ترامپ: اگر ایران در پی سلاح اتمی باشد، جهنم به پا خواهد شد

دونالد ترامپ روز سه‌شنبه ۱۶ ژوئن (۲۶ خرداد) اعلام کرد که متن توافق احتمالی با ایران را برای بررسی به کنگره ایالات متحده ارسال خواهد کرد؛ هرچند اذعان داشت که این موضوع در ابتدا اصلا به ذهن او خطور نکرده بود.

رئیس‌جمهور آمریکا در جریان نشست گروه هفت (G7) در فرانسه، در پاسخ به خبرنگاران گفت: «بله، این کار را خواهم کرد. من هرگز به فرستادن آن به کنگره فکر نکرده بودم، اما این کار را می‌کنم.»

ترامپ این تصمیم خود را پدیده‌ای ثانویه و محصول یک ایده ناگهانی جلوه داد و افزود: «من از این ایده خوشم می‌آید. لطفا آن را به کنگره بفرستید.»

اظهارات ترامپ پس از آن مطرح شد که لیندسی گراهام، سناتور جمهوری‌خواه و از متحدان نزدیک او، روز یکشنبه تاکید کرده بود که هر توافق هسته‌ای با ایران طبق قوانین آمریکا باید برای بررسی و رای‌گیری به کنگره ارائه شود. گراهام در پیامی نوشته بود: «مشتاقم متن نهایی را بررسی کنم و معتقدم ضروری است که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور و معمار این توافق، همراه با تیم مذاکره‌کننده در روند ارائه توافق به کنگره نقش داشته باشند.»

اشاره این سناتور جمهوری‌خواه به "قانون بازبینی توافق هسته‌ای ایران" مصوب سال ۲۰۱۵ بود؛ قانونی که کنگره را موظف می‌کند هر توافق مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران که ایالات متحده در آن طرف توافق باشد، مورد بررسی قرار دهد.

ترامپ در بخش دیگری از سخنان خود، در حالی که شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، در کنار او حضور داشت، با لحنی طنزآمیز درباره احتمال جلب حمایت دموکرات‌ها از توافق سخن گفت.

او اظهار داشت: «دوست دارم توافق را به کنگره بفرستم و بگویم نباید آن را تصویب کنید؛ آن وقت حتما تصویبش می‌کنند.»

ترامپ افزود: «هرچه من بگویم، آن‌ها می‌خواهند برعکسش را انجام دهند.»

پس از تساوی ۲-۲ مقابل نیوزیلند در لس‌آنجلس، تیم ملی فوتبال ایران مجبور به تخلیه فوری هتل و ترک خاک آمریکا شد. کاپیتان تیم ملی، با انتقاد شدید از فدراسیون فوتبال ایران و ناامیدی از نقش فیفا، شرایط حاکم بر اردو را یک "فاجعه" توصیف کرد.

مهدی طارمی نه تنها فدراسیون فوتبال ایران را مسئول این وضعیت دانست، بلکه انتقادات صریحی را نیز متوجه فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) کرد.

بر اساس برنامه‌ریزی قبلی، قرار بود ملی‌پوشان ایران پس از بازی برابر نیوزیلند، صبح روز سه‌شنبه ۱۶ ژوئن (۲۶ خرداد) یک جلسه تمرین ریکاوری را در لس‌آنجلس برگزار کنند و سپس عازم شهر تیخوانا در مکزیک شوند. اما این برنامه به شکل ناگهانی لغو شد.

طارمی با انتقاد از این وضعیت گفت:«از ما خواسته شد هتل را فورا تخلیه کنیم و همان سه‌شنبه شب به سمت مکزیک حرکت کنیم.»

کاپیتان تیم ملی ایران به غیبت ارکان اصلی مدیریت و پشتیبانی تیم در این تورنمنت بزرگ اشاره کرد و افزود: «ما در حال حاضر تیم رسانه‌ای خودمان را همراه نداریم. رئیس فدراسیون فوتبال اینجا حضور ندارد و حتی بخشی از کادر فنی و اعضای تدارکات که وجودشان برای ما حیاتی است، غایب هستند. در جریان جام جهانی، یک تیم باید بتواند با آرامش خود را برای بازی بعدی آماده کند؛ این شرایط اصلا در شان ما و فوتبال نیست.»

