1. İçeriğe git
  2. Ana menüye git
  3. DW'nin diğer sayfalarına git

AB karar aşamasında: El dezenfektanları kanserojen mi?

21 Ekim 2025

AB, kanser riskini arttırdığı endişesiyle etanol içeren el dezenfektanlarını fiilen yasaklayacak kritik bir kararın eşiğinde.

https://p.dw.com/p/52Joc
Japonya'da bir çocuk eline dezenfektan sıkarken
Covid salgını döneminde el dezenfektanları dünya genelinde yaygın şekilde kullanılmaya başlanmıştıFotoğraf: Getty Images/AFP/P. Fong

Avrupa Birliği (AB), kanser riskini arttırdığı endişesiyle birçok el dezenfektanının içerdiği etanolü (etil alkol) "tehlikeli madde" olarak sınıflandırmayı değerlendiriyor. Bu yönde atılacak bir adım, hastaneler ve sağlık çalışanları için ciddi sonuçlar doğurabilir.

İngiliz gazetesi Financial Times'ın (FT) haberine göre, AB'de kimyasalların güvenli kullanımından sorumlu olan Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) bünyesindeki bir çalışma grubu, 10 Ekim'de etanolün insan sağlığına zararlı olduğu gerekçesiyle tehlikeli madde olarak sınıflandırılmasını tavsiye etti.

Bu maddenin, hem kanser riskini arttırdığına, hem de hamilelikte komplikasyonlara yol açtığına dikkat çekildi.

2021 yılında Liverpool'daki bir konser alanına girişte duran el dezenfektanları
Covid salgını döneminde birçok ülkede el dezenfektanlarının kullanımı, konserlere ve futbol karşılaşmalarına girişlerde bile zorunluyduFotoğraf: JASON CAIRNDUFF/REUTERS

ECHA'nın ilgili komitesinin Kasım ayının sonunda konuyu ele almak üzere toplanması bekleniyor.

Toplantıda bir yasaklamanın önünü açacak tavsiyenin benimsenmesi halinde konu Avrupa Komisyonu'nun gündemine taşınacak. Etanolün tehlikeli madde olarak sınıflandırılması konusundaki nihai kararı, Avrupa Komisyonu verecek.

Tehlikeli madde sınıflandırması ne sonuç doğurur?

Etanolün bu tavsiye üzerine tehlikeli madde olarak sınıflandırılması, hastanelerde kullanılan birçok el dezenfektanı ve deterjanın fiilen yasaklanması anlamına gelecek.

Uzmanlar, bunun hastaneler ve sağlık çalışanları için olduğu kadar, sağlık ve ilaç sektörü için de ciddi sonuçlar doğurabilecek bir adım olacağına dikkat çekiyor.

Cenevre Üniversitesi'nden Alexandra Peters, FT'ye yaptığı açıklamada, sağlık hizmetleriyle ilişkili enfeksiyonların her yıl dünya çapında sıtma, tüberküloz ve AIDS'in toplamından daha fazla insanın ölümüne neden olduğuna dikkat çekerek, "El hijyeni, özellikle alkol bazlı el dezenfektanlarıyla sağlanan hijyen, dünya çapında yılda 16 milyon enfeksiyonu önlüyor" dedi.

Cerrahlar bir hastayı ameliyat ederken
El dezenfektanları, sağlık çalışanlarının ameliyatlar ve tedaviler esnasındaki el hijyeninde kritik önemdeFotoğraf: La Paz Hospital/REUTERS

ECHA ise etanolün kanserojen olduğu sonucuna varılması halinde, bu maddenin başka hangi maddeyle ikame edilebileceğinin önerileceğine dikkat çekiyor.

Ayrıca, alternatif bulunamadığı ya da kullanılan miktar güvenli kabul edildiği takdirde etanolün zararlı kabul edilen bakteri, virüs, böcek ve kemirgenler gibi mikroorganizmalarla mücadelede kullanımına izin verilebilecek.

Etanolün tehlikeli madde olarak sınıflandırılması durumunda ve bu maddeyi ikame edecek alternatif bulunmaması halinde şirketler istisna tanınması için de başvuruda bulunabilecek.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) alkol bazlı el dezenfektanlarını, yani etanolün el hijyeninde kullanımını güvenli olarak sınıflandırıyor ve bu madde 1990 yılından bu yana DSÖ'nün temel ilaçlar listesinde yer alıyor.

DW,Reuters / DA,MUK