Ерофеев: „Солженицин ќе го знаат и по 200 години“ | Свет | DW | 11.12.2018
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages
Реклама

Свет

Ерофеев: „Солженицин ќе го знаат и по 200 години“

На 11 декември рускиот нобеловец за литература Александар Солженицин ќе наполнеше 100 години. Писателот Виктор Ерофеев го воспева, но и го критикува поради неговата подоцнежна блискост со Путин.

Александар Солженицин е толку голем, што секој во Русија може да се гордее со него. Секој кој ги има прочитано неговите дела, си создава сопствен Солженицин. Тоа важи и за мене. За мене Солженицин беше како Господ. Не идол, не литературна ѕвезда, не бестрашен борец против политичка неправда, како многу други - едноставно Господ. Го обожував, иако секогаш беше блиску до мене: на рамката од мојот прозорец.

Еден ден видов мала биста во работилницата на двајца московски скулптори изработена од црвена глина. Главата му лежеше на книги завиткани во жица. Тоа беше во средината на 1970-те години, најтемното и најхеројското време во животот на писателот, кога пред неговото протерување на Запад ѝ се спротивстави на моќната советска држава. Ги молев да ми ја дадат бистата. Кога ја однесов дома имаше кавга: „Врати ја веднаш назад!", ми рекоа родителите. Татко ми беше високорангиран советски дипломат и мајка ми стравуваше за неговата кариера, иако неколку години претходно беше воодушевена од романот на Солженицин „Еден ден на Иван Денисович“. Се согласивме дека бистата смее да остане на рамката од мојот прозорец. Во случај гости да прашуваат кој е тоа, одговорот е „Бетовен“. Така „Бетовен“ ги преживеа сите години на советското владеење.

Две големи книги

Подоцна Солженицин сам го наруши својот божествен имиџ. Но, и покрај тоа не може да не му се признае дека е еден од највлијателните руски писатели. Бидејќи со првиот роман „Еден ден на Иван Денисович“ тој отвори една табу - тема поврзана со сталинистичките логори преку советската литература. Тој мудро ја изгради приказната во која опишува еден среќен ден на неговиот јунак во советски гулаг. Многу добро се сеќавам како пријателите на татко ми – советски дипломати – седеа на маса и се расправаа околу тоа дека книгата му нанела голема штета на Советскиот сојуз. Во основа „Иван Денисович" е осуда на сталинизмот.

Уште поголемо влијание Солженицин врз целокупната европска политика имаше откако на Запад ја објави книгата „Архипелагот Гулаг". Ова дело, со кое се документираат ужасите на советските логори, не заостанува зад „пеколните" поглавја на Дантеовата „Божествената комедија". Ја читав седнат на еден троножец во Варшава кај родителите на мојата сопруга и ми беше страв да ја земам во Москва. Тоа беше вистинска бомба која го уништи воодушевувањето на европската левица за еврокомунизмот. Овие две големи книги беа доволни за да се увиди генијалноста на Солженицин и да се препознае неговата големина.

Russland Victor Jerofeev (privat)

Виктор Ерофеев, автор на колумната

Утопија на еден „руски свет"

Со останатото работите се веќе покомпликувани. Веќе во расказот „Дворот на Матрјона" препорачува идеолошки тонови блиски на конзервативната струја „Почвеничество“, која во основа беше против идеологијата на СССР, но истовремено и против модерните западни вредности. Откривањето на советските злосторства кај Солженицин се зголемуваше истопропорционално со отфрлање на либералната европска алтернатива. Се препорачува само патот кон новата утопија на еден „руски свет".

Солженицин, кој беше протеран на Запад од Советите, сѐ повеќе ѝ се спротивставуваше на западната модерна демократија. Плурализмот беше валкан збор за него. Тој се ориентираше кон христијанските вредности, онака како што ги поимаше. Веројатно тој не беше голем филозоф кој навлегува во тајните на амбивалентната човечка природа. Тој предложи луѓето да се лекуваат со старите методи преку враќање кон еден „морален живот".

Во овој момент беше награден од претседателот Путин. Во еден приватен разговор по враќањето на Солженицин од егзил тие двајца се согласија околу свртување на Русија од западниот пат. Авторот на книгата „Архипелагот Гулаг" – со бесмртната логорска порака „Не верувај, не се плаши и немој" – веруваше дека поранешниот прв човек на КГБ, соработник на органите на прогонот во свој манир ќе изгради „руски свет". Ова предизвика лавина разочарување кај опозицијата и ги израдува сите поддржувачи на руската велесила.

Дали може еден голем писател да направи грешка, навистина голема?, се прашуваат некои. Некој може да каже, Солженицин има напишано и многу помали книги, како историскиот еп „Црвеното тркало", серија романи за револуцијата. Да, и неговите постојани архаични експерименти со рускиот јазик понекогаш беа смешни. Но, значењето на еден писател произлегува од неговите најдобри дела. Солженицин е последниот руски писател со кого големата морална традиција завршува во руската литература. Во секој случај, неговата личност и неговите дела се важни во однос на контроверзите околу Русија. Несомнено тој ќе биде популарен и во наредните 200 години.

Виктор Ерофеев, роден 1947 година, е руски писател. Во 1979 година тој беше исклучен од Здружението на писатели на Советскиот сојуз. На меѓународно ниво стана познат во 1990 година со својот роман „Московска убавина" кој е преведен на 27 јазици. Живее во Москва и секогаш отворено ја критикува политиката на Владимир Путин.

Реклама