Berlin uz Kijev – podrška stabilna, ali otpor jača

Od početka rata u Iranu u Ukrajini raste zabrinutost da bi rat na njenoj teritoriji mogao da padne u drugi plan. Američki predsednik Donald Tramp istovremeno želi da se brzo postigne mir između Rusije i Ukrajine i znatno je smanjio američku pomoć. Time raste uloga Nemačke i drugih evropskih zemalja.

Nakon izbornog poraza Viktora Orbana u Mađarskoj, na evropskoj strani moglo bi da bude manje otpora nastavku podrške Ukrajini. I tokom nemačko-ukrajinskih vladinih konsultacija koje se održavaju ovog utorka 14. aprila 2026. u Berlinu, nemačka vlada će umiriti predstavnike Kijeva i poručiti im da Ukrajina može da računa na Nemačku.

Kakvo je trenutno stanje?

Nakon SAD, Nemačka je ubedljivo drugi najveći bilateralni donator Ukrajine. Vlada u Berlinu je od početka rata podržala Ukrajinu sa skoro 100 milijardi evra (stanje sa početka 2026. godine). Nemačka pruža vojnu, finansijsku, tehničku i humanitarnu pomoć. U tu podršku takođe ulazi i prihvat više od milion ukrajinskih izbeglica.

Vojna pomoć

Nemačka vlada je, kako sama navodi, pružila Ukrajini vojnu pomoć u iznosu od oko 55 milijardi evra ili je ona planirana za naredne godine (stanje od 31. decembra 2025).

To uključuje opremu i oružje iz zaliha Bundesvera, kao i isporuke industrije, koju država finansira. Pomoć obuhvata širok spektar vojne opreme: od protivvazdušne odbrane, artiljerije i borbenih vozila poput tenkova, do lakog naoružanja i medicinskog materijala.

Pored toga, Nemačka je od početka rata obučila više od 24.000 ukrajinskih vojnika u Nemačkoj.

Međutim, fokus se tokom rata značajno promenio. Na primer, borbeni tenkovi, koje je Nemačka isporučila nakon dugog oklevanja, danas imaju manju ulogu. Umesto toga, dominiraju borbeni dronovi. Dronovi za Ukrajinu dolaze i iz Nemačke ili ih proizvode nemačke firme u Ukrajini.

Pitanje isporuke raketa Taurus, o kojem se godinama raspravlja, prema mišljenju kancelara Fridriha Merca više nije aktuelno. Ukrajina sada ima sopstveno oružje dugog dometa, rekao je on krajem marta u Bundestagu. Ukrajina je „danas bolje naoružana nego ikada pre“. Više je problem nedostatak novca, a Nemačka na tom planu želi da pomogne.

Civilna i humanitarna pomoć

Nemačka bilateralna civilna pomoć (pored pomoći EU) iznosi oko 39 milijardi evra. To uključuje svu podršku koja nije vojne prirode, a koja jača funkcionalnost ukrajinske države.

Poseban fokus je na energetskom sektoru, koji Rusija intenzivno napada. Ukupno je Nemačka izdvojila više od 1,2 milijarde evra za podršku energetskom sektoru i time je drugi najveći donator nakon SAD. Deo sredstava ide za popravke i hitne mere na uništenoj infrastrukturi.

Takođe se radi na obnovi energetske infrastrukture, posebno na energetskoj efikasnosti i razvoju obnovljivih izvora energije, u saradnji nemačkih i ukrajinskih stručnjaka.

Humanitarna pomoć realizuje se kroz međunarodne i nevladine organizacije i obuhvata medicinsku pomoć, hranu, čistu vodu i druge hitne potrebe, posebno u područjima blizu fronta.

Pomoć izbeglicama

Više od milion ukrajinskih izbeglica, uglavnom žena i dece, našlo je zaštitu u Nemačkoj. Savezna vlada u Berlinu pomaže nemačkim pokrajinama i opštinama u smeštaju i zbrinjavanju, uključujući finansijsku podršku i korišćenje državnih objekata.

Izbeglice imaju pristup kursevima nemačkog jezika, programima obrazovanja i integracije, kao i pomoći prilikom zapošljavanja. Prema podacima Instituta za istraživanje tržišta rada (IAB) iz februara 2026, oko polovine radno sposobnih ukrajinskih izbeglica već je zaposleno.

Obnova i reforme

Nemačka zajedno sa Ukrajinom, EU i partnerima iz G7 već planira obnovu Ukrajine koja bi trebalo da ide paralelno s modernizacijom države i privrede, uz perspektivu pristupanja EU, koju Nemačka načelno podržava.

Već su održane međunarodne konferencije za obnovu Ukrajine (Ukraine Recovery Conference – URC), uključujući i jednu u Nemačkoj 2024. godine.

Ove 2026. godine domaćin će biti Poljska, a konferencija će se održati krajem juna u Gdanjsku.

Otpor krajnje desnice i krajnje levice

Ne slažu se svi u Nemačkoj s obimom i oblikom podrške Ukrajini. Ako SAD nastave da se povlače iz pomoći, može se očekivati jačanje unutrašnjih otpora.

U nemačkom društvu generalno je malo otpora prema ukrajinskim izbeglicama, jer se smatra da su relativno dobro integrisane. Ipak, postoji kritika da su odmah dobile tzv. „građanski dodatak“ (Bürgergeld – vrsta socijalne pomoći), umesto da dobiju azilantske naknade koje su znatno niže. Zbog toga je u koalicionom sporazumu CDU/CSU i SPD dogovoreno da će oni koji su došli nakon 1. aprila 2025. ubuduće primati niže naknade.

Podrška Ukrajini uglavnom je konsenzus među strankama političkog centra. Međutim, krajnje desni i krajnje levi politički spektar na to gledaju sa više kritika. I Alternativaza Nemačku (AfD) i delovi stranke Levica zagovaraju ponovno približavanje Rusiji.

Glavni argument kritičara je da novac za Ukrajinu nedostaje nemačkim građanima zbog visokih dugova i ograničenih budžeta, te da je potrebno ponovo kupovati jeftine energente iz Rusije. Ta argumentacija dobija na snazi posebno zbog visokih cena goriva nakon početka rata sa Iranom.

Vlada strahuje da bi AfD mogla politički da profitira od takvih stavova na predstojećim pokrajinskim izborima u pokrajinama Meklenburg-Prednja Pomeranija i Saksonija-Anhalt koji se održavaju u septembru.