Wynajem w Niemczech. Wielu przeciążonych czynszem

Miliony wynajmujących mieszkania w Niemczech są przeciążone ich kosztami. Około 3,2 miliona gospodarstw domowych, w których wynajmuje się lokum, wydaje ponad 40 procent swojego dochodu netto właśnie na podstawy, czyli czynsz i ogrzewanie – wynika z badania* przeprowadzonego przez Instytut Mieszkalnictwa i Środowiska (IWU) na zlecenie Niemieckiego Związku Najemców. Kolejne 3,4 miliona gospodarstw wydaje na to od 30 do 40 procent swojego dochodu netto.

Ogółem, według IWU i Związku, co trzecie gospodarstwo domowe najemców – około 6,6 miliona – jest tymi kosztami przeciążone. Prezes Stowarzyszenia Melanie Weber-Moritz ocenia te dane jako alarmujące: – Rząd musi teraz chronić najemców przed dalszymi obciążeniami.

Wysoki odsetek osób o niskich dochodach

Wg badania, spośród prawie 20 milionów gospodarstw domowych wynajmujących mieszkania w Niemczech, 42 proc., czyli 8,3 miliona, należy do grupy o najniższych dochodach: ich średni dochód netto wynosi 1417 euro miesięcznie. Grupa ta znajduje się u „granicy finansowej” w zakresie kosztów mieszkaniowych.

„Najniższe 10 proc. rozkładu dochodów jest szczególnie dotknięte: ich średnie obciążenie kosztami mieszkaniowymi wynosi 60 proc.” – czytamy w raporcie z badania, które opiera się na danych z ostatniego mikrospisu ludności z 2022 roku dotyczącego dochodów i czynszów. Dane zostały zaktualizowane w celu odzwierciedlenia sytuacji z 2024 roku, z wykorzystaniem informacji Federalnego Urzędu Statystycznego.

W przeciwieństwie do Związku Federalny Urząd Statystyczny uważa, że ​​przeciężona kosztami mieszkaniowymi jest stosunkowo niewielka część populacji. W 2025 roku dotyczyło to 11,2 proc. mieszkańców Niemiec, czyli mniej więcej co dziewiątego – szacuje urząd na podstawie wcześniejszych europejskich danych statystycznych. Sam Federalny Urząd Statystyczny ustala tu bardziej rygorystyczny próg, definiując gospodarstwa domowe jako obciążone kosztami mieszkaniowymi, gdy wydają one na mieszkanie ponad 40 proc. swoich dochodów.

Nowi najemcy płacą znacznie więcej

Niemiecki Związek Najemców ocenia, że rosnące czynsze zwiększają obciążenie kosztami mieszkaniowymi wielu najemców, zwłaszcza tych, które niedawno się wprowadzili. Czynsze w umowach podpisywanych od 2020 roku są średnio o dobrą jedną piątą wyższe, a gospodarstwa domowe najemców mają znacznie wyższe obciążenie kosztami mieszkaniowymi, wynoszące 33 proc. w porównaniu z gospodarstwami domowymi, które zaczęły wynajmować przed 2020 r.

Szczególnie widać to w dużych miastach: w Berlinie czynsze dla najemców, którzy wprowadzili się po 2020 roku, są średnio o 29 procent wyższe od średniej dla wszystkich umów najmu.

W Monachium wskaźnik ten wynosi 26 procent, a we Frankfurcie 25 procent. Powodem tego jest niechęć wielu osób z przystępnymi cenowo umowami najmu do przeprowadzki – to zamraża rynki najmu. Według Niemieckiego Związku Najemców, obciążenie kosztami mieszkaniowymi w obszarach metropolitalnych przekracza 30 procent, a w przypadku nowych umów najmu przekracza 35 procent.

Stowarzyszenie chce kontroli czynszów

– Należy powstrzymać spiralę wciąż rosnących czynszów. Aby to osiągnąć, rząd musi wdrożyć planowane zaostrzenie kar za zawyżony czynsz, zaostrzyć przepisy dotyczące kontroli czynszów i nakładać wysokie grzywny za naruszenia, aby najemcy byli wreszcie chronieni przed bezprawnymi podwyżkami czynszów – domaga się Weber-Moritz. Jak ocenia, przepisy dotyczące kontroli czynszów, które obowiązują do 2029 r. w miejsach, gdzie jest szczególnie dużo najemców, powinny zostać wprowadzone na stałe i wdrożone w całym kraju.

Stowarzyszenie Lokatorów domaga się ponadto, aby liczba mieszkań socjalnych wzrosła z obecnych 1,1 miliona do co najmniej 2 milionów do roku 2030. Argumentują również, że potrzeba więcej mieszkań socjalnych, aby stworzyć segment rynku wynajmu mieszkań o stałych, kontrolowanych i przystępnych cenach.

(DPA/mar)

*Badanie opiera się na danych z najnowszego mikrospisu z 2022 roku, w tym z uzupełniającego badania rynku mieszkaniowego. Obejmuje 1 proc. gospodarstw domowych w Niemczech (około 370 tys.) i jest reprezentatywne dla populacji. Przebadano dochody i czynsze. Dane zaktualizowano do dostępnych z 2024 roku, wykorzystując statystyki cen konsumpcyjnych oraz płac i dochodów Federalnego Urzędu Statystycznego.