فدرالیسم و کثرتگرایی؛ محور مطالبات کُردها در بروکسل
۱۴۰۵ فروردین ۲۸, جمعه
در هفتههای گذشته و پس از آغاز دور جدید جنگ میان آمریکا و اسرائيل علیه جمهوری اسلامی نام کُردهای ایرانی بار دیگر به مرکز توجهات رسانهای و سیاسی جهان بازگشتە است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا چندین بار در اظهارات عمومی خود از کردهای ایران سخن گفت؛ از آغاز عملیات نظامی آنها علیه نیروهای جمهوری اسلامی تا ادعای حمایت تسلیحاتی.
این تحولات باعث شده رسانههای بینالمللی بیش از پیش بر وضعیت کردستان ایران و مطالبات سیاسی احزاب کرد متمرکز شوند.
روز چهارشنبه ۱۵ آوریل (۲۶ فروردین) به دعوت رسمی اتحادیه اروپا، رهبران دو حزب کردستان ایران، شیرین عبادی، برنده جایزه نوبل صلح و سعید بشیرتاش، مسئول شورای مرکزی جبهه هفت آبان در نشست کمیته امور خارجی پارلمان اروپا حضور یافتند.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
عمده سخنان مصطفی هجری، دبیرکل حزب دموکرات کردستان ایران و عبدالله مهتدی، دبیرکل حزب کومله کردستان ایران بر لزوم پذیرش و فهم "تکثر" و گذار به نظامی فدرال، دموکراتیک و سکولار متمرکز بود؛ موضوعی که پرسشهای متعددی درباره دلیل دعوت احزاب کرد به این نهاد اروپایی و تأثیر احتمالی آن بر سیاستهای آتی اتحادیه اروپا در قبال ایران ایجاد کرده است.
حضور رسمی دو حزب کرد در کمیته امور خارجی پارلمان اروپا
نشست کمیته امور خارجی پارلمان اروپا در روز چهارشنبه در بروکسل به صحنهای برای بررسی وضعیت حقوق بشر و چشمانداز سیاسی ایران تبدیل شد.
هجری و مهتدی به عنوان سخنرانان اصلی در این نشست حضور داشتند و هر دو بر ضرورت شکلگیری نظامی فدرال، دموکراتیک و کثرتگرا که تنوعات ملی و فرهنگی را به رسمیت بشناسد، تأکید کردند.
بیشتر بخوانید: اتنیکهای ایران درباره آتشبس تهران و واشنگتن چه میگویند؟
هجری سخنرانی خود را به زبان کردی ایراد کرد و این انتخاب را واکنشی به "دههها انکار و محدودیت علیه زبان کردی در ایران" دانست.
مهتدی نیز بر تدوین یک قانون اساسی سخن گفت که مانع تمرکز قدرت شود و ایران را به شریکی قابل اعتماد برای جامعه جهانی تبدیل کند.
هجری: فدرالیسم با دموکراسی منافاتی ندارد
مصطفی هجری، دبیرکل حزب دموکرات کردستان ایران در مصاحبه اختصاصی با دویچهوله فارسی بر این نکته تأکید کرد که "فدرالیسم نه تنها با دموکراسی تعارضی ندارد، بلکه مکمل آن است".
هجری در اینبارە گفت: «هدف ما این است که بتوانیم در آن جهت حرکت کنیم که فدرالیسم با دمکراسی نه تنها منافاتی ندارد، بلکه مکمل آن است. به هر صورت اروپا بیشتر به دنبال نیرومند کردن جامعه است و ما نیز آن را بستری برای طرح خواستهای جنبش کردستان میدانیم.»
او با اشاره به شرایط بحرانی جمهوری اسلامی افزود: «در حال حاضر جمهوری اسلامی در عرصه بینالمللی در بدترین و بحرانیترین شرایط خود است. به این معنی که آنها در صورت ماندگاری باید مجموعه شرایطی را از جامعه جهانی قبول کنند، در غیر اینصورت راهی جز انزوای کامل ندارند.»
به گفته هجری، در چنین وضعیتی اروپا میتواند نقش سازندهای داشته باشد و به "روند دموکراسی در ایران یا قدرتمند کردن جریانهای دموکراسیخواه" کمک کند.