طارمی در ادامه صحبت‌های خود به نارضایتی از عملکرد فدراسیون جهانی فوتبال اشاره کرد و گفت: «فیفا می‌توانست و باید کمک بیشتری به ما می‌کرد.»

او همچنین فاش کرد که جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، شخصا در رختکن تیم ملی ایران حاضر شده است، اما به نظر می‌رسد او نیز توانایی تغییر شرایط را نداشته است. طارمی در این باره گفت: «البته که او می‌خواهد به ما کمک کند، اما دست او هم بسته است و پای مسائل دیگری در میان است.»

حشمت‌‌الله طبرزدی، دبیرکل جبهه دموکراتیک ایران در پیامی که به طور اختصاصی در اختیار دویچه‌وله فارسی قرار گرفته، با حمایت از موج جدید اعتراضات دانشجویی و فراخوان‌های مربوط به مراسم چهلم جان‌باختگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، به تشریح دیدگاه‌های خود درباره استراتژی‌های پیش‌روی جنبش‌های اجتماعی در ایران پرداخت.

این فعال سیاسی که هم‌اکنون در زندان به‌سر می‌برد، بر لزوم شکل‌گیری رهبری جمعی، پایبندی به مبارزه خشونت‌پرهیز و اتحاد میان تمامی طیف‌های اپوزیسیون تاکید کرد.

طبرزدی در ابتدای پیام خود با تحسین عملکرد جنبش دانشجویی، همدردی جامعه با خانواده‌های داغ‌دیده را سنجیده و مسئولانه خواند.

او مشارکت همزمان گروه‌های مختلف از جمله معلمان، کارگران، هنرمندان، ورزشکاران و احزاب سیاسی را نشانه اصالت و سرکوب‌ناپذیری این حرکت دانست و تصریح کرد که در یک انقلاب دموکراتیک و انسانی، رهبری نه به صورت فردی بلکه باید به شکل جمعی و بر پایه مشارکت عمومی سازماندهی و تقویت شود.

طبرزدی مسیر عبور از ساختار موجود را اتکا به "اعتراضات و اعتصابات گسترده و در صورت لزوم فلج‌کننده" در دانشگاه‌ها، مدارس، کارخانه‌ها و تمامی عرصه‌های اجتماعی توصیف کرد.

او در عین حال بخش مهمی از پیام خود را به "ضرورت پرهیز از خشونت" اختصاص داد و یادآور شد: «در تقابل‌های مسلحانه، موازنه قوا به سود ساختار سرکوب تغییر می‌کند، اما در پیکار مدنی و خشونت‌پرهیز، این اراده جمعی ملت است که در بلندمدت دست بالا را خواهد داشت و ساختار سرکوب را از کار می‌اندازد.»

دبیرکل جبهه دمکراتیک ایران در ادامه پیام خود به موضوع برابری حقوق قومی، مذهبی و جنسیتی پرداخت و نادیده گرفتن این حقوق را "تداوم بی‌عدالتی" خواند.

او تاکید کرد که ملیت‌ها و اقوام ایرانی باید از حق اداره امور محلی، آموزش به زبان مادری و حفظ فرهنگ و هویت خویش برخوردار باشند.

این زندانی سیاسی در بخش دیگری از این پیام، تمامی جریان‌های سیاسی اپوزیسیون از جمله گذارطلبان، فدرال‌خواهان و جمهوری‌خواهان را مخاطب قرار داد و از آن‌ها خواست تا زمان گذار از استبداد، اتحاد در عمل را بر اختلافات نظری مقدم بدارند. به باور طبرزدی، بررسی تعارض‌ها و اختلافات فکری باید به پس از استقرار سازوکارهای قانونی موکول شود تا در بستر یک مجلس مؤسسان دموکراتیک با حضور همه گرایش‌ها، قانون اساسی جدید تدوین شده و در یک همه‌پرسی آزاد به رای مستقیم مردم گذاشته شود.

طبرزدی در پایان پیام خود، ضمن دعوت از جامعه‌شناسان، روشنفکران و هنرمندان برای حضور آگاهانه و تبیین مباحث دموکراتیک در جامعه، فراخوان‌های اخیر را تداوم جنبش "زن، زندگی، آزادی" و دیگر جنبش‌های عدالت‌خواهانه پیشین دانست و ابراز اطمینان کرد که با حفظ اتحاد و پایبندی به اصول دموکراتیک، آینده از آن مردم ایران خواهد بود.

