DAX′ın 25 yıllık başarı öyküsü | EKONOMİ | DW | 30.06.2013
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

EKONOMİ

DAX'ın 25 yıllık başarı öyküsü

Kısa adı DAX olan Alman Borsa Endeksi 1 Temmuz'da 25'inci kuruluş yıl dönümünü kutluyor.

En büyük Alman sanayi şirketlerindeki gelişimlerin adeta aynası konumunda olan Alman Borsa Endeksi dünya çapında da en önemli borsa barometresi olarak işlev görüyor. Peki, Alman Borsa Endeksi DAX’ın başarı öyküsü aslında nasıl başlamıştı?

Önce işe alçakgönüllü şartlarda başlanmıştı

DAX'ın mucitlerinden sayılan Frank Mella bile bugün gelinen noktaya şaşırıyor. Mella, Almanya’nın önde gelen borsa endeksinin gayet alçakgönüllü, iddiasız koşullar altında çalışmaya başladığını anımsıyor: “Kimse bunun daha sonra büyük bir şey olacağına ihtimal vermiyordu. Çünkü çalışmaya ilk başladığında DAX, o dönemde var olan borsa kuruluşlarının on ikincisiydi. Öncelikle on bir rakibine kendini kabul ettirmesi gerekiyordu.”

Frank Mella, Alman borsa gazetesinde finans redaktörü olarak görev yapıyordu. Her şey 1987 yılında başladı. Gazetenin yayın işleri Mella’ya bir borsa endeksi oluşturma görevi verdi. Kısa bir süre sonra Mella, Almanya’da borsa dünyasını değiştirecek 30 sayfalık bir taslak hazırladı.

DAX '1163 puanla' başladı

Alman Borsa Endeksi DAX’ın öyküsü “1163” ile başladı. 1 Temmuz 1988 tarihinde Almanya'nın önde gelen endeksi ilk kez hesaplandı ve 1163 puan belirlendi. DAX cetveline bugün bakıldığında endeksin 25 yıl içerisinde çoğunlukla tek bir yöne, yukarıya doğru ilerlemiş olduğu görülür.

Deutschland Wirtschaft DAX-Erfinder Frank Mella

Frank Mella

Alman Borsa Endeksi DAX, bu sürekli yukarı doğru gelişme trendini, mucidinin ileriyi gören dünya görüşüne borçlu. Frank Mella şunları söylüyor: “O dönemde iki önemli husus vardı: DAX, her dakika yeniden hesaplandığı için esas alınan endeks olmaya hak kazandı. Şimdilerdeyse her şey dakikada değil, saniyede bir yeniden hesaplanıyor. İkinci önemli özellik ise DAX’ın baştan beri opsiyon ve Futures modeline göre biçimlendirilmiş olmasıydı. Bu ise o dönemde Frankfurt’ta hiç kimsenin tanımadığı bir şeydi. Bu fikri ben o zamanlar Amerika'dan, Chicago'dan ihraç etmiştim.”

Opsiyon ve Futures modeli

Opsiyon ve Futures diye anılan model, DAX değerlerine ilişkin gelişmelerde spekülasyon yapılmasını olanaklı kılıyor. Kısacası DAX daha başından bu yana sadece performans endeksi olmanın dışında anlam taşıdı.

Toplam 30 Alman firması DAX içinde listelenmiş durumda ve bunlar Alman ekonomisinin ortalamasını yansıtıyor. Bu firmalar sürekli denetim altında tutuluyor. Bundan dolayı da DAX’ın listesinden bir ya da birden fazla firmanın düşmesi, onların yerine başkalarının listeye girmesi gündelik gelişmelerden sayılıyor. Bir değerli kâğıdın DAX’a alınma kriterleri oldukça fazla: Öncelikle ilgili firmanın Prime Standart’ta listelenmiş olması gerekiyor. Buradaki şeffaflık kuralları ise oldukça sıkı. Bunun dışında söz konusu firmanın merkezinin genelde Almanya’da bulunması ve hisse senetlerinin elektronik sistem Xetra’da işlem görüyor olması gerekli. Ve son olarak da firmanın piyasadaki sermaye birikimi ve borsadaki cirosu da DAX’a alınmada önemli parametreler arasında bulunuyor.

DAX, gerçekten Alman ekonomisinin aynası mı?

Peki, DAX içinde yer alan bu 30 firma gerçekten de Almanya ekonomisinin aynası durumunda mı? Frank Mella bu konuya da açıklık getiriyor: “Ben, bir zamanlar bir Alman Merkez Bankası başkanının ‘DAX Almanya ekonomisini temsil edemez’ dediğini anımsıyorum. Bu noktada haklı. Gayri safi yurtiçi hasılanın hesaplanması, DAX’ın içinde yer almayan bazı parametreler üzerinden yapılıyor; örneğin ticaret, zanaat, tarım sektörü ve tek kişilik yöneticilerden oluşan firmalar gibi… Bu yönden bakıldığında DAX’ın mutlaka Alman ekonomisini temsil ettiği söylenemez. Ancak DAX’ın Alman borsasını temsil ettiğini söyleyebiliriz, zira DAX, sermayeleşmenin yüzde 60’ını ve borsa cirolarının da neredeyse yüzde 80’ini kapsıyor."

DAX Frankfurter Börse

30 firma işlem görüyor

01.07.2013 tarihinde 25'inci doğum gününü kutlayacak olan Alman Borsa Endeksi DAX’ın mucitlerinden Frank Mella, borsaların günlük trafiğinden elini ayağını bundan 10 yıl önce çekmiş. Ama DAX'ı hâlâ gözden ırak tutmuyor; evinden ekran üzerinden sürekli takip ediyor.

© Deutsche Welle Türkçe

Rayna Breuer / Çelik Akpınar

Editör: Başak Sezen

Reklam