تظاهرات اپوزیسیون خارج از کشور؛ دشمن مشترک اما صفوف جداگانه
۱۴۰۴ دی ۲۹, دوشنبه
در آمریکا و اروپا طیفهای مختلفی از گروههای پادشاهیخواه، جمهوریخواه و نمایندگان ملیتهای ایران در همبستگی با اعتراضات داخل تظاهرات و تجمعهای اعتراضی برگزار کردند. اما این اعتراضات در صفوف جداگانه برگزار شد. علت آن چه میتواند باشد؟
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچهوله
گزارشگر کانال اول تلویزیون آلمان در سواحل غربی ایالات متحده با اشاره به تظاهرات "هزاران نفری" ایرانیان مقابل ساختمان شهرداری لسآنجلس، همزمان از تجمع گروهی دیگر از ایرانیان در اسکلهٔ سانتامونیکا خبر داد و از "دودستگی" و شکاف در جامعهٔ ایرانیان این شهر، موسوم به "تهرانجلس"، خبر داده است.
بر اساس این گزارش، شرکتکنندگان در تظاهرات اسکلهٔ سانتامونیکا ضمن گرامیداشت یاد کشتهشدگان اعتراضات سراسری اخیر در ایران و درخواست حمایت بینالمللی از معترضان، با رهبری شاهزاده رضا پهلوی در دورهٔ گذار سیاسی مخالفت کردند.
اپوزیسیون خارج از کشور اکنون در کانون توجه رسانههای جهانی قرار گرفته است. پرسش اساسی این است که چرا نیروهایی با دشمنی مشترک همچنان پراکنده عمل میکنند؟
آیا امکان نزدیکی و همگرایی میان طیفهای مختلف سیاسی از چپها و جمهوریخواهان تا گروههای اتنیکی با جریان پادشاهیخواه وجود دارد، یا این شکافها همچنان مانعی جدی در برابر شکلگیری یک آلترناتیو فراگیر باقی خواهند ماند؟
دو دستگی اپوزیسیون؛ جمهوریخواهان چه میگویند؟
یکی از گروههایی که جمهوریخواهی را در اپوزیسیون نمایندگی میکند، "کنگرهٔ مشترک جمهوریخواهان دموکرات و فدرال دموکرات" است که متشکل از ۲۰ سازمان و ۵۰ شخصیت است. هدف این گروه، تشکیل یک شورای راهبردی بهعنوان آلترناتیو جمهوریخواهی سکولار در برابر جمهوری اسلامی است.
حسن شریعتمداری از جمهوریخواهان در مصاحبه با دویچه وله میگوید: «میان جمهوریخواهان با سلطنتطلبان امکان مذاکره وجود ندارد، زیرا آقای رضا پهلوی خود را شاه و رهبر دوران گذار میداند و شرط همکاری را با تائید خود مشروط کرده است از اینرو، سلطنتطلبان راه جداگانهای را انتخاب کردهاند».
شریعتمداری در ادامه میافزاید: «در گذشته شرط همکاری با آقای رضا پهلوی این بود که بهعنوان شخصیتی بیطرف عمل کند و تصمیم میان جمهوری و پادشاهی را به مجلس مؤسسان آینده بسپارد. اکنون ایشان این بیطرفی را کنار گذاشته و شرط همکاری را پذیرش رهبری خود قرار داده است.»
در پاسخ به این پرسش دویچه وله که آیا این اختلافها به سود جمهوری اسلامی تمام نمیشود، شریعتمداری میگوید: «ما همزمان با دو وظیفه روبهرو هستیم؛ مبارزه با دیکتاتوری فعلی و جلوگیری از شکلگیری یک استبداد جدید در آینده و از همین رو جمهوریخواهان صف خود را روشنتر و مستقلتر میکنند.»
پادشاهیخواهان چه میگویند؟
حامد شیبانیراد دبیر نخست اول حزب "ایران نوین" در پاسخ به پرسش دویچه وله درباره امکان همبستگی اپوزیسیون میگوید ابتدا باید مفهوم همبستگی روشن شود.به گفته او، همبستگی اگر به معنای "وحدت کلمه" باشد، نه ممکن است و نه مطلوب، زیرا یکدست شدن جامعه خطرناک است.
دبیر نخست حزب ایران نوین معتقد است همبستگی واقعی را میتوان در حمایت اکثریت و میزان حضور در تظاهرات سنجید.
به گفته شیبانیراد، اگرچه برخی جمهوریخواهان رهبری شاهزاده را نمیپذیرند، اما بسیاری از افرادی که با عناوین مختلف سیاسی در تجمعات حضور دارند، در عمل جمهوریخواه هستند و شماری از چهرههای شاخص جمهوریخواه نیز در این مقطع از شاهزاده حمایت کردهاند.
