1. رفتن به محتوا
  2. رفتن به مطالب اصلی
  3. رفتن به دیگر صفحات دویچه وله
Afghanistan - Taliban's Minister für Geflüchtete Khalil Haqqani
عکس: Wakil Kohsar/AFP

یک سال حاکمیت طالبان؛ شکاف درونی به خاطر ایجاد اصلاحات

۱۴۰۱ مرداد ۲۳, یکشنبه

یک سال پس از تصرف قدرت توسط طالبان در افغانستان، شکاف در صفوف حاکمان فعلی این کشور بر سر ایجاد اصلاحات بیشتر شده است. سوال مهم این است که رهبران این گروه چقدر می توانند اصلاحات را تحمل کنند؟

https://www.dw.com/fa-af/%DB%8C%DA%A9-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AD%D8%A7%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%B7%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%D9%81-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA/a-62803394

این گروه اسلام گرای افراطی در اولین دوره حاکمیت خود بر افغانستان، به دلیل سرکوب شدید حقوق و آزادی های مردم در سطح جهانی بسیار بدنام بودند؛ اما در توافقنامه دوحه قول دادند که این بار متفاوت حکومت کنند.

حالا که دوباره حاکم شده اند، حداقل در سطح به نظر می رسد که از برخی جهات تغییر کرده اند. تلویزیون در اولین حکومت طالبان ممنوع بود، در حالی که افغان ها اکنون به تلویزیون، ماهواره، اینترنت و رسانه های اجتماعی دسترسی دارند.

دیدگاه: اختلافات درونی طالبان چه اندازه واقعی و جدی است؟

مقامات اداره طالبان در کابل از تکنالوژی استقبال و استفاده می کنند، اما همزمان بر اینترنت مورد استفاده مردم محدودیت وضع کرده و فعالیت های آنان را، مخصوصا نوشته های انتقادی را پیگیری و مجازات می کنند.

حالا طالبان مسابقات کریکت مردانه در استادیوم های پر را تشویق می کنند، اما ورزش زنان منع شده است. برخی رشته های ورزشی مثل پرورش اندام نیز برای مردان به شدت محدود گردیده اند.

دختران فقط مجاز به تحصیل در مدارس ابتدایی هستند و زنان خبرنگار در حال مصاحبه با مقامات اداره طالبان دیده می شوند، اما با صورت پوشیده و حجابی که فقط چشمشان دیده می شود. در اولین دوره قدرت طالبان در دهه ۱۹۹۰ همین نیز غیرقابل تصور بود.

ملا عبدالغنی برادر، معاون رهبر طالبان که در مذاکرات دوحه نقش اصلی را داشت.
ملا عبدالغنی برادر، معاون رهبر طالبان که در مذاکرات دوحه نقش اصلی را داشت.عکس: Ebrahim Noroozi/AP Photo/picture alliance

دو دستگی در میان طالبان

هسته تندرو این گروه، متشکل از مبارزان کهنه کار جنگ زده و مخالف هرگونه تغییر ایدئولوژیک می باشند؛ کسانی که همین مقدار تغییر در طالبان را نیز نشانه تسلیم شدن در برابر دشمنان غربی تلقی می کنند.

ابراهیم باهیس، تحلیلگر افغانستان در گروه بین المللی بحران گفت: «شما یک بخش (طالبان) را دارید که در حال پیشبرد آنچه آنها به عنوان اصلاحات می بینند، هستند. بخش دیگری از آنها را به نظر می رسد حتی این اصلاحات ناچیز را بیش از حد تصور می کند.»

امریکا و متحدانش که به مدت ۲۰ سال افغانستان را تحت حمایت مالی خود قرار داده بودند، این کشور را از سیستم بانکی جهانی تجرید کرده و میلیاردها دالر دارایی اش را مسدود کردند؛ زیرا خواهان اصلاحات از سوی طالبان می باشند.

اما این مردم افغانستان هستند که در شرایط بحران اقتصادی گسترده رنج می برند. حتی برخی از خانواده های أفغان بین فروش اعضای بدن خود و دختران شیرخوارشان برای تامین معیشت باید یکی را انتخاب کنند.

