Biennale w Berlinie: miażdząca krytyka pod adresem polskiego kuratora | Niemiecka kultura, polska kultura w Niemczech, wydarzenia | DW | 02.07.2012
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages
Reklama

Kultura

Biennale w Berlinie: miażdząca krytyka pod adresem polskiego kuratora

Zakończone w Berlinie 7. Biennale zobaczyła rekordowa ilość osób. Impreza nie przypadła jednak do gustu krytykom. Kuratorowi Arturowi Żmijewskiemu zarzucono kicz, cynizm i mieszanie sztuki z polityką.

Besucher stehen am Donnerstag (26.04.2012) auf der Biennale in Berlin in der Ausstellungshalle, die von der Occupy-Bewegung besetzt wird. Die Veranstalter der Biennale boten der Occupy-Bewegung die Räume als Versammlungsraum an. Die Ausstellung läuft vom 27.04.12 bis zum 01.07.2012 in der Hauptstadt. Foto: Britta Pedersen dpa/lbn

Occupy w Berlinie - sztuka czy polityka?

120 tys. zwiedzających to jedna trzecia więcej, niż poprzednim razem. Organizatorzy wystawy przyznali, że przyczyniło się do tego także zniesienie opłat za wstęp. Zdaniem obserwatorów było to najbardziej polityczne Biennale w historii tej imprezy.

BB7_RebrandingEurpeanMuslims_MartaGornicka_300dpi.jpg Quelle: http://www.berlinbiennale.de/blog/en/contact/press

Prezentacje 7. Biennale sztuki współczesnej w Berlinie

Za dużo polityki, za mało sztuki

Jednak krytycy nie pozostawili na Biennale suchej nitki. Po wielu komentarzach w czasie trwania imprezy jej zakończenie przeszło bez echa. Część poważnych mediów zrezygnowała w ogóle z bilansu - jakby z ulgą, że już po wszystkim.

Ostatniego dnia Biennale (1.07.12) niemiecki malarz Andreas Fasbenber wydał natomiast oświadczenie prasowe. Jeszcze w trakcie imprezy wycofał się z niej, a w oświadczeniu wytłumaczył: „Ocuppy Biennale chciało z polityki zrobić sztukę, a sztuki się pozbyć zamieniając ją na politykę. Nie mogę się na to zgodzić”.

Tego zdania jest też wielu niemieckich krytyków. Jest za dużo polityki a za mało niezależnej sztuki i przesłania - pisali komentatorzy jeszcze w czasie trwania imprezy.

Dobre pomysły, ale z realizacją gorzej

Felietonista Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) Niklas Maak napisał jeszcze w maju: „Günther Grass i Auschwitz >>na wynos<< oraz obóz ruchu Occupy na pokaz: posługując się cynizmem i kiczem tegoroczne Bienale zaprzepaściło swoją najważniejszą ideę”.

Anlass: Biennale Eröffnung in Berlin Ort: berlin Datum: 25.4.2012 Zu sehen sind Bilder aus der PK zur Eröffnung, unterschrieben mit Namen auf den Bildern. Das Bild Projektionsaal sowie das Bild Waagen Vertriebene sind Ausstellungsräume bzw. Stücke, die im Deutschlandhaus gezeigt werden. Sie gehören zur Biennale dazu. Artur Zmijewski ist Kurator der Biennale. Joanna Warsza ist eine Künstlerin.

Artur Zmijewski - polski artysta i kurator 7. Biennale w Berlinie

Maak zaznaczył, że choć kuratorzy Bienale mieli dobre pomysły, nie zastanowili się nad ich realizacją. zabrakło przemyśleń i wiedzy i przesłania. „Słabe przygotowanie, czy cynizm?”, pyta FAZ i pisze, że niektórym akcjom Biennale można wręcz zarzucić „głęboko zakorzenioną głupotę”. „Gdyby studenci w latach 60tych byli tak roztargnienii i w tak nijaki sposób prezentowaliby swoje programy, to dzisiaj rok 1968 nic by nam nie mówił”, oceniła felietonista FAZ.

„Occupy rzucała hasłami - kapitalizm, banki, ,change' - jakby same hasła gwarantowały, że powstanie coś ciekawego”, napisał felietonista, „nikt nie mówił, jakich przemian żądano w Egipcie, w Niemczech, czy we Włoszech? Przesłanie artysty wymaga wyjaśnienia, a to poprzedza wysiłek, precyzja i refleksja nad pojęciami i narzędziami, którymi operujemy”.

"Cynizm" na Biennale

Część obserwatorów podkreśliło, że pytania Artura Zmijewskiego były „nurtujące i warte zgłębienia”. Z ciekawością przyjęto jego zarzut, iż sztuka często jest prowokacją bez konsekwencji i utopią, której nikt nie chce realizować. Po „przerażająco niewinnym szóstym wydaniu Bienale” Berlin był ciekawy imprezy w wydaniu Polaka. Przyszło rozczarowanie.

