ترامپ: آتش‌بس با ایران تمام شده، مذاکره اتلاف وقت است

بهای جهانی نفت بیش از پنج درصد افزایش یافت. این افزایش قیمت پس از آن رخ داد که دونالد ترامپ در حاشیه نشست ناتو در آنکارا، ادامه مذاکره با جمهوری اسلامی را "اتلاف وقت" خواند و اعلام کرد، آتش‌بس با ایران "پایان یافته است".

بهای نفت برنت ظهر روز چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ ژوئیه) با رشد ۵٫۳ درصدی به ۷۸٫۰۹ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت (WTI) نیز با افزایش ۵٫۴ درصدی، ۷۴٫۲۳ دلار در هر بشکه معامله شد.

سنتکام روز چهارشنبه اعلام کرد که در یک حمله تلافی‌جویانه بیش از ۸۰ هدف را در ایران هدف قرار داده است. متعاقب آن، سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی نیز از حمله به بیش از ۸۵ هدف، از جمله پایگاه‌های نظامی آمریکا در کویت و بحرین خبر دادند.

این حملات متقابل زمینه را برای افزایش قیمت نفت فراهم کرد اما جهش بهای نفت بلافاصله پس از اظهارات ترامپ رخ داده است.

مقام‌های جمهوری اسلامی اعلام کردند در حمله آمریکا به مراکز نظامی در جنوب کشور یکی از نیروهای سپاه در ماهشهر کشته شده است.

روابط عمومی منطقه سوم دریایی سپاه پاسداران در بندر ماهشهر صبح روز چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ ژوئیه) از کشته شدن پاسدار "محمدرضا خزیمی" خبر داد.

سپاه در بیانیه‌ خود اعلام کرده است که خزیمی "در جریان مقابله با پهپادهای متجاوز"، بر اثر اصابت ترکش جان خود را از دست داده است.

بیشتر بخوانید: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

احسان جهانیان، معاون سیاسی و امنیتی استاندار بوشهر نیز در مصاحبه با رسانه‌های داخل گفته است بامداد چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ ژوئیه) دو مقر نظامی در استان بوشهر هدف حمله نیروهای آمریکایی قرار گرفتند.

به گفته این مقام محلی یک مرکز نظامی در شهرستان دشتی و یک مقر دیگر در حوالی شهر چغادک در شهرستان بوشهر مورد اصابت پرتابه قرار گرفتند.

فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) صبح چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ ژوئیه) در بیانیه‌ای که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، اعلام کرد دور جدیدی از حملات تهاجمی علیه ایران را به پایان رسانده‌ است.

بر اساس ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، حملات آمریکا همچنین بندرعباس، قشم و سیریک را نیز هدف قرار داده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهور آمریکا، روز چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ ژوئیه) در حاشیه نشست رهبران ناتو در آنکارا گفت آتش‌بس با ایران تمام شده است و دیگر علاقه‌ای به مذاکره با تهران ندارد.

ترامپ که  این اظهارات را در نشست خبری به همراه مارک روته، دبیرکل ناتو، در آنکارا بیان می‌کرد افزود: «ما گفتیم بروید مراسم تشییع‌تان را برگزار کنید، اما آن‌ها در عوض، دیروز شروع به شلیک موشک به سوی شناورها کردند. به همین خاطر، دیشب بسیار شدید به آن‌ها حمله کردیم.»

رئیس‌ جمهور آمریکا همچنین رهبران حکومت جمهوری اسلامی را "بیمار" خواند و گفت: «آن‌ها بیمارند. یک مشکلی دارند.»

ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگاری که از او درباره سرنوشت تفاهم‌نامه با جمهوری اسلامی پرسید گفت: «از نظر من، فکر می‌کنم تمام شده. دیگر نمی‌خواهم با آن‌ها سر و کار داشته باشم. آن‌ها تفاله‌اند. می‌دانید تفاله یعنی چه؟ آن‌ها تفاله‌اند. آن‌ها آدم‌های مریضی‌اند. رهبرانشان آدم‌های مریض شرور و خشنی هستند.»

