دنیز اونداو چگونه به الگوی کودکان کُرد تبدیل شد؟
۱۴۰۵ تیر ۱۱, پنجشنبه
دنیز اونداو، مهاجم تیم ملی فوتبال آلمان در دور گروهی رقابتهای جام جهانی ۲۰۲۶ نمایشی خیرهکننده از خود به جای گذاشت؛ تا جایی که بر اساس اعلام فیفا، در ردهبندی برترین بازیکنان این مرحله بالاتر از ستارگانی چون لیونل مسی، کیلیان امباپه و مایکل اولیسه در رتبه نخست قرار گرفت.
اگرچه رویای تیم ملی آلمان در دور حذفی با شکست غیرمنتظره مقابل پاراگوئه به پایان رسید و اونداو نیز همچون سایر همتیمیهایش فروغ همیشگی را نداشت، اما تاثیر حضور او در بالاترین سطح فوتبال جهان فراتر از نتایج یک تورنمنت است.
داستان زندگی، ایستادگی و درخشش او به پدیدهای تبدیل شده است که به نظر میرسد تا مدتها نقل محافل ورزشی و اجتماعی باقی بماند. در این گزارش گفتوگو کردەایم با دوزن تکال و توگبا تکال دو چهرە شناختە شدە کرد ایزدی در آلمان و یک نوجوان کرد کە اونداو را الگوی خود میداند.
مسیر متفاوت اونداو به سوی اوج
دنیز اونداو که در جام ملتهای اروپا ۲۰۲۴ تنها شش دقیقه فرصت بازی پیدا کرده بود، در این دوره از مسابقات جام جهانی به یکی از مهرههای کلیدی یولیان ناگلزمان، سرمربی تیم ملی آلمان تبدیل شد. او با به ثمر رساندن دو گل پیروزیبخش مقابل ساحل عاج، نقش مهمی در صعود تیمش از مرحله گروهی ایفا کرد.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
ناگلزمان درباره او گفته است که اونداو "ژن یک مهاجم بیرحم را دارد" و به محض باز شدن فضاها، فوقالعاده هوشمندانه عمل میکند.
با وجود ناکامی آلمان در جامجهانی، دستاورد اونداوبرای بازیکنی که مسیرش از آکادمیهای پیشرفته و مراکز استعدادیابی نگذشته، یک شگفتی محسوب میشود. او در نوجوانی به دلیل شرایط فیزیکی از فوتبال طرد شد و تا سال ۲۰۱۸ در سطح سوم فوتبال آلمان بازی میکرد.
تغییر نگاه عمومی؛ چگونه "اثر اونداو" راوی یک هویت تاریخی شد؟
برای بسیاری موفقیت اونداو تنها یک دستاورد ورزشی نیست. دوزن تکال، روزنامهنگار، نویسنده و فعال حقوق بشر کرد – آلمانی در گفتوگو با دویچه ولە فارسی از این پدیده با عنوان "اثر دنیز اونداو" یاد میکند.
او با اشاره به ریشههای کُردی و ایزدی این بازیکن میگوید: «افکار عمومی کنجکاو شدهاند تا بدانند او کیست و از کجا آمده است. او نماد بارز یک هویت اصیل ایزدی-کردی است.»
دوزن تکال تاکید میکند که نام زنان و مردان ایزدی در سالهای اخیر همواره با جنگ و آوارگی گره خورده است، اما حضور اونداو روایت جدیدی را شکل میدهد. به گفته او اگر اونداو در عرصه بینالمللی به عنوان برترین بازیکن فوتبال شناخته شود، تأثیر این رویداد بسیار عمیقتر از دههها بحث سیاسی و مبارزه برای حق تعیین سرنوشت خواهد بود.
او رقص کردی «گُوَند» اونداو پس از گلزنی در زمین فوتبال را یکی از ماندگارترین لحظات برای مردم کرد توصیف میکند.
بیشتر بخوانید: توهینهای نژادپرستانه علیه دنیز اونداو در استانبول
الگویی برای دیده شدن؛ روایتی تازه از پذیرش و تعلق اجتماعی
از سوی دیگر توگبا تکال، بازیکن سابق فوتبال بوندسلیگا و فعال اجتماعی در گفتوگو با بخش فارسی دویچه ولە زاویه متفاوتی از تاثیر اجتماعی اونداو را برجسته میکند. او اونداو را فراتر از یک فوتبالیست و در واقع "نماد حضور و به رسمیت شناخته" شدن میداند.
توگبا تکال با اشاره به تجربیات روزمره خود در پروژه "دختران گلزن" میگوید: «دختران اسم او را روی پیراهنهایشان مینویسند، دربارهاش حرف میزنند و خودشان را در او میبینند.»
