Kościół otwarty na świat. 50 lat temu zainaugurowano Sobór Watykański II | Nazizm, faszyzm, demokracja – Historia najnowsza Niemiec | DW | 11.10.2012
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages
Reklama

Historia Najnowsza

Kościół otwarty na świat. 50 lat temu zainaugurowano Sobór Watykański II

W ramach Soboru Watykańskiego II (1962-1965) Kościół katolicki otworzył się na współczesny świat. To historyczne wydarzenie odbiło się globalnym echem i do dziś jest szeroko dyskutowane.

ARCHIV - Eröffnungsgottesdienst des Zweiten Vatikanischen Konzils im Petersdom. Im Hintergrund auf dem Thron mit dem Baldachin von Bernini, Papst Johannes XXIII (Archivfoto vom 11. Oktober 1962). Das Vaticanum II hat mit einer Reihe von Reformen Kirchengeschichte gemacht. Vom Oktober 1962 bis Dezember 1965 haben in mehreren Sitzungsperioden insgesamt 2498 Kardinäle, Bischöfe, Ordensobere und andere katholische Würdenträger an der bis dahin größten «Generalversammlung» der Kirchengeschichte teilgenommen. Foto: Gerhard Rauchwetter (zu dpa-Hintergrund 0594 vom 03.02.2009) +++(c) dpa - Bildfunk+++

Otwarcie Soboru Watykańskiego II (11.10.1962)

Sobór Watykański II, który rozpoczął się dokładnie 11 października 1962 roku, stał się wydarzeniem o charakterze globalnym. Zgromadził 2800 katolickich biskupów i ponad stu obserwatorów z ramienia innych wspólnot wyznaniowych. Reprezentowali oni wszystkie kontynenty. Pochodzili z krajów o różnych systemach politycznych i społecznych. Było to pierwsze wielkie wydarzenie kościelne epoki telewizji. Sprawiało to, że oczy wielu ludzi na całym świecie z napięciem zwrócone były na Rzym.

Sto lat zaległości

Papst Johannes XXIII. und im Jahr 1961.

Papież Jan XXIII (1881-1963) miał być "papieżem przejściowym" a stał się "papieżem przełomu"

To napięcie związane było z wielkimi oczekiwaniami pod adresem Soboru. Kiedy nowo wybrany papież Jan XXIII, w czwartym miesiącu swojego pontyfikatu 25 stycznia 1959 w obecności osłupiałych kardynałów zapowiedział zwołanie soboru powszechnego zaskoczył nie tylko ich, ale i cały świat. Sobór to w historii Kościoła wydarzenie niezwykłe, organizowane niezwykle rzadko (ostatnie sobory miały miejsce w XVI i XIX wieku). Inaczej niż było to w przeszłości, nowy sobór miał mieć bardziej charakter duszpasterski, a nie doktrynalny. W historii Kościoła to nadzwyczajne zgromadzenie biskupów najczęściej służyło do rozprawy z herezjami i definiowaniu prawd wiary. Tym razem, na życzenie papieża, wszyscy katoliccy biskupi świata mieli dyskutować na temat wiary w świecie współczesnym i uchwalić stosowne reformy.

Już na samym rozpoczęciu Soboru Jan XXIII zaznaczył, że nie ma on na celu "tylko ciągłego powtarzania nauk ojców Kościoła czy teologów dawnych i nowych czasów". Od 11 października 1962 do 8 grudnia 1965 roku tzw. ojcowie Soboru w czasie czterech jesiennych sesji roboczych zajmowali się problemami, które nagromadziły się przez niemal sto lat od czasu Soboru Watykańskiego I (1870).

Einzug der Bischöfe zur Fortführung des von dem verstorbenen Papst Johannes XXIII. 1962 eröffneten II. Vatikanischen Konzil im Petersdom, das von dem neuen Papst Paul VI. fortgeführt wird (1963).

Uroczysta procesja na rozpoczęcie drugiej sesji Soboru (1963). Poprowadził ją nowy papież - Paweł VI

Nowe Kroki

W ramach 16 soborowych dokumentów Sobór dokonał przełomu w dostosowaniu Kościoła do współczesności i zapoczątkował dogłębne reformy. Pierwsze słowa konstytucji duszpasterskiej "Gaudium et Spes" o Kościele w świecie współczesnym już samym stylem wywarły wielkie wrażenie na ówczesnej opinii publicznej: Radość i nadzieja, smutek i trwoga ludzi współczesnych, zwłaszcza ubogich i wszystkich cierpiących, są też radością i nadzieją, smutkiem i trwogą uczniów Chrystusowych; i nie ma nic prawdziwie ludzkiego, co nie miałoby oddźwięku w ich sercu.