اصلاحات ظاهری؟

در مورد این پرسش که آیا طالبان اصلا قادر به اصلاحات هستند یا خیر؟ تحلیلگران نگران هستند. به باور آنان تغییرات اخیر سیاسی چیزی بیش از "توکنیسم" یا "ظاهرگرایی" نیست.

مایکل کوگلمن، یکی از پژوهشگران شناخته شده در أمور أفغانستان و آسیا در اندیشکده "ویلسون" در واشنگتن گفت: «مواردی وجود دارد که می ‌توانیم به تحول در سیاست اشاره کنیم، اما اجازه دهید خیلی واضح بگوییم... ما هنوز به سازمانی نگاه می ‌کنیم که از عبور از دیدگاه‌ های بسیار واپس ‌گرا و جزمی اش خودداری کرده است.»

مکاتب متوسطه و لیسه های دخترانه همچنان تعطیل هستند. بسیاری از زنان مجبور به ترک کارشان شده ‌اند؛ در حالی که بسیاری از آن‌ ها از ترس مجازات توسط طالبان از خانه بیرون نمی روند.

شادی های ساده مانند موسیقی، چلم کشیدن در یک کافی شاپ و پربازی در محافظه کارانه ترین مناطق به شدت کنترول می شوند؛ در حالی که اعتراضات مردمی سرکوب شده و خبرنگارانی که صدای مردم را منعکس می کنند، مرتبا تهدید یا بازداشت می گردند.

خواسته های غرب برای تشکیل دولت فراگیر نادیده گرفته شده و ترور ایمن الظواهری، رهبر القاعده در کابل بر ادامه روابط طالبان باس ازمان های تروریستی بین المللی مهر تایید می زند.

مشاور امنیت ملی امریکا: شبکه حقانی می‌دانست که الظواهری در کابل است

هبت الله آخندزاده، رهبر عالی این گروه هرازگاهی مخفیانه حلقه داخلی معتمد خود از مبارزان کهنه کار و روحانیون مذهبی را در پایگاه قدرتش در قندهار جمع می کند تا تفسیری خشن از شریعت اسلامی را تحمیل کند. وی همواره به آنها از نگرانی هایش در مورد تغییرات در طالبان سخن گفته و تغییر عقیده را از هر تغییر سیاسی یا اقتصادی برای تحریک طالبان مخرب تر می خواند.

سراج الدین حقانی، وزیر داخله اداره طالبان که رهبر شبکه حقانی خوانده می شود.
سراج الدین حقانی، وزیر داخله اداره طالبان که رهبر شبکه حقانی خوانده می شود.عکس: Wakil Kohsar/AFP/Getty Images

 محمد عمر خطابی، یکی از اعضای شورای روحانیون و مشاور آخندزاده در قندهار، به خبرگزاری فرانسه گفت: «نیازهای افغان ها مانند ۲۰ سال پیش باقی می ماند.»

افکار و دستورات آخندزاده توسط عبدالرحمن طیبی، معاون ولایت و مدیر اداره امر به معروف و نهی از منکر طالبان که یکی دیگر از دستیاران نزدیک رهبر طالبان است، به دیگر فرمندهان طالبان برای تطبیق ابلاغ می شوند. طیبی به خبرگزاری فرانسه گفت: «مردم ما مثل مردم دیگر کشورهای جهان خواسته‌ های زیادی ندارند.»

هنگامی که آخندزاده تصمیم وزارت معارف برای بازگشایی مدارس متوسطه و لیسه برای دختران را لغو کرد، خانواده‌ های افغان در حیرت ماندند. برخی از تحلیلگران بر این باورند که او نیز رعایت حقوق زنان و دختران را تسلیم شدن به غرب می داند، و از بازگشایی مکاتب دخترانه احساس ناراحتی می کرد.

نارضایتی برخی فرماندهان

همینجا بود که امیدها برای احیای جریان های پولی بین المللی به أفغانستان از بین رفت. از سویی نیز این فرمان وی نارضایتی بسیاری از مقامات اصلاح طلب طالبان در کابل را در پی داشت و برخی از آنها آشکارا با این تصمیم مخالفت کردند.

