Dwa lata unijnej dyplomacji. ″Lot samolotem, któremu dopiero montuje się skrzydła″ | Niemcy – bieżąca polityka niemiecka. Wiadomości DW po polsku | DW | 25.03.2013
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages
Reklama

Polityka

Dwa lata unijnej dyplomacji. "Lot samolotem, któremu dopiero montuje się skrzydła"

Unia Europejska ma co prawda własną służbę dyplomatyczną, ale na zewnątrz UE rzadko kiedy mówi jednym głosem. Są też zastrzeżenia wobec jej szefowej Catherine Ashton. Czyli może być tylko lepiej.

EU foreign policy chief Catherine Ashton speaks during a media conference after a meeting of EU foreign ministers at the EU Council building in Brussels on Monday, Jan. 23, 2012. EU foreign ministers are expected on Monday to agree to new economic sanctions against Iran over its nuclear program. (AP Photo/Virginia Mayo)

Catherine Ashton

Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) zaczęła funkcjonować przed dwoma laty. W tym czasie rozwinęła się na tyle, że ma swe biura, tzw. "delegacje", w 140 państwach. Obsługuje je 2 tys. dyplomatów i 1,5 tys. pracowników w brukselskiej centrali. Liczby te na pierwszy rzut oka robią wrażenie, ale to jeszcze o niczym nie świadczy, bo nikt właściwie nie jest zadowolony z działalności tej służby.

"Mission impossible"

German Foreign Minister Guido Westerwelle, right, and Catherine Ashton, EU High Representative for Foreign Affairs and Security, left, smile during a news conference in Berlin, Germany, Friday, Feb. 1, 2013. Lens flares are pictured from a spotlight. (AP Photo/Gero Breloer)

Catherine Ashton i Guido Westerwelle

Na początku krytyka koncentrowała się na szefowej służby, Lady Catherine Ashton, polityk brytyjskiej Partii Pracy. To jej powierzono funkcję Wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, pomimo, że nie mogła się wykazać większym doświadczeniem w polityce zagranicznej czy kierowaniu jakąś większą instytucją. Z gruntu uważano ją za niewłaściwego człowieka na niewłaściwym miejscu.

Przy czym sami krytycy dostrzegali, że zadania, jakie przed nią stoją to niemożliwa do spełnienia misja. Tworzeniu ESDZ towarzyszyły zażarte walki o władzę w samej Komisji Europejskiej i poza nią, a na samej służbie ciążył ogrom zadań. Na szczycie ministrów spraw zagranicznych w Dublinie (23.03.13) Ashton twierdziła, że jej praca w służbie była jak "Lot samolotem bez skrzydeł, bo podczas lotu dopiero majstrowano przy skrzydłach. Ale teraz, kiedy już mamy ten samolot, musimy zapewnić, że na pewno będzie latał".

ESDZ pod lupą

Michael-Georg Link, FDP, Staatsminister im Auswärtigen Amt spricht bei der Schlüsselübergabe des Alten Abgeordnetenhochhauses an die Vereinten Nationen, UN Climate Change Secretariat am 31.10.2012 in Bonn.

Michael-Georg Link

Michael-Georg Link, wiceszef niemieckiej dyplomacji, bierze Catherine Ashton w obronę. - W ekstremalnie trudnych warunkach zrobiła dobrą robotę w fazie rozruchu - przekonuje. Jednak wraz z rzeszą europejskich dyplomatów obradował on nad dogłębną reformą służby. Do połowy bieżącego roku, jak uzgodniono w łonie UE, ESDZ ma zostać poddana dokładnemu oglądowi i należy przedstawić propozycje jej reform. Zanim UE będzie mogła adekwatnie reagować na zewnętrzne kryzysy, najpierw Europejczycy muszą uporać się z notorycznym kryzysem ich służby zagranicznej. Jak do tej pory widoczne są tylko zarysy reformy. 14 państw UE przedstawiło propozycje w formie tzw. "non-paper", w którym zaznacza się, że służba zewnętrzna musi stać się "niezbywalnym instrumentem". Wielka Brytania i Francja nie podpisały się pod tym dokumentem, ponieważ obydwa te państwa, będące stałymi członkami Rady Bezpieczeństwa ONZ, obstają przy prowadzeniu własnej, suwerennej polityki zagranicznej.