ترامپ در ادامه با بیان این که رهبران جمهوری اسلامی "دروغگو" هستند افزود: «ما توافق می‌کنیم. آن‌ها بیرون می‌روند و با رسانه‌ها صحبت می‌کنند. می‌گویند ما حتی هرگز درباره‌اش حرف هم نزدیم. یک جای کارشان مشکل دارد. آن‌ها دیوانه‌اند.»

رئیس جمهور آمریکا در ادامه افزود: «آن‌ها دروغگو و متقلب‌ هستند؛ مریض‌اند. آن‌ها به مردم خودشان آسیب وارد کرده‌اند. تا همین حالا ۵۴ هزار نفر از معترضان را کشته‌اند. می‌دانید وقتی گفته می‌شود چرا آن‌ها حکومت را سرنگون نکرده‌اند، نمی‌توانند سرنگونش کنند، چون مرده‌اند؛ آن‌ها را کشته‌اند. کسی سرنگون‌شان نمی‌کند. آن‌ها اسلحه ندارند و طرف مقابل مسلسل دارد و آنها را می‌کشد. رسانه‌ها این موضوع را گزارش نکرده‌اند.»

ترامپ در بخش دیگری از اظهارات خود ادامه مذاکره با جمهوری اسلامی را "اتلاف وقت" خواند و افزود: «آن‌ها آدم‌های بدی هستند؛ آدم‌های بدی هستند. و صادقانه بگویم، نمی‌خواهم وقتم را با آنها تلف کنم. حالا می‌گذارم مذاکره‌کنندگان فوق‌العاده ‌ما، اگر بخواهند به مذاکره ادامه دهند، اما من چنین چیزی نمی‌بینم.»

بیشتر بخوانید: نشست ناتو در آنکارا چه پیامی برای ایران دارد؟

اظهارات ترامپ پس از آن مطرح شده است که آمریکا در واکنش به حملات سپاه به سه نفتکش، حملات نظامی تازه‌ای علیه ایران انجام داد و مجوز فروش نفت ایران را لغو کرد.

حمله آمریکا مورد تائید مارک روته، دبیر کل ناتو نیز قرار گرفته است. دبیرکل ناتو، حملات شبانه آمریکا به ایران را "کاملا ضروری" دانست و گفت این حملات در واکنش به نقض آتش‌بس از سوی ایران انجام شده است.

فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) صبح چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ ژوئیه) در بیانیه‌ای اعلام کرد بیش از ۸۰ هدف در ایران با استفاده از مهمات هدایت‌شونده دقیق مورد حمله قرار گرفت.

وزارت امور خارجه ایران در بیانیه‌ای حملات بامداد چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ ژوئیه) آمریکا به "مراکز پایش و نظارت در سواحل جنوبی ایران" را "تجاوز نظامی و نقض منشور سازمان ملل و یادداشت تفاهم پایان جنگ" دانست.

این وزارتخانه همچنین اعلام کرد "تداوم حملات آمریکا، لغو مجوز فروش نفت ایران، "نقض ترتیبات ایرانی در تنگه هرمز و ادامه حملات اسرائیل به لبنان"، تفاهم‌نامه پایان جنگ را بی‌اثر کرده است.

وزارت خارجه ایران هشدار داده است که هرگونه همکاری کشورهای دیگر در حملات علیه ایران به منزله مشارکت در "جنایت تجاوز" خواهد بود.

قرارگاه خاتم‌الانبیا آمریکا را تهدید کرد

قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد جمهوری اسلامی "تحت هیچ شرایطی" اجازه دخالت در امور تنگه هرمز و مدیریت آن را نخواهد داد.

در این بیانیه این قرارگاه تهدید کرده است که نیروهای مسلح ایران به این اقدام "پاسخ کوبنده" خواهند داد.