ولفگانگ ایشینگر، رئیس کنفرانس امنیتی مونیخ، در پی دست‌یابی ایالات متحده آمریکا و ایران به توافق، نسبت به هرگونه "شماتت یا ابراز شادمانی از سر بدخواهی علیه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا"، هشدار داد.

ایشینگر در گفتگو با شبکه رادیو و تلویزیون عمومی برلین-براندنبورگ (RBB) اشاره کرد که اگرچه ایالات متحده با این جنگ به اهدافی که در اصل مطلوب و قابل دستیابی بودند، دست نیافته است، اما با این حال هرگونه شماتت و ملامت، بی‌ربط و نادرست است.

رئیس کنفرانس امنیتی مونیخ در ادامه تصریح کرد: «سلب امکان دستیابی به توانمندی هسته‌ای نظامی از ایران، هدفی است که ما نیز طبیعتا در آن با ایالات متحده هم‌عقیده و شریک هستیم.»

او افزود: «بنابراین، لطفا امروز را به روزی برای شماتت و سرزنش تبدیل نکنید؛ بلکه این روز، روز نگرانی‌های احتمالی است؛ از این بابت که ایالات متحده متاسفانه با این جنگ، ظاهرا به دستاوردهایی کمتر از آنچه مطلوب و مورد انتظار بود، رسیده است.»

ایشینگر همچنین نسبت به آینده این توافق ابراز تردید کرد و گفت به این مسئله که توافق چارچوبِ حاصل‌شده بتواند ثبات و صلح را برای منطقه به ارمغان بیاورد و منجر به مهار و کنترل ایران شود، با دیده شک و تردید می‌نگرد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا روز سه‌شنبه ۱۶ ژوئن (۲۶ خرداد) در حاشیه نشست سران گروه هفت (G7) در فرانسه هشدار داد که اگر ایران برای توسعه، خرید یا دستیابی به سلاح هسته‌ای تلاش کند، "تمام جهنم بر سرش فرود خواهد آمد".

او این سخنان را در جریان گفت‌وگو درباره توافق موقت میان واشنگتن و تهران مطرح کرد؛ توافقی که به گفته جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، اوایل این هفته از سوی هر دو طرف و با هدف پایان‌دادن به جنگ امضا شده است.

ترامپ گفت: «آن‌ها به سلاح هسته‌ای دست نخواهند یافت. اگر این کار را بکنند، تمام جهنم بر سرشان خراب می‌شود.» او افزود که پیش‌نویس این توافق این مسئله را "با صدای بلند و واضح" بیان می‌کند: «آن‌ها قرار نیست آن (سلاح اتمی) را توسعه دهند، قرار نیست آن را بخرند و قرار نیست هیچ کاری با آن انجام دهند. و اگر انجام دهند، با عواقب باورنکردنی روبرو خواهند شد.»

رئیس‌جمهور آمریکا اشاره کرد تنها پس از آن با امضای این سند موافقت کرده است که تهران پذیرفت لحن متن را تغییر دهد، به‌طوری که نه تنها از توسعه سلاح هسته‌ای، بلکه از خرید یا دستیابی به آن از طریق ابزارهای دیگر نیز جلوگیری شود. با این حال، ترامپ به جزئیات این پیامدها اشاره‌ای نکرد و گفت: «من حتی عواقب آن را به شما نمی‌گویم. اما این‌ها عواقب نهایی خواهند بود. با این اوصاف، امیدوارم رابطه بسیار خوبی داشته باشیم.»

ورود توافق ایران و آمریکا به "فاز دوم"

به گفته رئیس‌جمهور آمریکا، توافق با ایران اکنون وارد "مرحله دوم" خود می‌شود. ترامپ همچنین تاکید کرد که ایالات متحده هیچ پولی در ایران سرمایه‌گذاری نخواهد کرد.

او تصریح کرد: «ما توافق خود را با ایران انجام داده‌ایم و این توافق باید موفقیت‌آمیز باشد.»

ترامپ گفت، مرحله دوم این توافق آسان‌تر خواهد بود.

