Epoka kryzysowa? Rekordowe topnienie lodowców w Szwajcarii

Ubiegły sezon pozostawił wyjątkowo mało śniegu. W niektórych częściach szwajcarskiego kantonu Gryzonia odnotowano najmniej opadów niż kiedykolwiek wcześniej. Sytuację lodowców dodatkowo pogorszyły fale upałów w czerwcu i sierpniu.

Śnieg kontra upały

Według danych szwajcarskiej sieci monitorowania lodowców Glamos w tym roku zimowe rezerwy wyczerpały się już w pierwszej połowie lipca, a masy lodowe zaczęły topnieć rekordowo wcześnie.

Podczas sierpniowej fali upałów wysokość w atmosferze, powyżej której temperatura spada poniżej 0°C (tzw. granica 0°C) miejscami przekroczyła 5 tys. m n.p.m. Zazwyczaj wartość progowa mieści się w przedziale od 3 tys. do 4 tys. m n.p.m.

Na kilku lodowcach śnieg zniknął aż do partii szczytowych, np. na lodowcu Claridenfirn w kantonie Glarus.

Zagrożone nie tylko lodowce

W ciągu ostatnich 50 lat w Szwajcarii zniknęło już ponad tysiąc mniejszych lodowców, np. lodowiec Pizol w kantonie St. Gallen.

W kraju wciąż jest około 1400 lodowców. Jednak w porównaniu do stanu sprzed dekady straciły już jedną czwartą masy. W tym roku stopiło się aż 3 proc. masy lodowej, co odpowiada 1,4 mld m sześciennych. Od 1950 roku, kiedy rozpoczęto pomiary, spadek objętości był większy jedynie w latach 2022, 2023 i 2003.

Topnienie lodowców odsłania skałę. Ogrzewany przez słońce grunt zaczyna rozmarzać. Woda wnika w szczeliny skalne, a to sprzyja odrywaniu głazów i osuwaniu się gruzu.

– Nieustanne kurczenie się lodowców przyczynia się do destabilizacji gór – przypomniał dyrektor sieci Glamos, glacjolog Matthias Huss.

W maju 2025 lawina lodowo-kamienna w dolinie Lötschental w południowej Szwajcarii zasypała wioskę Blatten. Jeszcze bardziej zagrożone bywają górskie schroniska.

Mniejsze lodowce, mniej wody

Pochodząca z lodowców słodka woda zasila rzeki i jeziora. W Szwajcarii zasoby wody roztopowej się kurczą. Według Hussa szczyt jej uwalniania prawdopodobnie został już przekroczony.

– Powierzchnia lodu skurczyła się już tak bardzo, że uwalnia mniejszą ilość wody, nawet jeśli lód znacznie się stopi lub zmniejszy swoją grubość.

Przy obecnym tempie zmian klimatycznych większość szwajcarskich lodowców może całkowicie zniknąć do końca XXI wieku. Według glacjologów lodowcom w Niemczech grozi stopnienie jeszcze przed upływem najbliższych 10 lat.

(DPA/ser)