او تأکید میکند که نسبت به گذشته نشانههای بیشتری از نزدیکی میان نیروهای سیاسی، رسانهای و فعالان دیده میشود و برگزاری تجمعهای جداگانه لزوما مانع همبستگی نیست.
پادشاهیخواهان و احزاب و گروههای اتنیک
شیبانیراد با تفکیک مردم از احزاب سیاسی تاکید میکند تجربه نشان داده همگرایی کامل میان گروههای سیاسی دشوار است و از همین رو "رهبری شاهزاده" اهمیت دارد.
به باور او، جمعیتی که با فراخوان شاهزاده به خیابان آمدند برای سرنگونی جمهوری اسلامی کافی بودند و سرکوب شدید حکومت نشاندهنده همین واقعیت است.
"آنها شعار قتل میدهند، اما ما انتقاد میکنیم"
مینا احدی، مؤسس "کمیته بینالمللی علیه اعدام و سنگسار" و از اعضای گروه فراحزبی "اتحاد کلن برای مردم ایران"، میگوید "چپها، جمهوریخواهان و ملیتهای ایران به هیچوجه حاضر نیستند خیزش مردمی را از یک دیکتاتور به دیکتاتور دیگر تحویل دهند".
احدی در سخنرانی خود در جمع ایرانیان کلن گفت: «جنبش ما عمیقتر از آن است که آن را از یک دیکتاتور به دیکتاتور دیگر بسپاریم. تمام خونهایی که در کردستان، بلوچستان و سراسر ایران ریخته شده نباید به هدر برود.»
مینا احدی همچنین تاکید میکند اصل مبارزه ما علیه جمهوری اسلامی است، اما اکنون با جریانی مواجه شدهایم که میگوید انقلاب زن، زندگی، آزادی خوب نبود و همه خواست مردم ایران بازگشت رضا پهلوی است.
به گفته احدی، این جریان در تلاش است مضمون اعتراضات را تغییر دهد؛ بهگونهای که فعالان کارگری، معلمان و نسلی که از ابتدا علیه حجاب اجباری به خیابان آمدند، امروز احساس خطر میکنند.
او میافزاید: «برای دفاع از این مضمون، ناچاریم در برابر شعارها و فراخوانهایی که از سوی طرفداران نظام پادشاهی داده میشود، موضعگیری کنیم.»
در پاسخ به این پرسش که آیا در چنین شرایطی امکان همگرایی با پادشاهیخواهان وجود دارد، مینا احدی میگوید: «من جزو چپهایی بودم که حدود ۱۰ سال پیش در کنفرانسی در شهر بن با رضا پهلوی شرکت کردم. آن زمان چنین تشدد و تفرقهای وجود نداشت. اما اکنون این جریانها مرزها را درنوردیده و در مقابل ما ایستادهاند.»
میانا احدی در پیان صحبتهای خود میگوید امیدی به نزدیکی جریانهای سیاسی ندارد.
مؤسس کمیته بینالمللی علیه اعدام و سنگسار افزود: «به مرور زمان دیدهایم که آنها در سوی دیگر ایستادهاند. آنها شعار قتل ما را میدهند، اما ما چنین برخوردی نمیکنیم و میگوییم باید نقد کرد.»
"هیچ گروهی بهتنهایی قادر به سرنگونی رژیم نیست"
جوما بورش، عضو هیئت اجرایی کنگره ملیتهای ایران فدرال و از گروه "خیزش مردمی ترکمنصحرا" معتقد است برای سرنگونی جمهوری اسلامی، همگرایی میان همه جریانهای اپوزیسیون از سلطنتطلب و مشروطهخواه تا چپ و نیروهای ملیتهای کشور ضروری است و گفتوگو میان اتنیکها و پادشاهیخواهان باید آغاز شود.
او تاکید میکند بخشی از سلطنتطلبان خود را تنها آلترناتیو میدانند و نیازی به ائتلاف با دیگر نیروها نمیبینند، اما نه پادشاهیخواهان و نه نیروهای ملیتها بهتنهایی توان سرنگونی رژیم جمهروی اسلامی را ندارند.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
به باور بورش، نبود اتحاد "پاشنه آشیل اپوزیسیون" است. این عضو هیات اجرائیه کنگره ملیتهای ایران فدرال تاکید میکند برای جلوگیری از جنگ داخلی و برقراری دموکراسی، همه نیروهای سیاسی باید با وجود اختلافات، وارد گفتوگو و همکاری شوند.