انتقاد علنی ترامپ از حملات اسرائیل به بیروت

ترامپ از حملات اسرائیل به بیروت، پایتخت لبنان نیز به طور علنی انتقاد و اعلام کرد که برای اسرائیل روشن ساخته که این حملات مورد پسند او نیست.

ترامپ گفت بنيامين نتانياهو، نخست‌وزير اسرائيل بايد در قبال لبنان مسئولانه‌تر رفتار کند و افزود: «اگر اسرائیل نمی‌تواند بدون وارد کردن تلفات گسترده به دیگران با حزب‌الله مقابله کند، سوریه باید مسئولیت مهار این گروه را برعهده بگیرد.» ترامپ اضافه کرد که این پیشنهاد را به اسرائیل ارائه داده است.

رئیس‌جمهور آمریکا در پاسخ به این سوال که آیا از نتانیاهو ناامید و سرخورده شده است، گفت: «نه، ما رابطه فوق‌العاده‌ای داریم.»

 ترامپ همچنین تاکید کرد که اسرائیل ادامه‌ حیات خود را مدیون ایالات متحده است.

رئیس‌جمهور ایالات متحده افزود: «اگر ایالات متحده آمریکا نبود، من هم همینطور... اسرائیل الان وجود نداشت. اسرائیل صد در صد از روی زمین محو می‌شد و هر آدم باهوشی در اسرائیل این را می‌داند.»

او همچنین رهبری کنونی ایران را "عاقل و منطقی" توصیف کرد.

خبرگزاری میزان وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی به نقل از رئیس‌کل دادگستری استان سمنان از اجرای حکم اعدام دو تن از معترضان بازداشت شده در تظاهرات ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه ۱۴۰۴ در شهرستان شاهرود خبر داد.

بر اساس این خبر، جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی به اتهام "محاربه و افساد فی‌الارض" به اعدام محکوم شده بودند.

میزان به نقل از محمدصادق اکبری، رئیس‌کل دادگستری استان سمنان، مدعی شده است که این دو در "تخریب و آتش‌زدن اموال و اماکن عمومی" نقش داشته‌اند.

این مقام قضائی همچنین اضافه کرده که پرونده این دو بازداشتی دی‌ماه، در دادسرای عمومی و انقلاب شاهرود و شعبه اول دادگاه انقلاب آن شهرستان بررسی شده و آنها، "به مجازات اعدام و ضبط کلیه اموال و دارائی‌های منقول و غیرمنقول محکوم شدند".

صدور و اجرای احکام اعدام در ایران، همزمان با پیشرفت مذاکرات آمریکا با جمهوری اسلامی متوقف نشده و مطالبات حقوق بشری در هیچ‌یک از محورهای مذاکرات غرب با حکومت ایران گنجانده نشده است.

فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، در نشست شورای حقوق بشر در ژنو، اعلام کرد مقام‌های جمهوری اسلامی از آغاز سال جاری دست‌کم ۴۰ نفر را با استناد به دلایل مرتبط با امنیت ملی اعدام کرده‌اند که ۱۸ نفر از آن‌ها جزو معترضان بوده‌اند.

او با بیان این که مردم ایران "میان جنگ و سرکوب وحشیانه" گرفتار شده‌اند گفته بود که از زمان سرکوب خونین اعتراضات در ماه ژانویه، مقام‌های جمهوری اسلامی برخورد با منتقدان را تشدید کرده‌اند. به گفته فولکر تورک، هزاران نفر بازداشت شده‌اند و محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌تری نیز توسط حکومت ایران بر فضای عمومی تحمیل شده است.
 
به گفته گروه‌های حقوق بشری، ایران پس از چین بیشترین شمار اعدام‌ها را در جهان دارد. همچنین دو سازمان حقوق بشری گزارش داده‌اند که در سال گذشته دست‌کم ۱۶۳۹ نفر در ایران اعدام شده‌اند؛ رقمی که بالاترین میزان از سال ۱۹۸۹ توصیف شده است.

