د بخښنې نړیوال سازمان: د موصل په جګړه کې ستر جنايات شوي | آلمان او نړۍ | DW | 11.07.2017
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

آلمان او نړۍ

د بخښنې نړیوال سازمان: د موصل په جګړه کې ستر جنايات شوي

د بخښنې نړيوال سازمان د موصل د بيرته نيولو په جګړه کې د ملکيانو پر ضد د سختو جنايتونو د ترسره کيدو خبره وکړه. د دغه ټولنې په حواله دغه جنايتونه هم د افراطي ډلې «اسلامي دولت» او هم د ايتلافي ځواکونو له خوا ترسره شوي.

د بخښنې د نړيوال سازمان له خوا په برلين کې په خپاره شوي رپوټ کې ويل شوي چې افراطي ډلې «اسلامي دولت» يا داعش په تيرو میاشتو کې د موصل په شا او خوا کې له پرتو کليو څخه ملکيان دې جګړه ځپلي ښار ته انتقال کړي ول څو دوی د انساني سپر په توګه وکاروي. ډيري انسانان په خپلو کورونو کې بند ول او يا د ښخو کړل شویو ماينونو له کبله له کورونو څخه د باندې نه شوای وتلای. سربيره پر دې د «اسلامي دولت» ډلې جنګيالو د ښار پر شمالي برخه د جګړې په ترڅ کې په سونو هغه کسان چې د تيښتې هڅه یې کوله، وژلي دي.

غير مناسب بريد؟

د بخښنې نړيوال سازمان نيوکه وکړه چې په عين حال کې د امريکا متحده ايالاتو په مشرتوب داعش ضد ايتلاف او د عراق پوځ په موصل کې غير دقيقې وسلې چې «د استوګنې پر ځايونو کې د استعمال اجازه نه نشته» کارولي دي. د بيلګې په توګه د مارچ پر ۱۷ نيټه پر موصل د امريکا په هوايي بريد کې ۱۰۵ ملکيان وژل شوي ول. د ايمنسټي په رپوت کې ويل شوي چې د دې بريدونو هدف د ښار په الجديده ناحيه کې د «اسلامي دولت» ډلې دوه نخښه ويشتونکي ول. د بخښنې د نړيوال سازمان د منځني ختيځ کارپوهې لين مالوف، وويل: «دا چې اسلامي دولت ډلې انسانان د ډال په توګه کارولي، دا معنا نه لري چې عسکر برعکس خپل حقوقي مکلفتیونه له پامه وغورځوي.»

دې زياته کړه چې د «اسلامي دولت» پر ضد جګړه نه يوازې په موصل کې بلکې په هر ځای کې بايد داسې ترسره شي چې د نړيوالو قوانينو او معيارونو سره برابر وي.

درنه مرګ ژوبله

د ايمنسټي د دې رپوټ له پاره چې د «At any cost» یا «پر هره بيه» تر سرليک لاندې خپور شوی، د موصل د لويديځ د کابو ۱۵۱ اوسيدونکو سره او همدا راز د طبي کارونکو او وسلو د کارپوهانو سره خبرې شوي. په دې رپوت کې په ټوليزه توګه ۴۵ بريدونه چې د جنورۍ میاشتې نيولې بيا د مي میاشتې تر نيمايي ترسره شوي دي، په مجموعي توګه پکښې ۴۲۶ ملکيان وژل شوي دي. د امريکا په مشرتوب ايتلاف او د عراقي پوځ له خوا ترسره شوي نهه بريدونو په دقيقه توګه ارزول شوي دي.

مالوف غوښتنه وکړه چې د ښکيلو اړخونو له خوا د انسانانو ژوند ته نه پاملرنه بايد بې سزا پاتې نه شي. د دې کارپوهې د اټکل له مخې ځينې قضيې ښايي جنګي جرمونه وي. دی زیاته کړه چې د نړيوالو قوانينو څخه د احتمالي سرغړونو د پلټنو په موخه ژر تر ژره يو خپلواک کميسيون بايد رامنځته کړل شي.

د عراق لومړي وزیر حيدر العبادي، له موصل څخه په خپريدونکي وينا کې د موصل د بيرته نيول اعلان وکړ او ويې ويل: «په خپله وينه، تلفاتو او هلو ځلو مو عراق، خاوره او انسانان یې آزاد کړل.»

لا د يکشنبې پر ماښام نوموړي د موصل د «ستر بري» مبارکی ويلې وه. د امريکا متحده ايالاتو ولسمشر دونالد ترمپ، هم العبادي ته په موصل کې د بري له کبله مبارکي ورکړه. ترمپ په واشنګټن کې وويل چې دا بری سګنال ور کوي چې په عراق او سوريه کې د «اسلامي دولت» ډله نور کم وخت لري. د امريکا متحده ايالاتو د بهرنيو چارو وزیر ريکس تيلرسن د موصل بيرته نيول د دغه ډلې پر ضد نړيوال جګړه کې يو ستر بری وباله. ده وويل چې اوس د عراق د دې شمالي ښار د «باثباته کولو او بیرته رغولو» وخت رارسیدلی دی.

«ملګري ملتونه به په بيارغونه کې مرسته وکړي»

د ملګرو ملتونو عمومي منشي انتونيو ګوتیرش، هم د موصل له آزادولو هرکلی وکړ. ده د عراق د ولس او حکومت د «ميړانې، قاطع تصميم او زغم ستاينه» وکړه. ده وويل چې پر ځاني تلفاتو خواشينی دی او ټپيانو ته عاجله روغتيا غواړي. ده زياته کړه چې د موصل د بيا رغولو په برخه کې ملګري ملتونه د عراق تر شا ولاړ دي.

د موصل په بايللو سره «اسلامي دولت» ډلې په عراق کې خپل ستر او پوخ سنګر له لاسه ورکړ. دغه افراطي ډلې د ۲۰۱۴م کال په جون مياشت کې په حيرانونکي توګه دغلته سر راپوته کړ او په لنډه موده کې یې دغه ستر ښار ونيوه.

د بشري حقونو فعالانو خبرداری ورکړی چې د حکومتي ځواکونو بری دا معنا نه لري چې د ولسي وګړو کړاو دې پای ته رسیدلی وي. ملګرو ملتونو هم ويلي چې اوس هم کابو ۷۰۰ زره هغه انسانان چې له موصل څخه شړل شوي، مرستو ته اړتيا لري. 

اعلان