قرارگاه خاتم‌الانبیا همچنین تاکید کرد تنها مسیر ایمن برای عبور کشتی‌های تجاری و نفتکش از تنگه هرمز، مسیری است که جمهوری اسلامی ایران تعیین می‌کند.

بیشتر بخوانید: تنگه هرمز

کنترل آبراه‌های راهبردی بر اساس "کنوانسیون حقوق دریایی سازمان ملل" (UNCLOS) انجام می‌شود. این قوانین تضمین می‌کنند که همه کشتی‌ها حق عبور آزاد از تنگه‌های بین‌المللی را دارند. کشورهای ساحلی حق دریافت عوارض ندارند و تنها می‌توانند هزینه‌های خدمات مانند یدک‌کشی را بگیرند.

به گفته شماری از کارشناسان، جمهوری اسلامی از موضوع تنگه هرمز به‌عنوان اهرم فشار بر آمریکا استفاده می‌کند تا در مذاکرات با واشنگتن امتیاز بیشتری به دست آورد.

هم وزارت خارجه ایران و هم قرارگاه خاتم‌الانبیا هیچ اشاره‌ای به حملات نیروهای سپاه به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و حملات سپاه و ارتش به "۸۵ هدف" در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس کویت و بحرین نکردند.

ارتش جمهوری اسلامی اعلام کرد مراکز تجمع نیروهای آمریکا در "پایگاه شیخ عیسی" در بحرین را با پهپادهای هجومی هدف قرار داده است.

روابط عمومی ارتش روز چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ ژوئیه) در بیانیه‌ای اعلام کرد این حمله از بامداد چهارشنبه و در پی آنچه "تهاجم خصمانه آمریکا به مناطق نظامی و غیرنظامی جنوب ایران" و "نقض مفاد ۱۴ بندی تفاهم‌نامه" خوانده شد، انجام گرفته است.

ارتش جمهوری اسلامی در این بیانیه هشدار داد تمامی پایگاه‌های آمریکا در منطقه را "هدف مشروع" خود می‌داند.

هم‌زمان با حمله ارتش، نیروهای دریایی و هوافضای سپاه نیز در عملیاتی مشترک ۸۵ نقطه از تاسیسات نظامی آمریکا را در بحرین و کویت هدف قرار داده‌اند.

بر اساس بیانیه روابط عمومی کل سپاه، این حملات "با موشک و پهپاد علیه تاسیسات نظامی آمریکا در بندر سلمان، منطقه پنجم دریایی بحرین و پایگاه هوایی علی‌السالم کویت انجام شده است".

در بحرین روز چهارشنبه ۱۷ تیر برای سومین‌بار پس از حملات موشکی و پهپادی سپاه پاسداران آژیر خطر به صدا درآمد.

کویت حملات ایران به خاک خود را محکوم کرد

وزارت امور خارجه کویت روز چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ ژوئیه) در بیانیه‌ای اعلام کرد این کشور "حملات مکرر و غیرقانونی" ایران را محکوم می‌کند.

در این بیانیه آمده است که ادامه این حملات، در شرایطی که تلاش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی برای تنش‌زدایی جریان دارد، روند کاهش تنش‌ها را به‌طور سیستماتیک تضعیف می‌کند.

بیشتر بخوانید: تنگه هرمز

هم‌زمان ستاد کل ارتش کویت در پیامی در شبکه ایکس اعلام کرد: «سامانه‌های پدافند هوایی کویت هم‌اکنون در حال مقابله با حملات موشکی و پهپادی دشمن هستند.»

ستاد کل ارتش کویت گفته است هرگونه صدای انفجاری که شنیده می‌شود، ناشی از رهگیری "حملات دشمن" توسط سامانه‌های پدافند هوایی است.

مارک روته، دبیرکل ناتو، حملات شبانه آمریکا به ایران را "کاملا ضروری" توصیف کرد و گفت این حملات در واکنش به نقض آتش‌بس از سوی ایران انجام شده است.

