Trump: Hürmüz Boğazı'na abluka uygulayacağız

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile başarısızlıkla sonuçlanan görüşmeler sonrası Hürmüz Boğazı'na abluka uygulayacaklarını duyurdu.

Trump, Truth Social hesabından paylaştığı mesajda, İran'ın Hürmüz'ü açma sözü verdiğini ancak bunu yapmadıklarını belirterek, bunun İran'ın ve "geriye kalan liderlerinin" itibarına kalıcı bir zarar verdiğini ifade etti.

Hürmüz'ün deniz trafiğine kapatılmasının "kitaptaki tüm kuralların ihlali" olduğunu belirten Trump, "Amerikan donanması Hürmüz'e girmeye ya da buradan çıkmaya çalışan tüm gemileri engelleme sürecine başlayacak. (…) Donanmamıza, İran'a geçiş ücreti ödemiş olan tüm gemileri tespit etme ve durdurma talimatı verdim. Yasa dışı bir geçiş ücreti ödeyen hiçbir gemi güvenle seyahat edemeyecek" dedi.

"Başka ülkelerin de katılacağını" söylediği ablukaya dair Trump, "İran'ın bu yasa dışı şantaj girişiminden kâr elde etmesine izin verilmeyecek" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı ayrıca, İran'ın Hürmüz Boğazı'na yerleştirdiği mayınları imha etmeye başlayacaklarını da söyledi.

Gemi başına 2 milyon dolar talebi

8 Nisan Çarşamba günü sağlanan ateşkes sonrası İranlı yetkililer uluslararası ajanslara yaptıkları açıklamalarda, Hürmüz'den geçen gemilerden, araç başına 2 milyon dolara kadar ücret alacaklarını ve bu tutarı savaşta zarar gören yapılan yeniden inşası için kullanacaklarını bildirmişti.

İran'ın gerçekten geçiş ücreti alıp alamayacağı belirsiz ancak eğer gerçekleşirse bu, savaş öncesi trafik rejimine göre ciddi bir değişim anlamına gelecek.

Denizcilik hukuku, Süveyş ve Panama gibi sonradan kazılanlar hariç, doğal su yollarından "geçiş ücreti" alınmasını yasaklıyor.

Örneğin Türkiye, Montrö Sözleşmesinin verdiği hak ile İstanbul ve Çanakkale Boğazları'ndan uğraksız geçen gemilerden sağlık denetimi, fener ve tahlisiye (kurtarma) olmak üzere üç hizmet kalemi için ücret alabiliyor ancak bunlar "geçiş ücreti" olarak sınıflandırılmıyor.

Kıyas için, Ulaştırma Bakanlığının açıkladığı verilere göre, Türkiye 2024 yılında Türk limanlarına uğramaksızın boğazları transit geçen gemilerden araç başına ortalama 4 bin 500 dolar aldı.

"En önemli konuda" uzlaşı yok

ABD Başkanı sosyal medya paylaşımında, Pakistan'ın başkenti İslamabad'ta Cumartesi başlayan ve 21 saat süren müzakerelere dair de bilgi verdi.

Görüşmelere katılan Başkan Yardımcısı JD Vance, özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner tarafından detaylı olarak bilgilendirildiğini belirten Trump, birçok açıdan görüşmelerin iyi geçtiğini ancak "en kritik konu" olan nükleer meselede İran taviz vermediği müddetçe bunun önemsiz olduğunu dile getirdi.

"İran asla nükleer silah sahibi olamayacak!" diyen Trump, "Görüşme iyi geçti, birçok konuda uzlaşı sağlandı, ancak gerçekten önemli olan tek konuda, nükleer meselede anlaşma sağlanamadı" ifadesini kullandı.

İsrail ordusuna "hazır olun" talimatı

Küresel petrol ticareti için kritik önemdeki Hürmüz'den geçişler savaştan önce sorunsuz şekilde yapılıyor, İran geçiş ücreti talep etmiyordu. Tahran savaşın başında trafiği engellerken, 40 günlük savaş süresince İran'ın misilleme saldırıları Körfez ülkelerinin petrol ve doğal gaz üretim kapasitesine de önemli zararlar verdi.

28 Şubat'ta savaş patlak verdiğinde Brent petrolün varil fiyatı 70 dolardan işlem görüyordu. Savaş sırasında tedarikteki aksaklık yüzünden 109 dolara kadar tırmanan petrol fiyatı, iki haftalık ateşkesin ardından geçen haftayı 95 dolardan kapattı.

Gelecek hafta ortasında süresi dolacak ateşkesin uzatılıp uzatılmayacağı ya da o tarihe kadar yürürlükte kalıp kalmayacağı belirsizliğini korurken İsrail basını, İslamabad'daki görüşmenin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından İsrail ordusuna İran'la savaşa dönmek için hazır olunması talimatı verildiğini yazdı. İsrailli Ynet haber sitesine göre, İsrail silahlı kuvvetlerine (IDF) yüksek alarm durumuna geçilmesi emredildi.

DW / MUK,ET