Przypieczętowana jedność – 20. rocznica „Traktatu dwa plus cztery” | Niemcy – bieżąca polityka niemiecka. Wiadomości DW po polsku | DW | 12.09.2010
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

Polityka

Przypieczętowana jedność – 20. rocznica „Traktatu dwa plus cztery”

W „Traktacie dwa plus cztery”, podpisanym w Moskwie 12 września 1990 roku, alianci, zwycięzcy II wojny światowej potwierdzili swoją zgodę na niemiecką jedność. Niemcy stali się suwereni i pozostali w NATO.

default

Rundy negocjacyjne były trudne. Głównie dlatego, że prawie wszystkie postanowienia traktatu, wpływały na międzynarodowy podział wpływów. Trzeba było zdecydować, jakie granice będą obowiązywały odtąd w Europie i czy obie części Niemiec będą zrzeszone w NATO, czy powinny pozostać neutralne. A także, czy powinien to być traktat pokojowy, kończący oficjalnie II wojnę światową. No i jak zorganizować wyjście sowieckich oddziałów z Niemiec Wschodnich?

Pierwsza runda negocjacyjna. Ministrowie spraw zagranicznych: od lewej: Eduard Szewardnadze (ZSRR), Roland Dumas (Francja), Markus Meckel (NRD), Hans-Dietrich Genscher (RFN), Douglas Hurd (W. Brytania) und James Baker (USA). 5.05.1990, Bonn

Pierwsza runda negocjacyjna. Ministrowie spraw zagranicznych: od lewej: Eduard Szewardnadze (ZSRR), Roland Dumas (Francja), Markus Meckel (NRD), Hans-Dietrich Genscher (RFN), Douglas Hurd (W. Brytania) und James Baker (USA). 5.05.1990, Bonn

Zewnętrzne aspekty niemieckiej jedności

Republikę Federalną Niemiec w czterech rundach rozmów negocjacyjnych reprezentował minister spraw zagranicznych Hans-Dietrich Genscher. Ze strony NRD był Markus Meckel. To oni musieli pogodzić niemieckie interesy z oczekiwaniami aliantów. Dyskutowane były, jak wspomina dziś minister Genscher, przede wszystkim dwie kwestie: pozostanie Niemiec w NATO i ostateczne granice w Europie. „Poza tym chodziło także o rezygnację zjednoczonych Niemiec z broni masowej zagłady”, relacjonuje Genscher.

Ustalono ostatecznie, że Niemcy staną się częścią wspólnej europejskiej strategii bezpieczeństwa, a alianci zrezygnują ze swoich praw okupanta w państwie, które jest w samym środku Europy. To był kompromis, osiągnięty wbrew woli brytyjskiej premier Margaret Thatcher, ale tylko taki był do przyjęcia przez ZSRR. W przeddzień podpisania w Moskwie traktatu wszyscy partnerzy zgłaszali swoje wątpliwości, które mogły doprowadzić do zerwania negocjacji i wyrzucenia dotychczasowych ustaleń do kosza.

Po podpisaniu traktatu: od lewej - Roland Dumas (Francja), Eduard Szewardnadze (ZSRR), Michaił Gorbaczow, James Baker (USA), Hans-Diedrich Genscher (RFN), Lothar de Maiziere (NRD) i Douglas Hurd (W.Brytania). 12.09.1990, Hotel Październik, Moskwa

Po podpisaniu traktatu: od lewej - Roland Dumas (Francja), Eduard Szewardnadze (ZSRR), Michaił Gorbaczow, James Baker (USA), Hans-Diedrich Genscher (RFN), Lothar de Maiziere (NRD) i Douglas Hurd (W.Brytania). 12.09.1990, Hotel "Październik", Moskwa

Ogień krzyżowy z Downing Street

Margaret Thatcher, która była przeciwniczką zjednoczenia Niemiec, co nie było żadną tajemnicą, 11 września poleciła swojemu ministrowi spraw zagranicznych Douglasowi Hurdowi stawianie kolejnych żądań. Szef brytyjskiej dyplomacji, według polecenia „żelaznej lady”, miał złożyć swój podpis pod „Traktatem dwa plus cztery” tylko wtedy, gdy NATO będzie mogło przeprowadzać swoje manewry na terytorium byłego NRD. Hans-Dietrich Genscher pamięta, że to żądanie, głównie spotkało się z brakiem zrozumieniem w szeregach sowieckiej delegacji: „Uważaliśmy, że takie dodatkowe żądanie, ponadto zgłoszone w ostatniej chwili, jest całkowicie niedorzeczne, i dzięki Bogu znaleźliśmy poparcie u naszych francuskich i amerykańskich kolegów”.

To zdjęcie przeszło do historii świata - ministrowie spraw zagranicznych aliantów i dwóch części Niemiec podpisują traktat sankcjonujący ponowne zjednoczenie Niemiec. 12.09.1990, Moskwa

To zdjęcie przeszło do historii świata - ministrowie spraw zagranicznych aliantów i dwóch części Niemiec podpisują traktat sankcjonujący ponowne zjednoczenie Niemiec. 12.09.1990, Moskwa

Kamień milowy w europejskiej historii

Podpisując traktat przypieczętowano warunek wstępny – niemiecką jedność, która 12 września uzyskała prawne podstawy. Jednocześnie ustanowiono wszystkie europejskie granice i przy wzajemnej akceptacji potwierdzono granice polską-niemiecką na Odrze i Nysie. Przez dziesiątki lat w Niemczech Zachodnich, z powodu sporów wewnętrznych, nie uznawano tej granicy. Dla wielu uznanie jej było jednoznaczne z ostateczną utratą byłego obszaru wschodniego („Ostgebiet”), który leżał za Odrą i Nysą. Inni widzieli w tym wyłącznie uznanie wyników rozpętanej i przegranej przez Niemców II wojny światowej. Niemcy zrzekły się prawa do posiadania broni masowego rażenia i zobowiązały się zredukować oddziały Bundeswehry do 370 000 żołnierzy. Jednocześnie ustalono, że Armia Czerwona do 1994 roku opuści tereny byłego NRD. Ponadto zgodzono się co tego, że nie będzie odwrócona reforma rolna, którą przeprowadzono w NRD w latach 1945-1946 (polegała na wywłaszczeniu bez odszkodowania wielkich właścicieli ziemskich i właścicieli, których uznano za zbrodniarzy wojennych i aktywnych członków NSDAP).

Matthias von Hellfeld/ Marcin Antosiewicz

red. odp.: Alexandra Jarecka

Redakcja poleca

  • Data 12.09.2010
  • Drukuj Drukuj stronę
  • Permalink https://p.dw.com/p/PACe
  • Data 12.09.2010
  • Drukuj Drukuj stronę
  • Permalink https://p.dw.com/p/PACe
Reklama