Швајцарија гласа за лимит од 10 милиони жители

Во Швајцарија се отвори жестока дебата за воведување горна граница од десет милиони жители, за што граѓаните ќе гласаат на референдум. Покрај „референдумот против Законот за цивилна служба“, швајцарските гласачи ќе одлучуваат и за  народната иницијатива „Не за Швајцарија со десет милиони жители“.  Федералниот совет ја донесе одлуката гласањето да се одржи на 14 јуни.

Суштинското прашање е:  колку луѓе треба да живеат во Швајцарија? Со оваа иницијатива, десничарската Швајцарска народна партија (СВП) сака да обезбеди постојаното население да не надминува десет милиони жители од 2050 година натаму.

Прашањето за бројот на жители отвора повеќе аспекти – од националистички и психолошки мотиви, до аргументи кои критичарите ги гледаат како ксенофобични, но и конкретни економски интереси.  Сличен предлог на СВП пред дванаесет години веќе беше одбиен.

Економски дилеми и ризици од ограничување на миграцијата

Економистите предупредуваат дека евентуалното  ограничување на миграцијата  би имало сложени последици. Според Тобијас Хајдланд од Килскиот институт за светска економија (ифВ), би започнала борба околу тоа која миграција да се дозволи. Тој очекува значително незадоволство во економијата и општеството, како и дека многу високо квалификувани луѓе би се откажале од доселување во Швајцарија – процес што би значел „одвраќање на погрешните“.

Сабине Цин од Германскиот институт за економски истражувања нагласува дека не може едноставно да се даде одговор дали ограничувањата се вистинско решение. Според неа, клучниот предизвик е да се направи јасна разлика меѓу хуманитарната миграција и економски потребната работна миграција.

Таа посочува дека многу европски земји, вклучително Швајцарија и  Германија,  се соочуваат со сериозни демографски предизвици. Се намалува бројот на работоспособно население, што има директно влијание врз финансирањето на социјалните системи. Воедно, пазарот на труд веќе се соочува со недостиг од квалификувани работници, па генералното намалување на миграцијата само би ги продлабочило овие проблеми.

Експертот за миграција Вито Гајс-Тоне од Институтот на германската економија во Келн исто така предупредува на недостиг од работна сила, особено во секторите со пониско квалификувани работни места. Во хотелско-угостителскиот сектор и градежништвото се вработени многу државјани на ЕУ, кои се од суштинско значење за швајцарската економија, особено за туризмот. Според него, воведувањето на границата од 10 милиони жители речиси сигурно би имало сериозни негативни последици.

Политички ефекти и можен „ефект на зараза“ во Европа

Според анализите на „Блумберг“, иницијативата претставува важна пресвртница за СВП, бидејќи се совпаѓа со нејзините долгорочни цели – ограничување на односите со  Европската Унија  и заострување на контролните механизми за имиграција.

Швајцарската аналитичка куќа „Демографик“ проценува дека, доколку иницијативата биде усвоена, економската продукција на земјата може да се намали до 12 проценти до крајот на векот. Најпогодени би биле здравството, угостителството, ИТ-секторот и градежништвото, поради недостиг од кадар. Клучното прашање е дали гласачите ќе ги земат предвид овие долгорочни економски ризици.

Во однос на можниот ефект врз другите европски земји, мислењата на експертите се поделени. Вито Гајс-Тоне смета дека не постои „ефект на зараза“, бидејќи политичките процеси во Германија и Швајцарија се значително различни. Дополнително, Германија како членка на ЕУ не може да ја ограничи слободата на движење без напуштање на Унијата.

Сепак, Хајдланд предупредува дека постои одреден ризик, посочувајќи дека Германија веќе ги следи построгите политики на соседни земји како Данска, особено во дебатите за социјалните бенефиции и миграцијата.

Сличен став има и Сабине Цин, која предупредува на сигнал што би можел да се прошири надвор од Швајцарија. Во европски земји со десничарски или централно-десничарски влади, ваквиот референдум би можел да се толкува како доказ дека политиките за ограничување на имиграцијата имаат широка поддршка.

Кој навистина би бил погоден?

Иако постојат стравувања за негативни последици, Гајс-Тоне гледа и можна корист за Германија. Доколку швајцарскиот пазар стане помалку достапен за странска работна сила, дел од квалификуваните работници би можеле да останат во Германија, што би помогнало во стабилизирање на домашниот пазар на труд.

Сепак, поголем ризик постои за самата Швајцарија, особено ако дојде до нарушување на односите со Европската Унија – нејзиниот најголем извозен пазар. Земјата има значајни придобивки од принципот на слободно движење, кој им овозможува на швајцарските компании пристап до пазар вреден 21 билион долари со околу 450 милиони потрошувачи. Оваа привилегија би можела да биде доведена во прашање.