تلاشهای جدید قطر برای اخراج رهبران بهایی
۱۴۰۵ خرداد ۲۴, یکشنبه
سازمان دیدهبان حقوق بشر امروز یکشنبه ۱۴ ژوئن (۲۴ خرداد) با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد که مقامهای قطری از مارس ۲۰۲۶ دست کم به چهار فعال نهادهای کلیدی اقلیت بهایی دستور اخراج دادهاند. به گفته این نهاد حقوق بشری، به این افراد بدون دادرسی عادلانه و قانونی و مسیر حقوقی برای اعتراض به این دستورها، فرمان خروج دادهاند.
این افراد که دههها در قطر زندگی کردهاند و خانوادههایشان نیز در این کشور ساکن هستند، با خطر اخراجی مواجهاند که حق آنها برای داشتن زندگی خانوادگی را نقض میکند.
این سازمان حقوق بشری نوشته است، تبعیض دیرینه مقامهای قطری علیه بهاییان باعث جدایی خانوادهها و از دست رفتن شغل و درآمد آنها میشود.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
جنگ ایران و افزایش فشار بر بهاییان
دیدهبان حقوق بشر از افزایش قابل توجه آزار و اذیت بهاییان از زمان آغاز درگیری مسلحانه میان اسرائیل، ایالات متحده و ایران خبر داده است.
مایکل پیج، معاون مدیر بخش خاورمیانه در دیدهبان حقوق بشر با اشاره به این که اخراج بهاییان از قطر "خانوادهها را از هم خواهد پاشید" گفت: «مقامهای قطری در حالی که خود را هدف حملات ایران معرفی کرده و در جستوجوی حمایت و همدردی خارجی هستند، به سرکوب در داخل قطر ادامه میدهند.»
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
دیدهبان حقوق بشر بین ماههای آوریل تا ژوئن سال جاری (۲۰۲۶) با سه نفر که از جزئیات این پروندهها اطلاع داشتند، مصاحبه کرده است.
این سازمان مینویسد، آیین بهایی بر وحدت همه ادیان و انسانها تأکید دارد. پیروان این آیین در کشورهای قطر، مصر و یمن بهطور مکرر مورد تبعیض قرار میگیرند و در ایران نیز با جنایت علیه بشریت در قالب آزار و اذیت مواجه هستند.
به گفته یک منبع آگاه، در سوم مارس، به یک زن و شوهر بهایی گفته شد که روز بعد در اداره "جستوجو و پیگیری" وزارت کشور قطر حاضر شوند.
بیشتر بخوانید: تشدید سرکوب بهائیان؛ الگوی همیشگی حکومت در ناآرامیهای سیاسی
این زوج روز چهارم مارس در این وزارتخانه مطلع شدند که باید قطر را ترک کرده و از بازگشت به این کشور منع خواهند شد، بدون این که دلیلی ارائه شود یا امکان اعتراض به این تصمیم وجود داشته باشد.
این زن که از والدین ایرانی در قطر به دنیا آمده و تمام عمر خود را در این کشور گذرانده، بهعنوان عضو هیئت معاونت (نهادی داوطلبانه برای کمک به مؤسسه مشاوران در نهادهای جامعه بهایی) فعالیت میکند.
شوهر که ۱۵ سال در قطر زندگی کرده نیز عضو "محفل روحانی ملی بهاییان قطر" است؛ یک نهاد انتخابی که به امور بهاییان در این کشور رسیدگی میکند.
به گفته این منبع، این زوج درخواست کردهاند تا پایان سال تحصیلی در قطر بمانند، زیرا دو فرزند دارند که در مدارس این کشور ثبتنام شدهاند. به آنها گفته شد که دادخواستی به همراه نامهای از وزارت آموزش و پرورش ارائه کنند که تأیید کند فرزندانشان در مدرسه ثبتنام شدهاند و مقامها مهلت خروج از قطر را تا پایان سال تحصیلی در اواخر ژوئن تمدید کردند.
این منبع گفت که مقامهای مسئول قطری گذرنامههای این خانواده را تا زمان ارائه بلیطهای تایید شده پرواز ضبط کردهاند.
هفتم آوریل نیز یک عضو دیگر هیئت معاونت، مردی ۴۳ ساله که تمام عمر خود را در قطر گذرانده، احضار و بهصورت شفاهی از صدور حکم اخراجش مطلع شد.
به گفته منبعی مطلع، به او گفته شد باید تا ۲۱ آوریل قطر را ترک کند، در حالی که اجازه اقامت معتبر او تا اوت ۲۰۲۸ اعتبار داشت. هیچ مبنای قانونی یا راهی برای اعتراض به او ارائه نشد، هرچند که مهلت خروج او تا ۱۷ ژوئن تمدید شد.