هجری: ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان برای ما استراتژیک است
در همین حال، مصطفی هجری حضور همزمان حزب دموکرات و کومله کردستان ایران در نشست پارلمان اروپا را فاقد هرگونه تناقض با ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان ایران دانست.
هجری توضیح داد که توافق برای شرکت در این نشست پیش از تشکیل رسمی ائتلاف انجام شده بود. به گفته او، پیش از سفر به بروکسل موضوع به اطلاع دیگر اعضای ائتلاف رسانده شد و بحث درباره این رویداد پس از صدور قطعنامه پارلمان اروپا در پی کشتار دیماه ۱۴۰۴ و پیش از اعلام رسمی ائتلاف آغاز شده بود.
بیشتر بخوانید:"بازداشت معترضان در مناطق کردنشین ادامه دارد"
هجری تأکید کرد که در ائتلاف بر این نکته اجماع وجود دارد که هر حضور در چنین نشستهایی باید به فرصتی برای انعکاس خواستها، اصول و مبانی جنبش کردستان تبدیل شود. او افزود: «ائتلاف برای ما هدف، استراتژی و آینده همگرایی کردستانیهاست. اجازه نخواهیم داد هیچ موردی به آن ضربه بزند.»
عبدالله مهتدی نیز در اینبارە بە دویچه ولە فارسی گفت کە پیش از حضور در نشست، موضوع دعوت را با سایر اعضای ائتلاف نیروهای سیاسی کردستان در میان گذاشته و مشورت کردهاند و در پارلمان نیز از اهمیت ائتلاف سخن گفتهاند.
مهتدی: دعوت از کردها نشانه اهمیت جایگاه احزاب کُردها است
عبدالله مهتدی، دبیرکل حزب کومله کردستان ایران، در مصاحبه اختصاصی با دویچه وله فارسی، دعوت رسمی پارلمان اروپا از احزاب کرد را نشانهای مهم از بهرسمیت شناختن جایگاه سیاسی آنها ارزیابی کرد.
مهتدی گفت: «کمیسیون روابط خارجی جایی است که سیاستهای خارجی پارلمان اروپا مورد بحث و بررسی قرار میگیرد و فرموله میشود. ضمانتی نیست که هرچه ما خواهانش باشیم تصویب شود، اما خود دعوت رسمی از احزاب شناخته شده کرد در چنین مجمعی، نشانه اهمیتی است که برای این احزاب و جایگاه آنها قائلند.»
به گفته وی، این نشست پیام دفاع از دموکراسی کثرتگرا و مخالفت با انحصارگرایی و تبعیض را به گوش نمایندگان اروپایی رساند و "مطمئنا تأثیر مثبتی" بر جای خواهد گذاشت.
ارزیابی دو رهبر کرد از سیاست اتحادیه اروپا
هر دو رهبر کرد ارزیابی مثبتی از تغییر رویکرد اتحادیه اروپا نسبت به جمهوری اسلامی ارائه کردند و آن را نشانهای از جدیتر شدن سیاست اروپاییها در قبال تهران دانستند.
مصطفی هجری در این باره گفت: «در سال و ماههای اخیر سیاست اروپا بسیار جدیتر شده است. تصویب قطعنامه، تحریمهای هدفمند، مواضع صریح نهادهای اروپا در مورد جمهوری اسلامی و غیره بیانگر این است که بستر سیاسی، امنیتی و اقتصادی اروپا برای قبول پروسه تغییر در ایران هموار شده است. البته که اروپا مشکلات خاص خودش را هم دارد. آنها نمیتوانند به دلایل ساختاری، امنیتی، مهاجرتی و غیره خیلی رادیکال عمل کنند.»
به گفته هجری، آنچه در دیدارهای اخیر برای او اهمیت ویژهای داشته، این بوده که «مسئله تغییر رژیم در ایران امروزه به امری قابل قبول و لازم تبدیل شده است. به عبارتی سیاستمداران اروپا و احزاب آنها، تغییر رژیم را امری لازم میدانند. اما از مسیر تقویت جامعه و جریانهای دموکراتیک.»
مهتدی نیز تأکید کرد: «سیاست مماشات به شدت سابق نیست و ما نشانههای دلگرمکنندهای دیدیم. امیدواریم این سیاست به تمامی کنار گذاشته شود.»
