Kako su Amerikanci postali izabrani narod | Mozaik | DW | 11.04.2017
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

500 godina Reformacije - "Luterov efekat"

Kako su Amerikanci postali izabrani narod

Protestanata ima u čitavom svetu – i to oko 800 miliona. Njih ne bi bilo bez Reformacije, pokreta koji je nastao pre 500 godina. Na to podseća Nemački istorijski muzej koji je organizovao izložbu „Luterov efekat“.

Deutsches Historisches Museum, Ausstellung Der Luther-Effekt (Rijksmuseum, Amsterdam)

"Liver Turcx dan Pavs" (Bolje Turčin nego katolik) oko 1574. Rijksmuseum, Amsterdam

Muzej u Berlinu obećava „putovanje svetom kroz vreme", kroz pet vekova i četiri kontinenta. Pola milenijuma, nakon što je Martin Luter 31. oktobra 1517. prema predanju prikucao svojih 95 teza na vrata crkve u Vitenbergu, Nemački istorijaki muzej razmatra istoriju uticaja protestantizma: kakav trag je ostavio? Kako su ljudi iz različitih kultura usvojili evangelističko učenje, kako su ga živelI? Kakvih je konflikata bilo?

Nemačka, Švedska, SAD, Koreja i Tanzanija – to su stanice koje se „obilaze" na ovoj izložbi. a zaključak odavno stoji: reformacija je u mnogim mestima ostavila dubok trag u modernoj kulturi – teologiji, pravu, ekonomskoj etici i istoriji duha. Iz tirinškog gradića Vitenberga duga ruka to učenja i danas seže u mnoge svetske regione.

Na oko 3000 kvadratnih metara, muzej predstavlja više od 500 eksponata među kojima su i retka umetnička dela kao i istorijski predmeti za svakodnevnu upotrebu. Svuda trepere veliki ekrani, mrmore zvučnici i rotiraju projekcije. O takvim dostignućima je reformator Luter mogao samo da sanja. Ali snaga njegovih ideja je bila ogromna.

Šveđani na braniku Reformacije

Od 16. veka naovamo, mnogi reformski putevi vode u obnovu crkve i života – jednim od njih stupio je Luter. Nikada pre toga u jednom verskom sporu nije učestvovao tako veliki broj ljudi. No, linija fronta se ne proteže samo između reformatora i protivnika reformacije. I unutar pokreta se rasplamsao spor oko pravog puta. Luteranci, reformisani, krstitelji, anglikanci i katolici, svi su tražili način da svoje učenje izdvoje od drugih. Različiti reformski putevi su se pretvorili u konfesije.

Deutsches Historisches Museum, Ausstellung Der Luther-Effekt (Gilcrease Museum, Tulsa, Oklahoma)

Imperija ide svojim putem ka Zapadu, Emanuel Gotlic Lojce, 1861. (muzej u Tulsi u Oklahomi)

Pod uticajem luteranske reformacije, švedski kralj Gustav Vasa je 1527. doneo odluku da okrene leđa Rimu. Reformatorske ideje se u švedskom carstvu šire kao šumski požar. Na kraju su Sinod i Rajhstag u Upsali 1593. osnovali literansku crkvu i proglasili je državnom. Švedske vojske su kao sile-zaštitnice luterantstva uskoro izašle na evropska bojišta.

Južna Koreja i Tanzanija – glavna uporišta u svetu

Doseljenici – pripadnici najrazličitijih grupa, crkava i konfesija, doneli su protestantizam u britanske kolonije Severne Amerike koje su kasnije postale Sjedinjene Američke Države. Tamo je protestantizam dobio – i do danas očuvao – više lica. Ne postoji jedna državna crkva. Bezbrojne crkve se bore za vernike. Harizmatični propovednici su dali glas protestantskom pokretu. Nastale su nove konfesije i brojni socijalni reformski pokreti, među njima i takozvane „crne crkve" Afroamerikanaca. „Protestantizam je bitno doprineo nastajanju američke nacije i njenog identiteta" – smatraju i organizatori izložbe, „on je obeležio shvatanje Amerike kao hvaljene zemlje i Amerikanaca kao izabranog naroda."

Danas je Južna Koreja jedina istočnoazijska zemlja sa velikim udelom protestanata u stanovništvu. Gotovo 30 odsto stanovnika te zemlje označava sebe kao hrišćane, a od toga su dve trećine protestanti. To je verska grupa koja stalno raste. A pri tome su protestantski misionari otišli u Koreju tek krajem 19. veka.

Deutsches Historisches Museum, Ausstellung Der Luther-Effekt (Deutsches Historisches Museum/Karsten Hein)

Kariako crkva u Daresalamu, Juni 2016

I u Tanzaniji je protestantizam u porastu. Tamošnja Evangelističko-kuteranska crkva (ELCT) ima više od šest miliona članova. Tamo se nalazi najveća afrička luteranska crkva i druga po veličini luteranska crkva na svetu. Ona vuče poreklo od nemačkih, skandinavskih i američkih misionarskih društava koja su bila aktivna na području bivše kolonije Nemačka-Istočna Afrika (danas su to Tanzanija, Burundi i Ruanda kao i deo današnjeg Mozambika). Danas misionari iz Tanzanije rade na čitavom kontinentu.

O svemu tome se mnogo može saznati na izložbi „Luterov efekat" – koju je postavio Nemački istorijski muzej povodom 500 godina reformacije. Ove godine će izložba da se preseli još i u Vartburg u Ajzenahu i – u Vitenberg

Reklama

Jezik

default

Moderni srpsko-nemački

Od frajera, giliptera i hohštaplera preko kuplunga, šoferšajbne sve do drukara i kupleraja - nemačke reči prožimaju srpski književni jezik i sleng. Predstavljamo Vam neke od njih i njihove čudne puteve do Srbije.