Leopolda Weissa droga do islamu | Niemiecka kultura, polska kultura w Niemczech, wydarzenia | DW | 30.11.2009
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

Kultura

Leopolda Weissa droga do islamu

Urodził się we Lwowie jako syn rabina, świat poznał go jako wybitnego myśliciela XX wieku. Fascynujące życie Leopolda Weissa opowiada jego wznowiona właśnie w Niemczech autobiografia i wydany na DVD film.

Okładka książki Droga do Mekki

Okładka książki "Droga do Mekki"

Muhammad Asad jest jedną z najbardziej ekscytujących postaci XX wieku a jego autobiografię czyta się z zapartym tchem, lepiej, niż „Orient Express”. Właśnie wznowiona została w Niemczech jego „Droga do Mekki”, jedna z najlepszych książek podróżniczych i przygodowych, zarazem zapis duchowej drogi, która zaprowadziła go do islamu. Mamy tu wszystko: politykę kolonializmu i europejską fascynację Orientem, ale przede wszystkim przemianę żydowskiego agnostyka w praktykującego muzułmanina i jednego z najbardziej znaczących myślicieli ubiegłego wieku.

Szalona młodość

Muhammad Asad urodził się we Lwowie, 2 lipca 1900 r. jako Leopold Weiss, drugi z trójki rodzeństwa. Ojciec był prawnikiem, dziadek – rabinem z Czerniowic. Rodzice nie należeli do ortodoksyjnych wyznawców judaizmu, otrzymał jednak religijne wychowanie, uczył się hebrajskiego i studiował Biblię. Jako 14-latek postanowił zaciągnąć się do austriackiego wojska i walczyć na froncie I Wojny Światowej. Przerażeni rodzice na szczęście w czas zdołali temu zapobiec.

Scena z dokumentalnego filmu Georga Mischa Droga do Mekki

Scena z dokumentalnego filmu Georga Mischa "Droga do Mekki"

Wczesną młodość spędził w Wiedniu, na studiach historii sztuki i filozofii. Przede wszystkim przesiadywał jednak w wiedeńskich kafejkach, które przeżywały właśnie fazę fascynacji psychoanalizą. Z rozgorzałych, kawiarnianych dyskusji - m.in. z tak znaczącym psychologiem, jak Alfred Adler, twórcą psychologii indywidualnej, z wpływów Zygmunta Freuda wyrwał się jednak dość szybko i przeniósł do Berlina. Tam garściami czerpał z uciech dekadenckiej stolicy lat 20., zwłaszcza nocnego życia. Berlińskie miłostki i przygody znalazły się też w napisanej wiele lat później autobiografii – „Droga do Mekki”. Młody Leopold Weiss też jednak w Berlinie pracował, m.in. z reżyserem Friedrichem Wilhelmem Murnauem, twórcą słynnego filmu „Nosferatu – symfonia grozy”. Święcił też triumfy jako dziennikarz, korespondent „Frankfurter Allgemeine Zeitung”.

Zniechęcenie Europą

W pośpiesznej, stresującej codzienności Berlina nie czuł się jednak spełniony. Skorzystał więc z zaproszenia wujka i wylądował w Palestynie, gdzie zadurzył się w kulturze Beduinów. Ich dumy z tradycji, poczucia braterstwa na próżno szukał w Europie. W 1926 r. w gminie muzułmańskiej w Berlinie przeszedł na islam, zmienił nazwisko na Muhammada Asada i zgodnie z tradycją wyruszył w pielgrzymkę do Mekki – Kaaba Hadżdż. Tak zaczęła się jego podróż po islamie. Jej najwybitniejszym owocem był wydany w 1980 r. przekład Koranu ( The Message of the Quran – Przesłanie Koranu). Przedtem była wieloletnia przyjaźń z twórcą i królem Arabii Saudyjskiej Ibnem-Saudem, podróże po Afganistanie, Iranie, Egipcie. Wszędzie nawiązywał kontakty i przyjaźnie. W Indiach poznał poetę i wpływowego polityka Muhammada Iqbala, z którym przygotowywał szkic konstytucji Pakistanu. Został później pierwszym pełnomocnikiem rządu pakistańskiego przy ONZ w Nowym Jorku.

Fascynująca osobowość

Reżyser Georg Misch

Reżyser Georg Misch

„Droga do Mekki” jest kroniką egzotycznych przygód, których śladem poszedł austriacki reżyser Georg Misch. Jak mówi, zafascynował go „dualizm” osobowości Asada: „Był Austriakiem, zarazem w znacznym stopniu przyczynił się do powstania Pakistanu. Był Żydem, który stał się jednym z najwybitniejszych Muzułmanów. Z pozoru wykluczające się aspekty jednej osoby – te właśnie kontrasty były dla mnie niesamowite”.

Mówiąc, że „był Austriakiem” Georg Misch myśli tu o miejscu urodzenia Asada – Lwowie, który znajdował się w tym czasie pod zaborem austriackim. Polacy znajdą w autobiografii Asada, książce „Droga do Mekki”, ślady młodzieńczych fascynacji Sienkiewiczem, zwłaszcza przygodowych wątków jego powieści.

Dla Muhammada Asada szczegóły te nie odgrywałyby roli. Pisząc swoją biografię chciał m.in. pokazać zachodniemu czytelnikowi, jak błędne są jego wyobrażenia o świecie islamskim. Świat islamski prowadził do źródeł, jako autorytet i znawca Koranu, nigdy jednak nie pouczał, tylko wyjaśniał.

W swojej wierze Asad nigdy nie rezygnował z rozumu, podkreśla Wilfried Hoffmann, islamski filozof i przyjaciel Asada: „Myślę, że najlepszym rozwiązaniem jest zawsze znalezienie kompromisu. Asad jest właśnie takim kompromisem”.

Zemsta dogmatyków

Plakat filmu Droga do Mekki, od 27.11 na DVD

Plakat filmu "Droga do Mekki", od 27.11 na DVD

Ostatnie lata życia (zmarł 20 lutego 1992 r.) Muhammad Asad spędził w południowej Hiszpanii, niegdyś muzułmańskiej Andaluzji, rozczarowany drogą nietolerancji, jaką poszli muzułmańscy ekstremiści. Jego werdykt: „Muzułmanie nie zasłużyli sobie na tak wspaniałą religię”.

Ostatni epizod filmu „Droga do Mekki” został nakręcony przy grobie Muhammada Asada – jego były asystent dyskutuje z miejscowym imamem, którego zdaniem nagrobek jest za wysoki, zatem nie jest muzułmański, trzeba skorygować te chrześcijańsko-europejskie wpływy. Asystent tłumaczy, że taki nagrobek był życzeniem Asada. Imam odchodzi w milczeniu. „Biedny człowiek”- mówi asystent zgarniając z grobu liście – „Całe życie walczył ze skostniałymi dogmatykami a ci nie dadzą mu spokoju nawet w grobie”.

Lewis Gropp / Elżbieta Stasik

red.odp.: Małgorzata Matzke

  • Data 30.11.2009
  • Drukuj Drukuj stronę
  • Permalink https://p.dw.com/p/Kd5B
  • Data 30.11.2009
  • Drukuj Drukuj stronę
  • Permalink https://p.dw.com/p/Kd5B
Reklama