###Gallery Zak Branicka stellt die Fotos der Deutschen Welle zur Veröffentlichung frei, nur in Zusammenhang mit dem Beitrag Joanna Rajkowska Born in Berlin### Teil des Künstlerprojektes “Born in Berlin – A Letter to Rosa”, von der polnischen Künstlerin Joanna Rajkowska. Aufgenommen von der Künstlerin und ihr Team im Laufe des Jahres 2011 in Berlin. Die Collagen und Zeichnungen sind in der Galerie Zak/Branicka in Berlin zu sehen.

Rosa - córka artystki Joanny Rajkowskiej urodzona w Berlinie

Z ostrą krytyką i niesmakiem spotkała się wypowiedź Żmijewskiego nawiązująca do choroby córki polskiej artystki Joanna Rajkowskiej. Rajkowska urodziła w Berlinie dziecko z ciężką chorobą oczu. Polski kurator skomentował to pytaniem retorycznym: „A może Rosa nie chciała widzieć miasta, w którym żyje...?”. Zdaniem FAZ „to kicz i cynizm”.

Auschwitz „na wynos"

Krytycznie opisano też pomysł przesadzenia brzóz z Auschwitz-Birkenau do Berlina. Początkowo prasa pisała pozytywnie o pomyśle polskiego artysty Łukasza Surowca, ale gdy zaczęto zgłębiać ten temat - pojawiły się wątpliwości. Niektórzy krytycy byli zniesmaczeni tym, że sadzonki brzóz z Auschwitz-Birkenau, rozdawano w Berlinie w ... kubkach od kawy.

O akcji „Auschwitz to go” felietonista FAZ napisał: „Fotografia zamordowanej w obozie Zagłady rodziny jest czymś konkretnym. Drzewo jest natomiast abstrakcją, ono jest przeciwieństwem absolutnego końca, przeciwieństwem wizerunku zbrodni. Drzewo nie przeszkadza, lecz symbolizuje cykliczność, uzdrowienie, nadzieję – jakby nie działo się zło, skoro trawa i las tam rośnie”.

Künstler im Innenhof der KW vor dem Plakat mit Lukaschenko, illustriert von Marina Napruschkina, weissrussische Künstlerin in der KW, 7. Berliner Biennale Stichwort: 7. Berliner Biennale, Marina Napruschkina, weissrussische Künstlerin Datum 24.4.2012 Ort Berlin Autor (c) Oxana Evdokimova/DW

Artyści w Berlinie

Prowokacje i kicz

Równie szeroko dyskutowaną ekspozycją był tzw. „mur pokoju” w dzielnicy Kreuzberg. Artystka z Londynu Nada Prlja postawiła tam ogromną ścianę dzielącą ładną, turystyczną część dzielnicy od tej biednej, gdzie żyją przede wszystkim migranci. Mur blokował przejazd i reakcje mieszkańców oraz krytyków były mieszane.

Jedni byli zdania, że Nada Prlja trafiła w sedno sprawy, bo zwróciła uwagę na podziały społeczne, a protest mieszkańców dowodzi udanej prowokacji. Inni, że jest to sztuka płytka i banalna oraz, że „ignoruje potrzeby mieszkańców, zwłaszcza tych, którzy codziennie muszą jeździć do pracy i z powodu bariery w formie sztuki nie są punktualni” - pisał dziennik Die Welt.

Zdaniem Die Welt 7. Bienale było „wysoko subwencjonowanym kiczem”. „Sztuka jeszcze nigdy nie była tak bardzo piłką establishmentu i rzadko w swojej instytucjonalnej błogości aranżowała się w taki sposób z władzą, aby potem jako bulwarowy teatr ją zbesztać. Jest to śmieszne i smutne”, podsumowała gazeta.

BB7_KeyofReturn_MartaGornicka_001_300dpi.jpg Quelle: http://www.berlinbiennale.de/blog/en/contact/press

Instalacja Marty Górnickiej w Berlinie

Odważnie i sympatycznie

Pozytywnych elementów dopatrzyła się natomiast w Biennale Berliner Zeitung. Siódma edycja dużo bardziej niż poprzednie „chciała zmienić świat - to było odważne i sympatyczne”, pisze dziennik i przypomina o akcjach przeciwko koncernom zbrojeniowym, o kongresie Ruchu Odrodzenia Żydowskiego i „murze pokoju”.

Gazeta krytycznie natomiast oceniła, że zabraknie tym razem wspomnień „wizualno-zmysłowych”, ponieważ polscy twórcy zdecydowali się na „akcję demonstracyjną, której celem było pokazać Berlinowi, Niemcom, Zachodowi lustrzane odbicie – odbicie świata odpolitycznionego i wykolejonego”. Te akcje "pozyskały wielu, ale wykluczyły wszystkich, których można było osiągnąć sztuką empatii”.

Róża Romaniec, Berlin

red. odp. Bartosz Dudek

Reklama