روابط با دیپلومات‌ های غربی که به طور منظم با وزرای طالبان ملاقات می‌ کنند، اما به آخندزاده دسترسی ندارند، با شکست بزرگی مواجه شد.

مجموعه ای از دستورات وی که مشابه رژیم سابق طالبان است، به سرعت اجرایی شدند. عبدالهادی حماد، رئیس یک مدرسه دینی و عضو شورای مشورتی رهبری طالبان گفت: «تصمیماتی که (آخندزاده) تاکنون گرفته است، همه بر اساس نظرات علمای دین است.»

عکس منصوب به ملا هبت الله آخندزاده رهبر طالبان
عکس منصوب به ملا هبت الله آخندزاده رهبر طالبانعکس: CPA Media Co. Ltd/picture alliance

آخندزاده بر نیاز به وحدت در جنبش طالبان تاکید کرده است؛ زیرا او با دقت به دنبال ایجاد تعادل در چندین جناح طالبان، از جمله گروه های رقیب است که مدعی اعتبار پیروزی ۲۰۲۱ بر نیروهای تحت رهبری ایالات متحده هستند. یکی از این مدعیان شبکه حقانی است که به نزدیکی بیش از حد به پاکستان متهم است.

در حالی که مشاوران آخندزاده ادعا می‌ کنند که طالبان می‌ توانند بدون درآمد خارجی پایدار بمانند؛ باز کردن میلیاردها دالر از دارایی‌ های مسدود شده افغانستان در خارج از کشور، برای اصلاح طلبان این گروه یک راه نجات حیاتی خوانده می شود.

یک دیپلومات غربی که خواست نامش فاش نشود، به خبرگزاری فرانسه گفت: «ما می دانیم که طالبان می توانند معامله گر باشند، اما نمی توانند معامله گر به نظر برسند.» به گفته وی "در درون جنبش طالبان، هیچ کس جرات نمی کند آشکارا قدرت آخندزاده را به چالش بکشد، اما نارضایتی بی سر و صدا در میان رده های پایین در حال افزایش است".

یکی از مقامات سطح متوسط ​​طالبان مستقر در شمال غرب پاکستان که خواست نامش فاش نشود، گفت: «جنگجویان طالبان معاش شان بسیار کم است و آن را بسیار ناوقت دریافت می کنند. همین است که اکثرشان ناراضی هستند.»

یکی دیگر از اعضای طالبان افزود که بسیاری از آنها به روستاهای خود بازگشته اند و یا برای انجام کارهای مختلف به پاکستان سفر کرده اند.

تلاش‌ های جنبش طالبان برای افزایش درآمد از طریق استخراج غیرمعیاری معادن پر سود زغال سنگ و دیگر مواد معدنی باعث درگیری های داخلی بین فرماندهان این گروه  گردیده است. همزمان اختلافات قومی و فرقه‌ گرایی مذهبی بین آنان بیشتر شده است.

درگیری‌ های مسلحانه در تخار میان چه کسانی صورت گرفت؟

در حالی که تنها چند ماه مانده به زمستان، کاهش دما و بدتر شدن ناامنی غذایی، فشار بیشتری بر رهبران طالبان وارد می کند که حالا حاکم یکی از فقیرترین کشورهای جهان شده اند.

کوگلمن گفت که این فشارهای فزاینده ظرفیت تشدید اختلافات درونی را دارد، اگرچه احتمالاً تغییر چشمگیری در سیاست این گروه ایجاد نخواهد شد» «اگر رهبری طالبان بقای سیاسی خودرا در خطر إحساس کند، آیا می تواند تغییر کنند؟» وی اضافه کرد: «با توجه به اینکه آنها از نظر عقیدتی بسیار متمرکز هستند، ممکن است اینطور نباشد.»

عبور از قسمت گزارش روز دویچه وله

گزارش روز دویچه وله

عکس از آرشیف: نیروهای طالبان در کابل

انفجار در مسجدی در جوار وزارت داخله طالبان تلفات به جا گذاشت

عبور از قسمت مطالب بیشتر از دویچه وله
برگشت به صفحه اصلی