Polska i Niemcy wschodnie. Dwie drogi transformacji | Polska-Niemcy – wymagające sąsiedztwo. Serwis DW po polsku | DW | 31.10.2012
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages
Reklama

Polska i Niemcy

Polska i Niemcy wschodnie. Dwie drogi transformacji

Jak Polska i Niemcy wschodnie poradziły sobie z transformacją ustrojową? Naukowcy z obydwu krajów po raz pierwszy zestawili skutki transformacji w Polsce i Niemczech. Wynika z nich, że transformacja społeczna nadal trwa.

Arbeiter aus Polen zimmern am Donnerstag (26.04.2012) in Frankfurt am Main auf der Baustelle für die neue Zentrale der Europäischen Zentralbank (EZB) ein Holzgestell. Bis Ende 2013 soll der spektakuläre Neubau an der denkmalgeschützten Großmarkthalle so gut wie fertig sein, der Einzug der EZB-Beschäftigten ist 2014 geplant. Foto: Frank Rumpenhorst dpa/lhe

Migracja zarobkowa dotknęła zarówno Polaków, jak i Niemców

Czy transformacja w Polsce i Niemczech jest porównywalna oraz od kiedy można ją uważać za zamkniętą - naukowcy z obydwu krajów przeanalizowali te pytania w książce pt. "Wspólna droga?". Eksperci koncentrują się na rozwoju społeczeństwa w warunkach transformacji i europeizacji.

– Przez wiele lat uważano, że poprzez zjednoczenie Niemiec wschodnioniemiecka transformacja ma szczególny charakter i nie da się jej porównać z procesem w innych krajach postkomunistycznych - mówi Ewa Bojanko-Izdebska z Uniwersytetu Jagiellońskiego. W międzyczasie dostrzegamy, że istnieje szereg porównywalnych kryteriów, dodaje politolog.

Diese Dresdner Familie tauschte am 01.07.1990 in einer Sparkasse in Dresden Ostmark gegen 2000 D-Mark. Am 01. Juli 1990 trat die Währungsunion zwischen der Bundesrepublik Deutschland und der DDR in Kraft. Foto: Ulrich Hässler +++(c) dpa - Report+++

Wprowadzenie marki zachodnioniemieckiej poprawiła nastroje we wschodnich landach

"Homo transformicus" emigruje za szczęściem

Kamila Mazurek, politolog badająca polityczne skutki transformacji w Polsce i Niemczech, używa w tym konkteście określenia "homo transformicus". - Obywatele byłego bloku wschodniego zostali zmuszeni do transformacji i szybko musieli się dostosować do nowych warunków polityczno-ekonomicznych - tłumaczy Mazurek - charakteryzuje to społeczeństwa o wysokiej potrzebie nadrobienia zaległości.

Zjawiskiem, które występowało zarówno w Polsce, jak i we wschodnich landach Niemiec jest masowa emigracja zarobkowa. – Niemcy emigrowali wewnątrz własnego kraju, Polacy natomiast do krajów UE - mówi Bojenko-Izdebska. - W obydwu krajach transformacja wywołała szok społeczny, bo bezrobocie było tam wcześniej zjawiskiem marginalnym - dodaje.

German Chancellor Angela Merkel (L) congratulates Poland's Prime Minister Donald Tusk after he received the Walther Rathenau Prize in Berlin, May 31, 2012. The Walther Rathenau Institute awards annually the Walther Rathenau Prize to people for life achievement in foreign policy. REUTERS/Thomas Peter (GERMANY - Tags: POLITICS)

Zaufanie do władz jest wyższe w Niemczech niż w Polsce

"Ostalgia" zrozumiała

Politolog zwraca uwagę na rolę zakładów pracy w życiu obywateli NRD i PRL. - Związki z pracodawcą były w NRD zdecydowanie silniejsze i często gwarantowały oprócz zatrudnienia, np. opiekę nad dziećmi. Utrata pracy oznaczała dlatego większą frustrację i wywoływała charakterystyczną "ostalgię". W Polsce tak silne więzi z zakładem pracy były rzadsze i dlatego w Polsce zjawisko "ostalgii" było nie występowało w takiej formie.

Także stosunek do państwa w Polsce i na terenie byłej NRD różni się. W Niemczech wschodnich panuje wyższe zaufanie do własnego rządu, niż w Polsce, gdzie jedynie 32 proc. ankietowanych deklarowało w 2012 r. takie zaufanie. Aż 60 proc. zapytanych Polaków ufa natomiast UE. 76 proc. badanych nie ufa partiom politycznym.

- W wyniku zjednoczenia Niemiec wschodnie landy szybko przejęły demokratyczne struktury państwowe od RFN, podczas gdy w Polsce transformacja polityczna była długim procesem - wyjaśnia Kamila Mazurek. Jej zdaniem tłumaczy to też stosunkowo niskie zangażowanie polityczne polskiej młodzieży. - W Polsce częściej panuje przekonanie, że państwo nie pomaga jednostce i dlatego jednostka rzadziej angażuje się na rzecz państwa. W Niemczech wschodnich wiara w pomoc państwa jest silniejsza i zaangażowanie polityczne również - mówi.

Deutschland - Ostdeutschland - Berlin - Bunt bemalter Trabant (trabi) Kult, Auto,Fahrzeug,Verkehr,FarbenfrohCopyright by BilderBox - Erwin Wodicka; Tel.: +43-(0)676 / 5103678 A-4062 Thening

"Ostalgia" jest niemieckim fenomenem

Dwie drogi do prawdy

Detlev Stein, historyk Centrum Europy Wschodniej w Berlinie, zauważa różnice w polityce pamięci po 1989 r. - W NRD ruch społeczny od razu przejął kontrolę nad aktami Stasi i nie dopuścił, aby dokumentacja wymknęła się spod kontroli. W Polsce wygrała "gruba kreska" i przez to kontrola nad aktami byłego reżimu pozostała częściowo pod kontrolą ludzi tego reżimu, bo po "okrągłym stole" współtworzyli oni nowe władze - tłumaczy historyk i dodaje, że tylko dzięki uporowi środowisk Solidarności pod koniec lat 90-tych powstał Instytut Pamięci Narodowej. Stein podkreśla, że wśród byłych opozycjonistów NRD panuje przekonanie o słuszności "polskiego rozwiązania", czyli powołaniu pionu prokuratorskiego wewnątrz IPN.

Róża Romaniec

red. odp. Bartosz Dudek