له ختيځ آلمان څخه دريم هيواد او بيا لوېديځ آلمان ته سفر | آلمان او نړۍ | DW | 06.11.2014
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

آلمان او نړۍ

له ختيځ آلمان څخه دريم هيواد او بيا لوېديځ آلمان ته سفر

د برلين د دېوال د نړېدو څخه څو اوونۍ مخکي د دريمو هيوادونو له لارې لوېديځ آلمان ته تيښته د دې سبب بلل کيږي چي د ختيځ او لوېديځ آلمان تر منځ د ديوال بنسټ ولړزېږي.

د ۱۹۸۹کال په دوبي کي د ختيځ آلمان يو شمېر وګړو خپل هيواد ته شا وګرځوله او په هنګري، پولند، چيکسلواکيه او ختيځ برلين کي يې د لوېديځ آلمان په سفارتونو کي پناه واخيسته.

په لومړي سر کي د دغو کسانو شمېر کم وو خو وروسته دغه شمېر په سلهاو او بيا په زرهاو سو چي غوښتل يې د لوېديځ آلمان په سفارتونو کي په پناه غوښتلو سره لوېديځ آلمان ته خپل راتګ حتمي کړي. دا چي د ختيځ او لوېديځ آلمان ټول وګړي د لوېديځ آلمان د اساسي قانون له مخي آلمانيان ول، نو د لوېديځ په نظر په سفارتونو کي پناه اخيستنه يو قانوني عمل وو.

په هنګري هيواد کي اصلاح غوښتونکي سوسيالستان پر واک ول او دغه هيواد د اقتصادي ډېواليتوب له ګواښ سره مخامخ وو. په بوداپست کي د حکومت نوې تګلاره د دې سبب وګرځیده چي د هنګري او اوتريش تر منځ پوله په پوره قاطعيت سره نوره ونه ساتل سي. دا د دې سبب سو چي په زرهاو شرقي آلمانيان د خپلو ماشومانو او کورنيو سره يو ځای د هنګري د لاري اوتريش ته واوړي. دا په داسي حال کي چي د هنګري هيواد هغه عسکر چي پخوا به يې دغه پوله په ټينګه ساتله د دغو شرقي آلمانيانو د مخنيوي هيڅ هڅه ونه کړه. په دې توګه سره د لومړي ځل له پاره د ختيځ بلاک او د لوېديځي اروپا تر منځ په وسپنيزه پرده کي لومړي سوري رامنځ ته سول.

په پراگ کې د لویدیځ آلمان سفارت ـ ۱۹۸۹ کال

په پراگ کې د لویدیځ آلمان سفارت ـ ۱۹۸۹ کال

کمزوره سوې وسپنيزه پرده

د سپتامبر په ۱۱مه نیټه په لسهاو زرو د ختيځ آلمان وګړو پر پخوانۍ وسپنيزه پردې بريا تر لاسه کړه. د هنګري پر پوله وسپنيزه پرده نه وه موجوده بلکه څو د لرګيو خادې ولاړي وې. د شرقي آلمان دولتي مشر ايريش هونيکر، او د هغه حکومت دغه حالت زښت اندېښمن کړل.

د چکسلواکيې واکمنانو هم پر دې غور کول پیل کړل چي د پخواني قوانينو له مخي چلن پیل کړي. د چکسلواکيې او همدې راز د ختيځ آلمان حکومتونه په دې کي هم نظره ول چې د اشخاصو له خوا د سفارتونو نيول کیدل غیر قانوني عمل دی. خو د ختيځ په بلاک کي تفاهم د کمزوره کیدو په حال کي وو.

هيڅ چا داسي اټکل نه وو کړی چي د ۱۹۸۹ کال د دوبي د پای احتجاجونه به د دومرو لويو بدلونونو لامل سي. خو د آلمان د هغه وخت د بهرنيو چارو وزير هانس ډيټريش ګينشر، وايي چي د همداسو لويو بدلونونو اټکل يې کړی وو.

سفارتونو ته پناه وړل

د ختيځ يو شمیر وګړو په هنګري او پولنډ کي د آلمان سفارتونو ته پناه يو وړه. دغو شرقي آلمانيانو غوښتنه کوله چي بايد لوېديځ آلمان ته د سفر کولو اجازه او اړين اسناد ورکړل سي. خو د ختيځ آلمان رژيم د لوېديځ آلمان د حکومت څخه غوښتنه درلوده چي په يادو هيوادونو کي دي خپل سفارتونه وتړي ترڅو د ختيځ آلمان و احتمالي پناه ور وړونکو ته يو زګنال ورکړي.
هانس ډيټريش ګینشر د آلمان د بهرنيو چارو د وزير په توګه د ختيځ آلمان د هغو کسانو په تړاو د تصميم نيولو مسؤليت پر غاړه درلود چي غوښتل يې لوېديځ ته سفر وکړي. د لوېديځ آلمان حکومت د ختيځ آلمان نه يوازي دا چي د سفارتونو د تړلو غوښتنه ونه منله، بلکه ګينشر سفارتونو ته امر وکړ چي د ورغلو شرقي آلمانانو ښه پالنه وکړي.

ګينشر لا خپله جمله نه وه پوره کړې چي په انتظار شرقي آلمانيانو د خوښۍ په نعرو او چيغو پیل وکړ.

ګينشر لا خپله جمله نه وه پوره کړې چي په انتظار شرقي آلمانيانو د خوښۍ په نعرو او چيغو پیل وکړ.

د ۱۹۸۹ کال د سپتامبر په مياشت کي د هغو آلمانيانو شمیر تر ۵۰۰۰ څخه زيات سو، چي په پراګ کي يې د لوېديځ آلمان سفارت ته پناه ور وړې وه. دوی غوښتنه درلوده چي بايد لوېديځ آلمان ته يووړل سي. د يادي مياشتي په ۳۰ نیټه، د ماښام پر شپږ نيمو بجو ګينشر په پراګ کي د آلمان په سفارت کي راڅرګند سو. نوموړي د سفارت د لوړي برنډې څخه په انتظار حاضرين مخاطب کړل او ویې ویل: « ګرانو هيوادوالو، موږ دلته راغلي یو چي درته ووايو چي نن ستاسو د سفر...» ګينشر لا خپله جمله نه وه پوره کړې چي په انتظار شرقي آلمانيانو د خوښۍ په نعرو او چيغو پیل وکړ.

د اکتوبر په لومړۍ نېټه د دغو شرقي آلمانيانو څخه لومړي ۱۲۰۰ کسان د اورګاډي په مرسته د لوېديځ آلمان پولې ته راداخل سول. په دغه ورځ په ټوليزه توګه ۶۰۰۰ شرقي آلمانيان لوېديځ ته راورسیدل. د دغې پيښي څخه شپږ اوونۍ وروسته د برلين ديوال له منځه ولاړ او ختيځ او لوېديځ آلمان متحد سول.

هانس ډيټريش ګینشر د سپتامبر د ۳۰ نیټې د پيښي په هکله وروسته وويل چي په ژوند کې یې تر ټولو احساساتي شیبه وه.

اعلان