یوهان واده‌فول، وزیر امور خارجه آلمان، مشارکت این کشور در عملیات مین‌روبی در تنگه هرمز را به تحقق چند شرط مشخص منوط دانست. او در یک برنامه شبکه دوم تلویزیون آلمان گفت: «ابتدا باید بدانیم آیا واقعا روشن است که دیگر هیچ درگیری نظامی وجود ندارد؟ آیا واقعا روشن است که هر دو طرف خواهان آن هستند که دیگران مین‌ها را پاکسازی کنند؟ وقتی این موارد را بدانیم، آن‌وقت می‌توانیم درباره آن صحبت کنیم.»

واده‌فول با اشاره به ضرورت دریافت مجوز از پارلمان برای چنین ماموریتی افزود: «سپس به مبانی حقوقی لازم، مبانی حقوق بین‌الملل و همچنین مبانی ناشی از قوانین آلمان نیاز داریم. بعد از آن، موضوع را به پارلمان فدرال آلمان ارجاع خواهیم داد.»

وزیر خارجه آلمان با اعلام آمادگی این کشور در عملیات مین‌روبی در تنگه هرمز با این حال گفت: «در مقطع کنونی هنوز پیش‌شرط‌های لازم را در اختیار ندارم که بتوانم بگویم صدور مجوز چنین ماموریتی قریب‌الوقوع است.»

آلمان، فرانسه، بریتانیا و ایتالیا پیش‌تر آمادگی خود را برای حمایت از ازسرگیری کشتیرانی در تنگه هرمز اعلام کرده بودند. فریدریش مرتس، امانوئل مکرون، کی‌یر استارمر و جورجا ملونی در بیانیه‌ای مشترک اعلام کرده بودند که این اقدام شامل "یک مأموریت مستقل با ماهیت کاملاً دفاعی برای تشویق کشتیرانی تجاری و انجام عملیات مین‌روبی" خواهد بود.

پس از هفته‌ها مذاکره، ایالات متحده آمریکا و ایران از چند روز گذشته بر سر یک تفاهم‌نامه برای پایان دادن به جنگ به توافق رسیده‌اند. قرار است این توافق که تمدید آتش‌بس و بازگشایی دوباره تنگه هرمز  را شامل می‌شود، روز جمعه در سوئیس امضا شود.

با این حال، هنوز جزئیات زیادی از محتوای دقیق توافق بین تهران و واشنگتن منتشر نشده است.

واده‌فول در عین‌ حال تأکید کرد که این توافق "طبیعتاً" باید به برنامه هسته‌ای ایران نیز بپردازد. او اظهار داشت: «باید موضوع این باشد که ایران درک کند نمی‌تواند به سلاح هسته‌ای مجهز شود. این کاملاً روشن است.»

او همچنین افزود که فرانسه، بریتانیا و آلمان بر تضمین این موضوع تاکید خواهند کرد، زیرا در غیر این صورت، اروپا نخواهد توانست تحریم‌های خود علیه ایران را کاهش دهد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی گفت مذاکرات ایران و آمریکا "برای رسیدن به توافق نهایی از روز جمعه همزمان با امضای رسمی یادداشت تفاهم پایان جنگ آغاز خواهد شد". او هشدار داد هرگونه حمله نظامی اسرائیل به لبنان از این به بعد، از نظر حکومت ایران "نقض یادداشت تفاهم" به حساب می‌آید.

به گزارش خبرگزاری دولتی ایرنا، عراقچی دیدار با سفرا و کارداران و روسای نمایندگی‌های خارجی و بین‌المللی مقیم تهران، با اشاره به یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا که در روز یکشنبه نهایی شد و قرار است به زودی امضای رسمی آن صورت بگیرد، گفت: «احتمالاً روز جمعه و در محلی که مشخص خواهد شد و همان روز دور جدید مذاکرات ایران و آمریکا برای رسیدن به توافق نهایی آغاز خواهد شد.»

وزیر خارجه جمهوری اسلامی در بخشی از اظهارات خود با اشاره به مراحل این تفاهم‌نامه گفت: «در مرحله اول، مهم‌ترین موضوعی که اتفاق می‌افتد، اعلام خاتمه جنگ است و بنا به تصمیمی که ما گرفتیم، از صبح روز دوشنبه که توافق نهایی شد، دوشنبه به وقت تهران، خاتمه جنگ نیز اعلام شد اما شروع رسمی این تفاهم‌نامه از روز جمعه خواهد بود.»