به گفته او این کودکان متوجه میشوند کسی در تیم ملی آلمان حضور دارد که از گذشته تلخ آنها باخبر است و این موضوع اعتمادبهنفس آنها را بالا میبرد و پیام روشنی به آنها منتقل میکند: «من هم به حساب میآیم. من هم به اینجا تعلق دارم.»
توگبا تکال در عین حال یادآور میشود که حس تعلق نباید در گروِ موفقیتهای خارقالعاده باشد و حضور اونداو به خودی خود پیام تکثرگرایی را ترویج میدهد.
پروژه دختران گلزن یک ابتکار ورزشی اجتماعی است که توسط توگبا تکال راهاندازی شده و زیر نظر سازمان حقوق بشری هاوار هلپ فعالیت میکند. هدف اصلی این پروژه توانمندسازی، افزایش اعتمادبهنفس و ادغام اجتماعی دختران مهاجر، پناهنده و حاشیهنشین از طریق فوتبال است.
الگویی ملموس برای نسل جدید
این تاثیر اجتماعی بهویژه در میان کودکان و نوجوانان مهاجر به وضوح دیده میشود. میلان، نوجوان ۱۳ ساله کُرد ایرانی که به همراه خانوادهاش به آلمان مهاجرت کرده و در یکی از باشگاههای محلی شهر بن مشغول بازی است، اونداو را الگوی تمامعیار خود میداند.
میلان [نام مستعار] که پیراهن امضاشده اونداو را در اتاقش قاب کرده، با افتخار میگوید: «برای همیشه مسی الگوی من بود، اما حالا دنیز الگوی من است، چون بە من شباهت دارد. او هم کُرد است و او هم مهاجر است.»
این نوجوان تاکید میکند که محبوبیت اونداو در میان هممدرسهایهایش به او حس بسیار خوبی میدهد و باعث شده با اعتماد به نفس بگوید: «من هم میخواهم دنیز اونداو باشم.»
درهمشکستن تابوها و مقاومت در برابر نژادپرستی
ریشههای خانوادگی دنیز اونداو از سمت پدری به شهر "ویرانشهر" در استان اورفای کردستان ترکیه و از سمت مادری به "قامشلو" در شمال سوریه در منطقه روژآوا بازمیگردد. زادگاه والدین دنیز اوندا از کانونهای مهم تحولات سیاسی کُردها محسوب میشود. از سوی دیگر تعلق به جامعه ایزدی به عنوان اقلیتی در میان کُردها، سبب شده تا او همواره صدایی رسا برای جوامع حاشیهنشین باشد.
حمایت علنی این ستاره فوتبال از خیزشهای مدنی، از جمله جنبش "زن، زندگی، آزادی"، اعتراضات دیماه سال گذشتە در ایران و همچنین تحولات روژآوا، از دیدگاه بسیاری نشاندهنده تعهد عمیق اجتماعی و سیاسی اوست.
مواضعی که البته بدون هزینه نبوده و موجب شد تا او در جریان یکی از دیدارهای لیگ اروپا در استانبول، هدف توهینهای شدید نژادپرستانه قرار گیرد.
دوزن تکال در این باره معتقد است که ایستادگی افتخارآمیز دنیز پای هویت کُردی و ایزدیاش، اقدامی بسیار باشکوه و مقتدرانه است. او میگوید: «وجه تمایز او صرفاً در داشتن ریشه کردی یا ایزدی نیست؛ بلکه در این است که با افتخار و به شکلی کاملاً طبیعی هویتش را ابراز میکند و با این شجاعت، تابویی بزرگ را درهم شکسته است.»
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
دنیز اونداو فوتبال حرفهای خود را با تأخیر آغاز کرد و پس از درخشش در لیگ دسته دوم بلژیک به همراه تیم یونیون سن ژیلواز در فصل ۲۰۲۱/۲۲، مسیر پیشرفت را به سرعت طی کرد. حضور موفق در لیگ برتر انگلیس با پیراهن برایتون و سپس انتقال به اشتوتگارت در سال ۲۰۲۳، در نهایت او را به پیراهن تیم ملی آلمان رساند.
انگیزه اصلی اونداو در این مسیر پرفراز و نشیب همواره خانوادهاش بوده است. او پیشتر در مصاحبهای تاکید کرده بود که پدرش با دست خالی به آلمان مهاجرت کرد و برای رفاه فرزندانش چندین شغل داشت تا زندگی آنها را بسازد. اونداو اکنون نمادی زنده از امید است؛ بازیکنی از یک خانواده مهاجر و کارگر که از طرد شدن در سیستم سنتی فوتبال و تحمل نژادپرستی عبور کرد تا به قلههای فوتبال جهان برسد.