Upamiętnienie polskich ofiar wojny. Bundestag czeka na projekt | Niemcy – bieżąca polityka niemiecka. Wiadomości DW po polsku | DW | 16.09.2022
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages
Reklama

Polityka

Upamiętnienie polskich ofiar wojny. Bundestag czeka na projekt

Rok temu zaprezentowano koncepcję stworzenia w Berlinie „miejsca pamięci i spotkań z Polską”. Projekt wciąż nie trafił do Bundestagu, a spór o reparacje nie sprzyja inicjatywie.

Warszawa zniszczona w czasie II wojny światowej

Warszawa zniszczona w czasie II wojny światowej

W stolicy Niemiec powstać ma „miejsce pamięci i spotkań” z Polską, które upamiętni polskie ofiary wojny i niemieckiej okupacji, a zarazem  pomoże uzupełnić luki w wiedzy Niemców o rozmiarach polskiego cierpienia, jak również posłuży zbliżeniu i porozumieniu obu krajów. Ten zamiar został potwierdzony blisko dwa lata temu w uchwale niemieckiego Bundestagu. Rok temu, 15 września 2021, ówczesny minister spraw zagranicznych Niemiec Heiko Maas zaprezentował w Berlinie wypracowaną przez komisję ekspertów koncepcję placówki: powstanie pomnik oraz centrum dokumentacyjne, które ma być miejscem wystaw, konferencji i dialogu polsko-niemieckiego.

Następnym krokiem powinno być przekazanie projektu do niemieckiego parlamentu, Bundestagu. Do tej pory jednak to nie nastąpiło, a ministerstwo podległe pełnomocniczce federalnej ds. kultury i mediów Claudii Roth jak na razie nie potrafi sprecyzować, kiedy taki krok podejmie. Wśród osób zaangażowanych w projekt narasta zniecierpliwienie. Jak zapewniają w rozmowie z DW, „wszystko jest gotowe od miesięcy, koncepcja może i powinna zostać przekazana do Bundestagu”.

Ministerstwo chce pogłębienia projektu

Główną przyczyna tej sytuacji jest zapewne to, że po zmianie rządu w Niemczech w grudniu ubiegłego roku odpowiedzialność za projekt upamiętnienia polskich ofiar wojny i okupacji przeszła z MSZ właśnie do resortu minister ds. kultury i mediów. On zaś zwrócił się do Fundacji Pomnika Pomordowanych Żydów Europy oraz Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich w Darmstadt (DPI) o „wypracowanie pogłębionej propozycji realizacji” placówki – poinformował DW rzecznik tego resortu. Chodzi o to, by „skonkretyzować rozważania merytoryczne, koncepcyjne i strukturalne”.

Upamiętnienie 83. rocznicy napaści hitlerowskich Niemiec na Polskę w Berlinie

Berlin: upamiętnienie 83. rocznicy napaści hitlerowskich Niemiec na Polskę

W przekazanym DW stanowisku ministerstwo podkreśla, że „bolesna historia Polski pod rządami tyranii narodowosocjalistycznej pozostaje niewątpliwie centralnym doświadczeniem w stosunkach między obu krajami”. Ale dodaje, że „celem jest zwrócenie uwagi na tysiącletnią i niepowtarzalną historię sąsiedztwa i wzajemnych więzi” Polski i Niemiec. Chodzi także o „szerzenie wiedzy i promowanie wzajemnego zrozumienia” oraz poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, „jak kształtować wspólną przyszłość w Europie”.

Nadal nie zapadła decyzja o lokalizacji przyszłego „miejsca pamięci i spotkań”. Wstępne przymiarki sugerują, że może być to plac w pobliżu Urzędu Kanclerskiego i Bundestagu, gdzie przed wojną stała berlińska Opera Krolla. To właśnie tam 1 września 1939 roku Adolf Hitler wygłosił słynne przemówienie, w którym ogłaszał rozpoczęcie wojny przeciwko Polsce.

Zaostrzony ton

Dwa tygodnie temu odbyła się tu uroczystość upamiętniająca 83. rocznicę napaści hitlerowskich Niemiec na Polskę. Minister ds. kultury i mediów Claudia Roth zadeklarowała wówczas, że będzie działać na rzecz „urzeczywistnienia” projektu. – Jesteśmy Polsce wiele winni – mówiła. –

Przede wszystkim jednak Niemcy są winne Polsce to, byśmy nie wypierali już lekcji z przeszłości, naszej własnej i wspólnej polsko-niemieckiej, ale przywrócili je do świadomości naszego społeczeństwa – podkreśliła.

Niemiecka minister ds. kultury i mediów Claudia Roth podczas uroczystości w 83. rocznicę napaści niemieckiej na Polskę

Minister ds. kultury i mediów Claudia Roth podczas uroczystości w 83. rocznicę napaści Niemiec na Polskę

Sytuację komplikować może jednak zaostrzenie tonu między Polaka a Niemcami w ostatnich miesiącach. Polska przedstawiła 1 września raport o stratach wojennych i zapowiedziała oficjalne wystąpienie do Niemiec z żądaniem reparacji w wysokości 1,3 bln euro. Kilka miesięcy temu polski rząd znacząco zmniejszył środki na naukę języka niemieckiego jako języka mniejszości narodowej, argumentując, że Niemcy nie wspierają w wystarczającym stopniu nauki języka polskiego jako ojczystego. Z kolei Dietmar Nietan, pełnomocnik niemieckiego MSZ ds. współpracy międzyspołecznej i przygranicznej, w kilku wywiadach pod koniec sierpnia ostro krytykował antyniemiecką politykę i propagandę PiS.

Gdyby w najbliższym czasie doszło do debaty Bundestagu na temat projektu upamiętnienia polskich ofiar wojny i niemieckiej okupacji, to jest ryzyko, że zostałaby ona zdominowana przez aktualne tematy sporne. – Atmosfera na pewno nie jest łatwa, gdy dochodzi do takich zgrzytów – przyznaje rozmówca DW zaangażowany w projekt.

Prace nad budżetem

Jednak szef DPI Peter Oliver Loew jest dobrej myśli i mówi o „perspektywie” szybkiej realizacji projektu. – Jest niezwykle ważne, aby wiedza o straszliwej niemieckiej okupacji w Polsce była w Niemczech większa – podkreśla Loew.

Dyrektor Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich (DPI) Peter Oliver Loew

Dyrektor Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich (DPI) Peter Oliver Loew

Z kolei koordynatorka projektu w DPI Emilie Mansfeld wskazuje, że już obecnie Instytut intensywnie pracuje nad tym, by Niemcy więcej wiedzieli o cierpieniach Polaków pod niemiecką okupacją. – Niedawno wyprodukowaliśmy na przykład serię filmów edukacyjnych z przejmującymi głosami świadków historii, które chcemy prezentować w wielu miejscach – dodaje.

Możliwość kontynuowania tych działań zależy także od tego, czy w budżecie ministerstwa ds. kultury i mediów na 2023 rok będą na to środki. – Na razie nie możemy niestety nic powiedzieć na temat budżetu na 2023 rok. Sprawa ta jest przedmiotem procedur parlamentarnych – poinformował rzecznik ministerstwa.

"Generalplan Ost". PODCAST

Redakcja poleca