او سرپرست اصلی مادر ۸۰ سالهاش است که در ۲۱ سالگی از ایران به قطر مهاجرت کرده و اقامت این مادر نیز تحت کفالت پسرش است. این منبع گفت: «او قبل از اینکه قطر به یک کشور تبدیل شود به اینجا آمد و حالا باید ۶۰ سال از زندگی خود را جمع کند و برود.»
۲۲ آوریل، معین یگانه، ۵۵ ساله، عضو سابق مجمع روحانی ملی بهاییان در قطر که تمام عمر خود را ساکن قطر بوده پس از احضار و فراخوانده شدن به همین اداره به مدت یک هفته بازداشت شد.
این منبع گفت، معین یگانه که همراه با دیگر مهاجرانی که در انتظار اخراج بودند نگهداری میشد بارها بدون حضور وکیل مورد بازجویی قرار گرفت. او نهایتا ۳۰ آوریل با این شرط آزاد شد که تا پایان ماه مه قطر را ترک کند، هرچند که این مهلت تا ۱۶ ژوئن تمدید شد.
والدین ۸۹ و ۸۱ ساله معین یگانه که بیش از ۶۰ سال در قطر زندگی کردهاند، برای مراقبت به او وابستهاند و اقامت قانونی آنها نیز تحت کفالت اوست. در صورت اخراج او، والدینش اقامت خود را از دست داده و مجبور خواهند شد یا همراه او قطر را ترک کنند یا کفیل جدیدی پیدا کنند.
"قطر دستور اخراج بهاییان را لغو کند"
دیدهبان حقوق بشر اعلام کرده که قطر باید دستور اخراج هر چهار عضو جامعه بهایی را لغو کند.
هر یک از اعضای جامعه بهایی که تابعیت ایرانی دارند، در صورت بازگردانده شدن به ایران با خطر جدی آزار و اذیت مواجه خواهند بود که میتواند نقض اصل حقوقی بینالمللی "عدم بازگرداندن" (Non-Refoulement) محسوب شود. این اصل دولتها را ملزم میکند از بازگرداندن یا انتقال افراد به مکانهایی که در آن با خطر آسیب جدی مواجه میشوند، خودداری کنند.
کارشناسان سازمان ملل متحد بارها نگرانی خود را نسبت به رفتار تبعیضآمیز قطر با بهاییان ابراز کردهاند. آنها با ابراز نگرانی در مورد "خطر حذف احتمالی جامعه دینی بهایی از قطر" از این کشور خواستهاند تا اخراجها را لغو کند.
بیشتر بخوانید: تشدید فشارهای امنیتی علیه بهائیان در ایران از زمان آغاز خیزش سراسری
این نخستین بار نیست که قطر علیه اعضای نهادهای بهایی اقدام میکند. در ژانویه ۲۰۲۵، مقامهای قطری دستور اخراج یکی از اعضای محفل روحانی ملی بهاییان در قطر را صادر کردند. این فرد به دیدهبان حقوق بشر گفت، یک مقام عالیرتبه مذهبی قطر به او گفته بود اگر اعلام کند به اسلام سنی گرویده، میتواند "اخراج را منتفی کند".
در آوریل ۲۰۲۵ مقامهای قطر رِمی روحانی، رئیس محفل روحانی ملی بهاییان در قطر را بازداشت و او را بر اساس اتهاماتی ناعادلانه به پنج سال زندان محکوم کردند که حقوق او در آزادی بیان و مذهب را نقض میکرد.
ماه سپتامبر، دادگاه تجدیدنظر قطر پس از فشار سازمان ملل، نهادهای حقوق بشری، رسانهها و کمیسیون آزادی مذهبی بینالمللی ایالات متحده، حکم محکومیت او را لغو و او را تبرئه کرد.
بر اساس حقوق بینالملل حقوق بشر، از جمله ماده ۱۸ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی و اعلامیه ۱۹۸۱ سازمان ملل درباره رفع همه اشکال عدم تحمل و تبعیض مبتنی بر دین یا باور، دولتها موظفاند حق هر فرد برای داشتن، عمل کردن و تغییر دین خود را بدون اجبار، تبعیض یا مداخله تضمین کنند.
در ماده ۵۰ قانون اساسی قطر نیز آزادی انجام مناسک و شعائر دینی تضمین شده است.
مایکل پیج گفت: «قطر باید برنامه اخراج این افراد را متوقف کند... ادامه سرکوب اعضای جامعه بهایی، هم قوانین خود قطر و هم حقوق بینالملل را نقض میکند.»