Baśnie braci Grimm od 200 lat bawią nie tylko dzieci | Niemiecka kultura, polska kultura w Niemczech, wydarzenia | DW | 19.12.2012
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages
Reklama

Kultura

Baśnie braci Grimm od 200 lat bawią nie tylko dzieci

"Czerwony kapturek", "Jaś i Małgosia", "Królewna Śnieżka" - bez tych bajek trudno wyobrazić sobie dzieciństwo. Kiedy bracia Grimm wydawali je przed 200 laty, nie przeczuwali, że zostaną przetłumaczone na 160 języków.

Illustration von Hänsel und Gretel im Jahre 1891. Bildrechte liegen beim Brüder Grimm-Haus in Steinau. Copyright: Brüder Grimm-Haus, Steinau. ***Achtung: nur für die DW/Bildergalerie Die Grimm'schen Märchen - immer wieder neu bebildert***

Ilustracja do "Jasia i Małgosi" z 1891 r.

Był rok1803, kiedy to Jacob i Wilhelm Grimm podczas studiów na uniwersytecie w Marburgu poznali dwóch pisarzy epoki romantyzmu Clemensa Brentano i Achima von Arnim, którzy zaczęli gromadzić i spisywać teksty historycznych i ludowych legend, by uchronić je od zapomnienia. Ukazały się one potem w zbiorze "Des Knaben Wunderhorn", i kilka z zawartych tam tekstów pochodziło od braci Grimm. Przy projekcie tym narodziła się idea, by w podobny sposób zachować baśnie, które kursowały tylko w ustnym przekazie. W roku 1806, kiedy po studiach powrócili do Kassel, zajęli się zbieraniem i spisywaniem fantastycznych opowieści. Posługiwali się zarówno żywymi opowieściami jak i tekstami istniejącymi już w formie pisemnej.

Illustration aus: Vom Fischer und seiner Frau von Sabine Wilharm. Copyright: Aufbau Verlag/Sabine Wilharm ***Achtung: nur für die DW/Bildergalerie Die Grimm'schen Märchen - immer wieder neu bebildert***

"Rybak i jego żona"

Baśniowe kobiety

Pomogła im przy tym okoliczność, że akurat w okolicach Kassel było wielu bajarzy, a raczej bajarek. Najbogatszym źródłem baśni okazała się być Dorothea Viehmann, która bynajmniej nie była prostą chłopką, jak później niosła wieść - tylko wykształconą kobietą, potomkinią hugenotów, która znała zarówno francuskie jak i niemieckie bajki. Pięknie opowiadało bajki także sześć córek aptekarza Wilda, który z Berna przeprowadził się do Kassel. Te młode damy wprowadziły Grimmów w świat baśni włoskich, południowo-niemieckich i retoromańskich. Jedna z panien, Dorothea Wild, nazywana czule Doertchen w roku 1825 została nawet żoną Wilhelma Grimma.

Pierwsze wydanie zbioru baśni braci Grimmów zawierało teksty pochodzące od 50 patronów i patronek; była wśród nich Ludovica "Lulu" Jordis, jedna z kilku sióstr Clemensa Brentano, Wilhelmine von Schwertzell, będąca siostrą jednego z przyjaciół szkolnych Wilhelma, córka pastora Friederike Mannel. Jeden z bajarzy Johann Friedrich Krause z Schauenburga gustował w baśniach, w których nigdy nie występowały pozytywne kobiece bohaterki czy w ogóle piękne kobiety - zawsze były natomiast czarownice czy zdziwaczałe staruchy.

Baśnie, których bohaterami były piękne dziewice i śliczne królewny były natomiast domeną Marie i Jeanette Hassenpflug, także potomkiń hugenotów.

Lieselotte Schwarz: Dornröschen. 1966. Bildrechte liegen beim Bilderbuchmuseum Burg Wissem inTroisdorf. Copyright: Bilderbuchmuseum Burg Wissem, Troisdorf ***Achtung: nur für die DW/Bildergalerie Die Grimm'schen Märchen - immer wieder neu bebildert***

"Śpiąca królewna" - ilustracja z 1966 r.

Początki nie zapowiadały sukcesu

Po tych zabiegach i mozolnym spisywaniu opowieści przyszedł wreszcie dzień wydania zbioru baśni 20 grudnia 1812 roku. "Kinder- und Hausmaerchen" ( ""Baśnie dla dzieci i baśnie domowe") nie stały się jednak bestsellerem, który ludzie wyrywaliby sobie z rąk. Antologia była bardzo surowa w wyrazie, baśnie pełne okrucieństwa i zła; książka była także niespójna stylistycznie, a poza tym czytelnika irytowały naukowe przypiski braci Grimm, w jakie zaopatrzone były teksty. Jeszcze gorzej sprzedawał się drugi tom baśni, który ukazał się w 1815 roku. Jacoba, starszego z braci Grimm to komercyjne fiasko tak bardzo nie martwiło, bo zależało mu przede wszystkim na zabezpieczeniu ustnego przekazu kulturowego w formie naukowego zapisu.

Zeitgenössische Darstellung der beiden Literaturwissenschaftler und Märchenerzähler Jacob und Wilhelm Grimm (r). Ihre gesammelten Märchen wurden in dem zweibändigen Werk Kinder- und Hausmärchen (1812-1815) veröffentlicht. Wilhelm Grimm wurde am 24.2.1786 in Hanau geboren und starb am 16.12.1859 in Berlin. Sein Bruder Jacob wurde am 4.1.1785 ebenfalls in Hanau geboren und starb am 20.9.1863 in Berlin.

Jakob i Wilhelm Grimm byli także autorami wielkiego słownika języka niemieckiego

Wygładzone opowieści

Wilhelm natomiast, biorąc wzgląd na najmłodszych czytelników, już w pierwszym tomie starał się z wyczuciem redagować teksty, i wykształcił w ten sposób swój własny, romantyczny sposób narracji. Dokonywał także korekty zbyt drastycznych, amoralnych pasaży dostosowując je do wyobrażeń mieszczańskiego kanonu wartości: złe matki przerabiał na macochy, nagie księżniczki ubierał w pyszne szaty, a fakt, że Roszpunka na wieży była w błogosławionym stanie, uszedł uwagi zarówno złej wróżki jak i młodocianego czytelnika.

Nowe wydanie zbioru 200 baśni w 1819 roku, już po stylistycznych przeróbkach i dramaturgicznym wygładzeniu i dalsze wydania, jak ostatnie z ręki Grimmów z 1857 roku, były rozchwytywane, podobnie jak małe wydanie 50 baśni z roku 1825 z ilustracjami młodszego brata Ludwiga Emila Grimma.

Do najpopularniejszych baśni, które doczekały się wydań w bez mała 160 językach całego świata należą: "Kopciuszek", "Król Drozdobrody", "Śnieżka", "Śpiąca królewna", "Jaś i Małgosia", "Muzykanci z Bremy", "Roszpunka" i wiele, wiele innych...

HMWK/ Małgorzata Matzke

Red.odp.: Bartosz Dudek

Reklama