روته پیش از نشست رهبران ناتو در آنکارا به خبرنگاران گفت اگر در شرایط آتش‌بس، ایران آن را نقض کند، واکنش قاطع آمریکا "کاملا ضروری" خواهد بود.

فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) صبح چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ ژوئیه) در بیانیه‌ای اعلام کرد بیش از ۸۰ هدف در ایران با استفاده از مهمات هدایت‌شونده دقیق مورد حمله قرار گرفت.

بیشتر بخوانید: نشست ناتو در آنکارا چه پیامی برای ایران دارد؟

حمله سنتکام به این اهداف در تلافی حملاتی بوده است که یک روز پیش از آن سپاه پاسداران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز انجام داده بود.

سپاه پاسداران نیز بعد از حمله نیروهای آمریکایی اعلام کرد که به ۸۵ هدف در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس با موشک و پهپاد حمله کرده است.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیات مذاکره‌کننده تهران با واشنگتن، آمریکا را به "نقض جدی تفاهم‌نامه" متهم کرد و گفت رفتارهای اخیر واشنگتن نشان می‌دهد این کشور به تعهدات خود پایبند نیست.

قالیباف صبح چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ژوئیه) پس از حمله سنتکام به ۸۵ هدف در ایران با انتشار پیامی در شبکه ایکس مدعی شد آمریکا تفاهم‌نامه را نقض کرده است.

او در این پیام، "ایجاد اختلال در ترتیبات ایران در تنگه هرمز، ادامه تهدیدها به انجام حملات جدید، بازگرداندن تحریم‌های نفتی، حملات به جنوب ایران و تداوم حملات اسرائیل به لبنان" را از جمله موارد نقض تفاهم‌نامه از سوی آمریکا عنوان کرد.

رئیس تیم مذاکره‌کننده ایران با ایالات متحده همچنین گفت که "دوران فشار، زورگویی و باج‌خواهی به پایان رسیده" و چنین رویکردی نتیجه‌ای نخواهد داشت. به گفته او، ایران در برابر این فشارها "کوتاه نخواهد آمد و عقب‌نشینی نخواهد کرد."

قالیباف در پیام خود هیچ اشاره‌ای به حملات نیروهای سپاه به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز نکرد. او همچنین از حملات سپاه به ۸۵ هدف در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس نامی نبرده است.

بهنام سعیدی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با صداوسیما مدعی شد تفاهم‌نامه میان تهران و واشنگتن بی‌معنا است، زیرا آمریکا بارها آتش‌بس و مفاد این توافق را نقض کرده است.

سعیدی با اشاره به آنچه "تکرار نقض تعهدات آمریکا" خواند، بی‌اعتمادی به واشینگتن را عامل اصلی تنش‌های جاری در منطقه دانست و گفت آمریکا پس از آتش‌بس نیز با ایجاد "مزاحمت‌های دریایی در تنگه هرمز" و حمایت از حملات اسرائیل به لبنان، مفاد تفاهم‌نامه را نقض کرده است.

بیشتر بخوانید: توافق ایران و آمریکا

او با اشاره به "سوابق آمریکا در برجام و مذاکرات گذشته"، مدعی شد این کشور همواره به تعهدات خود پایبند نبوده است. سعیدی افزود: «اگر وضعیت به این صورت باشد و آمریکا بخواهد مرتب تفاهم‌نامه را نقض کند، تفاهم با کشوری که به گفته او ثبات رفتاری ندارد، معنایی نخواهد داشت.»

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس همچنین مدعی شد تصمیم‌گیری درباره تنگه هرمز در اختیار جمهوری اسلامی است و تاکید کرد که تردد کشتی‌ها در این آبراه باید بر اساس تصمیمات حکومت ایران انجام شود.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد در پاسخ به حملات بامداد چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ ژوئیه) آمریکا به مناطقی در سواحل استان هرمزگان و ماهشهر، نیروهای دریایی و هوافضای سپاه در عملیاتی مشترک ۸۵ نقطه از تاسیسات نظامی آمریکا را در بحرین و کویت هدف قرار داده‌اند.

