گاردین: تلاش ایران برای بهرهبرداری از اختلاف اروپا و آمریکا
۱۴۰۵ فروردین ۲۵, سهشنبه
روزنامه گاردین روز سهشنبه ۱۴ آوریل (۲۵ فروردین) نوشت که عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در روزهای اخیر با هدف افزایش فشار بر آمریکا برای امتیازدهی بیشتر، پایتختهای اروپایی را در جریان پیشنهادی قرار داده که تهران در مذاکرات اسلامآباد درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود و مدیریت آینده تنگه هرمز ارائه کرده است.
طبق این گزارش، پس از مذاکرات بینتیجه در پاکستان، عراقچی با ژان نوئل بارو و یوهان وادهفول، وزیران خارجه فرانسه و آلمان، و نیز با وزیران خارجه عربستان سعودی، عمان و قطر تماسهایی تلفنی برقرار کرده و توضیحاتی را به آنان ارائه داده است.
دیپلماسی تازه تهران پس از بنبست اسلامآباد
به گفته این روزنامه بریتانیایی، عراقچی تأکید کرده است که ایران روند مذاکرات با میانجیگری پاکستان را، حتی پس از ۲۱ ساعت گفتوگوی فشرده، پایانیافته نمیداند.
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، از بیش از یک سال پیش اروپا را از پرونده ایران کنار گذاشت. او بر همکاری با اسرائیل متمرکز شد و تهران نیز در مجموع دولتهای اروپایی را، به عنوان دنبالهرو همیشگی آمریکا، نادیده گرفت.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
اما نشانههای تشدید شکاف میان آمریکا و اروپا و فشارهای شدید بر اقتصادهای اروپایی، باعث شده تا ایران نگاه خود به اروپا را به عنوان اهرم فشاری بالقوه علیه ترامپ بازنگری کند.
اروپا؛ از حاشیهنشینی تا اهرم فشار
کشورهای اروپایی، در پاسخ به خواست ترامپ مبنی بر حمایت نظامی از جنگ علیه ایران، تمرکز خود را بر ایجاد یک ائتلاف دریایی دفاعی و غیرتهاجمی برای تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز گذاشتهاند، اما اجرای این طرح را به پس از پایان درگیریها موکول کردهاند.
امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، اعلام کرده است که کنفرانس مشترک دیگری با بریتانیا برای بررسی این طرح با متحدان برگزار خواهد شد که سومین نشست از این نوع از زمان آغاز این ابتکار خواهد بود. بر همین اساس، هر طرحی در این زمینه نیازمند گفتوگو با تهران، از جمله درباره برنامه آن برای دریافت عوارض عبور، خواهد بود.
به گزارش گاردین، ایران در کوتاهمدت از کشورهایی که تجهیزات مینروبی دارند، از جمله آلمان، بریتانیا و ایتالیا، خواهد خواست تا در برابر فشار واشنگتن برای آغاز پاکسازی مینها در تنگه هرمز مقاومت کنند، زیرا تهران این اقدام را در راستای حمایت از محاصره بنادر نفتی خود از سوی ترامپ میداند.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
پاکسازی این مینها که عمدتاً نقشهبرداری نشدهاند، حتی در شرایط عادی نیز خطرناک است. چنانچه قرار باشد این پاکسازی زیر حمله پهپادهای ایرانی صورت گیرد، بسیار پرمخاطرهتر هم خواهد بود. وزیران بریتانیایی گفتهاند موضوع مینهای ایرانی در کنفرانس مشترک فرانسه و بریتانیا بررسی خواهد شد.
در مورد ایتالیا، حمله ترامپ به پاپ و همچنین شکست ویکتور اوربان در مجارستان، وضعیت را برای جورجا ملونی، نخستوزیر راستگرای این کشور، از نظر سیاسی حساستر کرده و پذیرش فشار آمریکا را برای او دشوار ساخته است. روابط نزدیک او با ترامپ و حمایتش از اسرائیل نیز با چالشهایی همراه شده است.
