadkach zginęło 78 osób: 39 Brytyjczyków, 31 Amerykanów i 8 Niemców.

W ciągu jedenastu miesięcy blokady Berlina alianci dostarczyli drogą powietrzną do miasta przeszło 2 mln ton zaopatrzenia. Akcja ta kosztowała Amerykanów i Brytyjczyków ok. 200 mln dolarów. Wtedy były to ogromne pieniądze. Brytyjczycy musieli wprowadzić u siebie racjonowanie zboża, a mieszkańcy Niemiec Zachodnich płacili specjalny podatek na rzecz mostu powietrznego.

Blokadę Berlina Zachodniego zakończono 12 maja 1949 roku. Alianci zachodni prowadzili most powietrzny do sierpnia. Jego bohaterom wzniesiono w 1952 roku pomnik na berlińskim lotnisku Tempelhof.