بر اساس بیانیه روابط عمومی کل سپاه، این حملات "با موشک و پهپاد علیه تاسیسات نظامی آمریکا در بندر سلمان، منطقه پنجم دریایی بحرین و پایگاه هوایی علی‌السالم کویت انجام شده است".

بیشتر بخوانید: نشست ناتو در آنکارا چه پیامی برای ایران دارد؟

سپاه همچنین مدعی شد در جریان این عملیات، یک پهپاد MQ-9 آمریکا را که "قصد دخالت در عملیات داشت"، سرنگون کرده است.

این بیانیه حملات آمریکا را نقض آتش‌بس و "تفاهم اسلام‌آباد" توصیف کرده و آن را پاسخ اولیه به آنچه "تجاوز ارتش آمریکا" خوانده، دانسته است.

آمریکا و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس حملات سپاه را تا کنون تائید نکرده‌اند.

فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) صبح چهارشنبه ۱۷ تیر (۸ ژوئیه) در بیانیه‌ای که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، اعلام کرد دور جدیدی از حملات تهاجمی علیه ایران را به پایان رسانده‌ است.

بر اساس این بیانیه، در این عملیات بیش از ۸۰ هدف با استفاده از مهمات هدایت‌شونده دقیق مورد حمله قرار گرفت.

بر اساس ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، حملات در بندرعباس، قشم و سیریک انجام گرفته است. با این حال، تا کنون مقام‌های رسمی جمهوری اسلامی جزئیاتی درباره این حملات یا میزان خسارات احتمالی منتشر نکرده‌اند.

بیشتر بخوانید: تنگه هرمز

در بیانیه سنتکام آمده است که نیروهای آمریکا "سامانه‌های پدافند هوایی ایران، شبکه‌های فرماندهی و کنترل، سایت‌های راداری ساحلی، توانمندی‌های موشکی ضدکشتی و بیش از ۶۰ قایق کوچک متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در تنگه هرمز و مناطق اطراف آن هدف قرار دادند تا توانایی ایران برای ادامه حمله به تجارت بین‌المللی در این گذرگاه مهم دریایی را کاهش دهند."

به گفته سنتکام، ایران اخیرا به سه کشتی تجاری در حال عبور از تنگه هرمز حمله کرده است؛ از جمله نفتکش قطری  "الرقیات"، نفتکش "ام‌تی وِدیان" با پرچم عربستان سعودی و کشتی "ام‌تی سایپرس پراسپریتی" با پرچم لیبریا.

در ادامه این بیانیه آمده است که این اقدام ایران "تجاوزی بی‌دلیل، نقض آشکار و خطرناک آتش‌بس و اقدامی در جهت تضعیف آزادی کشتیرانی" بوده است.

سنتکام همچنین تاکید کرد که نیروهای فرماندهی مرکزی آمریکا همچنان در وضعیت آمادگی کامل قرار دارند و در صورتی که مفاد توافق رعایت یا اجرا نشود، آماده‌اند ایران را پاسخگو بدانند.

ایالات متحده روز سه‌شنبه ۱۶ تیر مجوز مربوط به فروش نفت، محصولات نفتی، و پتروشیمی جمهوری اسلامی را هم لغو کرد.

مذاکرات میان آمریکا و جمهوری اسلامی در حال حاضر جریان ندارد، زیرا دو طرف توافق کرده‌اند گفت‌وگوها را در هفته برگزاری مراسم خاکسپاری علی خامنه‌ای، رهبر کشته‌شده جمهوری اسلامی، متوقف کنند.

ترامپ پیش از این گفته است تا کنون از هدف قرار دادن بخش بزرگی از زیرساخت‌های غیرنظامی ایران خودداری کرده است، اما ممکن است در صورت ضروری دانستن، تصمیم بگیرد چنین کاری انجام دهد.