حمله پهپادی به کمپ پناهندگان کومله زحمتکشان در اقلیم کردستان
در حالی که آتشبس میان ایران، آمریکا و اسرائیل برقرار شده، جمهوری اسلامی به حملات خود علیه کمپهای پناهندگی و مقرهای احزاب کرد ایرانی ادامه داده است.
یک روز پیش از حضور رهبران کرد در پارلمان اروپا، یک عضو حزب کومله زحمتکشان کردستان پس از حمله پهپادی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به کمپ این حزب در منطقه سورداش استان سلیمانیه اقلیم کردستان جان باخت.
فریبا محمدی، معاون دبیرکل حزب کومله زحمتکشان کردستان در گفتوگو با دویچه ولە فارسی با اشاره به ادامه این حملات در دوران آتشبس گفت: «جمهوری اسلامی ایران همواره نشان داده است که به قوانین و اصول منطقهای و بینالمللی، به ویژه در زمینه روابط دیپلماتیک و پایبندی به قواعد روابط میان کشورهای همسایه با اقلیم کردستان پایبند نیست.»
محمدی افزود که جمهوری اسلامی عملاً آتشبس را شامل احزاب کردستان ایران نمیداند و این احزاب همچنان در صدر اهداف امنیتی آن قرار دارند.
در پاسخ به اینکه چرا کمپ غیرنظامی سورداش هدف قرار گرفته، محمدی به توافق امنیتی سال ۱۴۰۱ میان ایران و عراق اشاره کرد که پس از خیزش "ژن، ژیان ئازادی" (زن، زندگی، آزادی) امضا شد و هدف اصلی آن محدود کردن و خلع سلاح احزاب کردستان ایران بود.
وی توضیح داد: «در همین چارچوب، خانوادهها و افراد غیرنظامی به اردوگاه سورداش منتقل شدند. در آن زمان، وعده داده شد که این اردوگاه از حملات موشکی و پهپادی سپاه پاسداران در امان خواهد بود. با این حال در جریان جنگ ۱۲ روزه و همچنین در درگیریهای اخیر و روزهای گذشته، اردوگاه سورداش هدف حمله قرار گرفت که متأسفانه خسارات جانی و مالی قابل توجهی برجای گذاشت.»
بیشتر بخوانید: کُردها و جنگ ۱۲ روزه؛ پایان اتهام تجزیهطلبی؟
محمدی با تأکید بر ماهیت غیرنظامی این اردوگاه گفت: «سورداش یک مرکز کاملاً غیرنظامی است و حضور خانوادهها در آن، ماهیت انسانی و غیرنظامی آن را آشکار میسازد». او در ادامە افزود که هدف قرار دادن چنین مکانی "نقض صریح اصول حقوق بینالملل و حقوق بشردوستانه است".
او در ادامە به دلیل تداوم حملات علیرغم عدم فعالیت مسلحانه احزاب کرد پرداخت و گفت: «کردستان یکی از معدود مناطق ایران است که دارای سنت تحزب یافته و سازماندهی سیاسی ریشهدار است. این ویژگی باعث شده که ظرفیت قابل توجهی برای هدایت و مدیریت جنبشهای اعتراضی وجود داشته باشد.»
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
محمدی خیزش "زن، زندگی، آزادی" را نمونهای بارز از تأثیر احزاب کرد بر جنبشهای مدنی دانست و تأکید کرد که جمهوری اسلامی این احزاب را نه صرفاً به عنوان نیروی مسلح، بلکه "بهعنوان یک بازیگر سیاسی تأثیرگذار و پیوندخورده با جامعه" تلقی میکند. از این رو بە گفتە او، حملات را باید تلاشی دوجانبه برای "تضعیف ساختارهای سیاسی و سازمانی احزاب کرد" و "ایجاد فضای ترس و بازدارندگی در میان جامعه" دانست.
هرچند جمهوری اسلامی در گذشته نیز بارها و بارها به احزاب کرد حمله کرده، اما ادامه این حملات پهپادی حتی پس از اعلام آتشبس در دور جدید درگیریها با اسرائیل و آمریکا، حاکی از آن است که باید منتظر وضعیت و الگوی جدیدی از رفتار امنیتی تهران در قبال کردهای ایران باشیم.