Biskupi zadeklarowali w tym dokumencie bliskość do człowieka, która stała się zobowiązaniem dla kolejnych pokoleń duszpasterzy.

Kontrowersyjne debaty

Der Kölner Kardinal Joseph Frings (r) nahm den jungen Theologieprofessor Joseph Ratzinger als Berater mit zum Konzil nach Rom (undatiertes Foto). Ratzinger war am Dienstag (19.04.2005) in Rom zum neuen Papst gewählt worden. Er nennt sich Benedikt XVI. dpa/lby (nur s/w) +++(c) dpa - Bildfunk+++

Kardynał Frings (z prawej) i jego młody asystent Joseph Ratzinger

W czasie obrad Soboru, na większym forum czy też w mniejszych kręgach dochodziło do kontrowersyjnych debat. Niemieccy ojcowie soboru uchodzili przy tym za zdecydowanych zwolenników reform. Byli wśród nich arcybiskup Kolonii kard. Josef Frings (1887-1978) i młodzi teologowie Joseph Ratzinger (ur. 1927) i Hans Küng (ur. 1928). Drogi tych dwóch ostatnich rozeszły się w spektakularny sposób. Pierwszy jako papież Benedykt XVI stoi od 2005 roku na czele całego Kościoła, drugi jako teolog-dysydent jest od dziesięcioleci bodajże najbardziej prominentnym krytykiem Watykanu.

Niemiecki kardynał Walter Kasper, w czasie Soboru 29-letni ksiądz, ocenia z perspektywy soborową "atmosferę otwarcia" jako "spełnienie tęsknoty". W jego opinii Sobór podkreślił charyzmatyczną wielkość Kościoła, a dopiero na dalszym planie postrzegał go jako instytucję.

Kardynał Kasper życzy sobie, by Kościół wracał do ducha Soboru i dbał o duchowy wymiar życia Kościoła.

Niekończące się spory

Polish cardinal Karol Wojtyla, left, following Stefen Cardinal Wyszynski, also from Poland, arrives at the Vatican for the funeral of Pope Paul VI in 1978. Karol Cardinal Wojtyla was later elected as the new Pope Monday, October 16, 1978, by the cardinals. (AP Photo) Bild für Kalenderblatt 29.07.2006

Dwaj słynni polscy ojcowie Soboru: kard. Stefan Wyszyński (z prawej) i kard. Karol Wojtyła

W słowach tych pobrzmiewa rodzaj rozczarowania dwoma przeciwstawnymi tendencjami. Z jednej strony to krytykowane często w Niemczech ponowne wzmocnienie władzy rzymskiej kurii, a z drugiej to wołanie o reformy ze strony kościelnej bazy. Kościół katolicki do dziś osadzony jest w magnetycznym polu biegunów kontynuacji i przemian, które zapoczątkował Sobór. W swoim teologicznym rdzeniu Kościół jest tym samym Kościołem co przed Soborem. Nie jest nowym Kościołem, ale Kościołem odnowionym na ścieżce tradycji.

Wynikające stąd spory o kształt Soboru i Kościoła posoborowego są nadal odczuwalne. Kurs raczej niewielkiej grupy ojców Soboru i wiernych zgromadzonych wokół arcybiskupa Marcela Lefebvre'a (1905-1991), który należał do najzagorzalszych przeciwników reform, do dziś stawia kierownictwo Kościoła przed poważnymi problemami. W czasie Soboru grupa ta mogła liczyć na kilkadziesiąt głosów. Wszystkie dokumenty uchwalono jednak przytłaczającą większością głosów zgromadzonych 2800 biskupów - m. in. o wprowadzeniu języków narodowych do liturgii, o wolności religii, o wzmocnieniu pozycji biskupów wobec Rzymu i o pojednaniu z innowiercami.

Początek polsko-niemieckiego pojednania

Sobór Watykański II miał także niezwykłe znaczenie dla polsko-niemieckiego pojednania po II Wojnie Światowej. To tutaj w ramach obrad Soboru doszło do pierwszych powojennych kontaktów polskich i niemieckich biskupów. Zaowocowało to nie tylko nawiązanymi osobistymi przyjaźniami, ale i wymianą listów między polskim a niemieckim Episkopatem i słynnymi słowami "Przebaczamy i prosimy o przebaczenie".

Christoph Strack / Bartosz Dudek

red. odp. Małgorzata Matzke