ВИ открива ризик за 130 болести преку сон

Вештачката интелигенција може да процени ризик за повеќе од 130 болести – од Паркинсонова болест до срцев удар – врз основа на податоци од само една ноќ помината во лабораторија за спиење. Ова откритие, објавено во престижното списание Nature Medicine, отвора нови можности за рана дијагностика и превенција.

Како функционира моделот SleepFM?

Новиот ВИ модел, наречен SleepFM, е развиен од тим предводен од биомедицинскиот научник Рахул Тапа на Универзитетот Стенфорд. Моделот е трениран на стотици илјади часови податоци од спиење, собрани преку полисомнографија – метод кој истовремено бележи мозочни бранови, срцева активност, дишење, мускулна напнатост и движења на очи и нозе.

Во процесот на учење, ВИ анализира како сигналите од мозокот, срцето и дишењето се усогласуваат за време на нормален сон, со што „усвојува“ статистички јазик на спиењето. Потоа, моделот е дополнително обучен за задачи како препознавање фази на сон и дијагностика на апнеја, постигнувајќи резултати конкурентни на постоечките методи.

Од една ноќ до прогноза на болести

Истражувачите ги поврзале податоците од спиењето со електронски здравствени картони стари до 25 години. Резултатите покажале дека SleepFM може да предвиди ризик за околу 130 болести со умерена до висока точност, меѓу кои Паркинсонова болест, деменција, срцев удар, срцева слабост, одредени видови рак и дури и вкупна смртност.

„Рутинските мерења на сон отвораат досега потценет прозорец кон долгорочното здравје на луѓето“, нагласува Тапа. Особено успешни биле прогнозите за невролошки и кардиоваскуларни заболувања.

Што открива ВИ во телото за време на сон?

Анализата покажува дека срцевите сигнали се клучни за предвидување кардиоваскуларни болести, додека мозочните се поважни за невролошки и психички нарушувања. Најинформативна е комбинацијата на различни сигнали – на пример, кога EEG покажува стабилен сон, а срцето делува „будно“. Таквите несогласувања може да укажуваат на скриени оптоварувања или рани процеси на болест.

Сепак, истражувачите нагласуваат дека моделот открива корелации, а не причинско-последични врски. Потврдувањето на причините останува задача на медицинските експерти.

Моделот се базира на податоци од лаборатории за спиење, најчесто од пациенти со проблеми при спиење и од развиени региони. Затоа, луѓе без нарушувања на сон или од земји со ограничен пристап до здравствена заштита се недоволно застапени. Сепак, истражувачите гледаат голем потенцијал за дијагностика и терапија, дури и ако се користат само статистички врски.

Вештачката интелигенција не го заменува човекот, туку го поддржува. Модели како SleepFM овозможуваат побрза и попрецизна анализа на податоци, ослободувајќи време за лекарите да се фокусираат на пациентите. Интердисциплинарната соработка останува клучна – ВИ е алатка, а одговорноста за дијагноза и лекување е на медицинското лице.