Wyraźne stało się to raz jeszcze przy wewnątrzunijnej debacie na temat możliwych dostaw broni dla syryjskich rebeliantów. Paryż i Londyn mają własne zdanie w tej sprawie.

epa02687139 (FILE) A file picture dated 06 April 2011 shows Austrian Foreign Minister Michael Spindelegger as he delivers a speech during his visit to the UN headquarters in Gaza City. Austria's centre-right People's Party (OeVP) chose Foreign Minister Michael Spindelegger on 14 April 2011 to succeed Josef Proell as vice chancellor and party chairman. Proell stepped down from all political posts a day earlier for health reasons. He was also finance minister. Spindelegger, 51, would retain his post as foreign minister, Austrian Press Agency APA reported. EPA/ALI ALI pixel

Michael Spindelegger

Taka sytuacja ma konsekwencje, nie tylko w wypadku tak wielkich kryzysów, jak w Libii, Mali czy Syrii. W dokumencie ws. reform pochodzącym z biura Catherine Ashton, stawia się kwestię otwarcie: "Jak służby dyplomatyczne państw członkowskich mogłyby w większym stopniu udostępniać ESDZ swoje raporty i analizy". Po cichu bowiem pracownicy brukselskiego biura ESDZ narzekają, że zarówno Foreign Office w Londynie jak i Quai d`Orsay w Paryżu tylko bardzo powściągliwie udostępniają informacje ESDZ. Aby wzmocnić pozycję brukselskiej służby wobec europejskich stolic niewykluczone jest, że powołanych zostanie kilku politycznych zastępców szefowej - lub szefa - ESDZ.

Integracja polityki sąsiedzkiej

Reformatorzy ESDZ proponują ponadto, by ze służbą unijną zintegrować "politykę sąsiedztwa". Jak do tej pory za kontakty UE z bezpośrednimi sąsiadami Unii w Europie wschodniej i Afryce północnej odpowiada jeden unijny komisarz. Jedną z rozważanych opcji jest także włączenie do ESDZ wszystkich resortów mających do czynienia z polityką zagraniczną: polityki rozwojowej, handlu zagranicznego, stosunków z sąsiadami. Szef austriackiej dyplomacji Michael Spindelegger myśli właśnie w tym kierunku. - Należy wyjaśnić, że Wysoki przedstawiciel wyznacza kierunki - zaznaczył w Dublinie.

Schodzi z pola walki

Jednak przede wszystkim mniejsze państwa UE życzą sobie, aby ESDZ stworzyła ponadnarodową służbę konsularną. Obywatele UE, potrzebujący za granicą pomocy - wystawienia paszportu, pomocy prawnika czy powrotnego biletu do domu - mogliby uzyskać tam pomoc, obojętnie z jakiego kraju UE pochodzą. Przedstawiciele organizacji pozarządowych w Brukseli opowiadali już niejednokrotnie bulwersujące historie, jak negocjują z ESDZ wspólne projekty. Mowa jest o podwójnych strukturach i podwójnej pracy, ponieważ brak jest jakiejkolwiek koordynacji pomiędzy unijnymi instytucjami.

Już teraz zarysowuje się więc, że lwia część reformy ESDZ polegać będzie na reorganizacji struktur biurokratycznych i personelu oraz na jasnym podziale kompetencji. Pewne jest też, że to nie Ashton pilotować będzie te zmiany. Zapowiedziała bowiem już, że latem 2014 wycofuje się z pola europejskiej polityki.

Christian Trippe / Małgorzata Matzke

red.odp.: Bartosz Dudek