تنگه هرمز؛ از میدان تنش تا ابزار چانهزنی
تهران هنوز موضع قطعی خود درباره ابتکار فرانسه و بریتانیا را اعلام نکرده است، زیرا هنوز روشن نیست که این طرح دقیقاً چه در بر دارد و برنامه بلندمدت ایران برای تنگه هرمز چه الزاماتی خواهد داشت؛ از جمله اینکه کدام کشتیها باید عوارض بپردازند و این پرداخت بایستی بر چه مبنای حقوقی، با چه نرخی و با چه ارزی صورت گیرد.
لایحهای در مجلس شورای اسلامی پیشنهاد میکند که عوارض جدید شامل نه فقط نفتکشها، بلکه همه ترددهای تجاری شود. این احتمال نیز مطرح است که ایران برای دور زدن تحریمهای آمریکا، خواهان پرداخت عوارض به صورت ارزهای دیجیتال شود. تنگه هرمز به تنهایی ۱۱ درصد تجارت دریایی جهان و یکسوم نفت منتقلشده از طریق دریا را در بر میگیرد.
بیشتر بخوانید: اروپا و مشکل ایران؛ از میانجی تا نظارهگر
وزارتخانه تحت هدایت عراقچی که سال گذشته سه کشور اروپایی فرانسه، آلمان و بریتانیا را به خاطر فعال کردن مکانیسم ماشه و زمینهسازی برای بازگشت تحریمهای سازمان ملل، مورد انتقاد شدید قرار داده بود، اکنون شاهد افزایش شکاف میان ترامپ و اروپا بر سر خاورمیانه است. این اختلاف و شکاف، به تعهد آمریکا در قبال ناتو و نیز موضوع توقف حملات اسرائیل به حزبالله در جنوب لبنان برای برقراری آتشبس، همانگونه که ایران خواهان آن است، نیز گسترش یافته است.
ایران خود را متعهد به حمایت از حزبالله در برابر حملات اسرائیل میداند. اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، تأکید کرده است که جنگ لبنان باید در هرگونه مذاکره آتشبسی لحاظ شود. او روز دوشنبه گفت که این بحران ۲۲ میلیارد یورو هزینههای اضافی برای انرژی فسیلی ایجاد کرده است.
تردید اروپا؛ امتیاز به ایران بدون تضمین آمریکا؟
در مورد برنامه هستهای ایران نیز مقامهای ارشد جمهوری اسلامی تأکید کردهاند که این کشور برای اثبات حسن نیت خود آماده بوده ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده را رقیق کند، نه اینکه آن را به کشوری ثالث تحویل دهد. علی نیکزاد، نایبرئیس مجلس شورای اسلامی، با بیان این موضوع، گفته بود قرار بوده کنسرسیومی با مشارکت ایران، آمریکا و عربستان سعودی برای این کار تشکیل شود، اما طرفهای مقابل از این توافق عقبنشینی کردهاند.
با این حال، دیپلماتهای اروپایی میگویند همچنان روشن نیست که چگونه میتوان جمهوری اسلامی را به دادن امتیاز در برنامه هستهای، از جمله توقف بلندمدت غنیسازی در خاک ایران، ترغیب کرد، در حالی که تضمینی برای دائمی بودن رفع تحریمهای آمریکا وجود ندارد. برخی دیپلماتها استدلال میکنند که تنگه هرمز میتواند به عنوان منبع مشروع درآمد یا نوعی جبران خسارت، در صورت عقبنشینی آمریکا از تعهداتش درباره رفع تحریمها، مطرح شود.
به گزارش گاردین، در سطحی گستردهتر، تمایل فزایندهای در اروپا برای اتخاذ موضعی قاطعتر در برابر رئیس جمهور آمریکا دیده میشود، حتی اگر این امر، توافق بزرگ مورد نظرشان با ترامپ درباره حمایت از اوکراین را تضعیف کند. سوفیا بش، پژوهشگر ارشد بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، رویکرد انتقادیتر نسبت به رفتار آمریکا در قبال ایران را در راستای منافع اروپا دانسته و گفته است: «اگر میخواهیم اجماع لازم برای تسلیح مجدد اروپا را حفظ کنیم و رأیدهندگان را با هزینههای دفاعی همراه نگه داریم، نمیتوانیم از ماجراجوییهای نظامی و جنگهای یکجانبه پیروی کنیم.»