Erozja gleb staje się globalnym zagrożeniem | Życie w Niemczech. Społeczeństwo, lifestyle, ciekawostki | DW | 18.06.2017
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

Społeczeństwo

Erozja gleb staje się globalnym zagrożeniem

Degradacji uległa już na całym świecie jedna czwarta powierzchni żyznych gleb. W ich miejsce pojawiają się gleby preriowe

Żyzne gleby są kluczowe dla globalnego rozwoju oraz powstrzymania migracji. - Żyzne gleby mogłyby powstrzymać ludzi od ucieczki z ojczystych stron i poszukiwania innego miejsca do życia – uważa sekretariat Konwencji ONZ ws. zwalczania pustynnienia (UNCCD).

– Zjawisko migracji jest na agendzie politycznej na całym świecie. Społeczeństwa rolnicze czują się pokrzywdzone i ludzie uciekają ze swoich krajów – tłumaczy sekretarz UNCCD Monique Barbut w związku z Międzynarodowym Dniem Zwalczania Pustynnienia. W tym roku odbywa się on pod hasłem: „Nasza ziemia. Nasz dom. Nasza przyszłość”.

Infografik Entwicklung der Wüstenbildung und Landdegradation DEU

Globalne pustynnienie: kolor czerwony: suche, pomarańczowy: półsuche, żółty: suche - wilgotne

Globalna katastrofa na skutek erozji gleb

Erozja i degradacja żyznych gleb, pojawianie się w tym miejscu gleb preriowych i pustynnych to problem globalny. Wg Niemieckiego Towarzystwa Współpracy Międzynarodowej GIZ przez ostatnie ćwierć wieku spadła jakość 24 procent światowych gleb. A to znaczy, że zostały one dotknięte procesem pustynnienia i są jałowe. Jak podaje GIZ, bezpośrednio zagraża to życiu 1,5 mld ludzi. Ogółem zagrożonych jest w rozwoju gospodarczym i społecznym przez pustynnienie 110 krajów na całym świecie.

Landarbeiter in Brasilien Dürre (picture-alliance/dpa)

Uzyskanie jakichkolwiek plonów na tych polach w brazylii wymaga nadludzkiego wysiłku

– Eksploatujemy gleby na całym świecie, jakby ich zasoby były niewyczerpane. To tak jakbyśmy brali  pieniądze z konta, na które nic nie wpłacamy – ostrzega Jes Weigelt, ekspert Instytutu Badań nad Zrównoważoną Eksploatacją (IASS) w Poczdamie. – Powstanie cienkiej warstwy żyznej górnej gleby to proces długotrwały. Często mija wiele tysięcy lat. Ale wystarczy tylko godzina silnych opadów, aby doszło do jej spłukania przez wody deszczowe. W ciągu jednego ludzkiego życia nie da się odnowić gleb – tłumaczy ekspert.

Szczególnie dotknięte degradacją gleby są Afryka i Azja

Przyczyny erozji i degradacji żyznych gleb są różnorakie. W pierwszej kolejności spustoszenia powierzchni gleb winne jest intensywne rolnictwo, nadmierny wypas zwierząt oraz nieprzystosowane uprawy, prowadzące do erozji wietrznej i wodnej.

Nawozy sztuczne, pestycydy i nadmierne maszynowe zagęszczenie zmieniają strukturę gleby i jej zdolność do wydawania plonów. Także wycinka drzew ma negatywne skutki dla środowiska i jest przyczyną globalnego pustynnienia. Ponadto w wielu regionach świata na żyznych glebach buduje się miasta, autostrady i obiekty przemysłowe.

Według informacji UNCCD szczególnie dotkliwie utratę gleb uprawnych i pustynnienie odczuwają mieszkańcy Afryki i Azji. Jak oszacowano, powierzchnia uprawy na statystycznego mieszkańca Afryki na południe od Sahary zmniejszy się do 2025 r. o 60 procent w porównaniu z rokiem 1990. W Ameryce Łacińskiej prognozuje się spadek o 40 procent.

Wg danych GIZ, na skutek „złego gospodarowania gruntami” w czasach ZSRR teraz najbardziej cierpią w Azji Środkowej szczególnie Kazachstan, Kirgizja, Tadżykistan i Turkmenistan. Poważnie zagrożonych degradacją jest tam połowa powierzchni tych państw.

Soja Plantage in Brasilien (Getty Images)

Uprawa soi na paszę w Brazylii

Jakie rozwiązania są możliwe?

Eksperci z troską obserwują dalsze spadanie żyzności gleby, szybki wzrost ludności w niektórych regionach i przypuszczalnie częstsze występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych z silnymi opadami i suszą. Jes Weigelt mówi w rozmowie z DW, że „kumulacja tych trendów jest mieszanką wybuchową”.

Niektóre kraje podjęły już różne działania, aby powstrzymać utratę żyznych gleb. Największy projekt mający zapobiec pustynnieniu to realizowany w Chinach tzw. Zielony Mur. Śladem tym poszła Unia Afrykańska, która w 2005 roku uchwaliła inicjatywę wzdłuż strefy Sahelu - zasadzenie drzew w celu użyźniania pól w pasie długości 7775 km. W kilku uczestniczących w tym projekcie krajach zasadzono już setki tysięcy drzew.

Wg informacji UNCC, dla ponad 100 krajów na świecie walka z pustynnieniem i suszą jest celem narodowym. – Dzięki tym inwestycjom w ochronę gleb powstają nowe miejsca pracy i szansa na przeżycie dla lokalnych społeczności. Wzmacnia to też bezpieczeństwo narodowe i otwiera perspektywy na przyszłość – podkreśla sekretarz UNCC Barbut.

Wiederaufforstung einer Lagune im Senegal zum Schutz vor Austrocknung (picture-alliance/dpa)

Sadzenie drzew na wylesionej lagunie w Senegalu ma ochronić glebę przed erozją

Te działania to dopiero początek globalnego procesu ratowania gleb, a jego sukces będzie zależeć od zachowań krajów uprzemysłowionych i każdego z nas – zaznacza Weigelt.

Chodzi o sposób, w jaki konsumujemy, jak przyczyniamy się do eksploatacji gleb – tłumaczy ekspert. – Dotyczy to zarówno ilości importowanej bawełny z krajów położonych na południowej półkuli, jak i rezygnacji z konsumpcji mięsa z intensywnych hodowli, gdyż pasze z soi pochodzą z upraw w innych krajach.

Gero Rueter / Barbara Cöllen

 

Redakcja poleca

Reklama