عراقچی در عین حال مدعی شد که تفاهم خاتمه جنگ، شامل لبنان نیز می‌شود و افزود: «شاید مهم‌ترین موضوعی است که در تفاهم‌نامه وجود دارد؛ اعلام خاتمه فوری و دائمی جنگ در همه جبهه‌ها، از جمله در لبنان.»

وزیر خارجه جمهوری اسلامی همچنین با بیان این که جنگ در لبنان با جنگ با ایران ارتباط پیدا کرده "و این دو جبهه به نوعی به یکدیگر پیوسته و وابسته شدند" گفت: «از روز اول، جمهوری اسلامی ایران خاتمه جنگ در لبنان را از ملزومات خاتمه جنگ با ایران قلمداد کرد. زمانی که ما به آتش‌بس رسیدیم، آتش‌بس را در همه جبهه‌ها اعلام کردیم، با تأکید بر لبنان. اکنون نیز که به خاتمه جنگ رسیده‌ایم، خاتمه جنگ در لبنان هم خواهد بود.»

"یک طرف آمریکا و اسرائیل و طرف دیگر ایران و حزب‌الله"

عراقچی در بخش دیگری از اظهاراتش با بیان این که "بدون عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی از سرزمین‌هایی که در این جنگ اشغال کرده‌اند، خاتمه جنگ محقق نخواهد شد" گفت: «از نظر ما، دو طرف این تفاهم‌نامه، یک طرف آمریکا و اسرائیل و طرف دیگر ایران و حزب‌الله هستند و خاتمه جنگ در لبنان، بخش جدایی‌ناپذیر از خاتمه کامل جنگ است.»

او همچنین با تشکر از آن چه که "نقش سازنده پاکستان و قطر در تلاش برای برقرار صلح" خواند گفت که "به دلیل مشکلاتی که در رسیدن به یک توافق بین ما و آمریکا وجود داشت" جمهوری اسلامی تصمیم گرفت که مذاکرات را به دو مرحله تقسیم کند.

عراقچی افزود: «در مرحله اول، موضوع خاتمه جنگ ، بحث تنگه هرمز، محاصره دریایی، موضوعاتی که مربوط به آزادسازی وجوه مسدودشده ایران است، موضوع بازسازی و مسائل مشابه آن را مذاکره کنیم و به یک یادداشت تفاهم برسیم.»

وزیر خارجه جمهوری اسلامی در بخش دیگری از اظهارات خود گفت: «پس از آن، مذاکرات به مدت ۶۰ روز ادامه پیدا خواهد کرد تا به یک توافق نهایی برسیم. در توافق نهایی، درباره موضوعات هسته‌ای و لغو تحریم‌ها تصمیم‌گیری خواهد شد و ما به جمع‌بندی نهایی خواهیم رسید.»

وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که دستیاران ارشد دونالد ترامپ، رئیس ‌جمهور ایالات متحده آمریکا، از خبر امضای توافق با ایران غافلگیر شدند. بر اساس این گزارش، پست ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال در روز یکشنبه که در آن اعلام کرد "توافق با جمهوری اسلامی ایران اکنون نهایی شده است"، پس از آن منتشر شد که او اندکی بعد از ساعت ۵ بعدازظهر به وقت محلی واشنگتن این سند را به صورت دیجیتالی در کاخ سفید امضا کرده بود.

اما به نوشته این روزنامه، حتی دستیاران ارشد خود ترامپ نیز از انتشار این پیام‌ها درباره توافق پایان جنگ  غافلگیر شدند، زیرا تصور می‌کردند مذاکرات همچنان در حال ادامه است.

متن این توافق که گفته می‌شود تنها یک صفحه و نیم است، هنوز به صورت عمومی منتشر نشده است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، روز گذشته در یک نشست خبری تاکید کرد که اسرائیل طرف این یادداشت تفاهم نیست و هنوز از جزئیات کامل توافق اطلاع ندارد.

وال‌استریت ژورنال همچنین گزارش داده است که ترامپ این توافق را در حالی امضا کرد که همزمان با خبرنگاران، متحدان سیاسی خود و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، تلفنی گفت‌وگو می‌کرد و در عین حال برای شرکت در مسابقات ورزشی که به مناسبت هشتادمین سالگرد تولدش در محوطه کاخ سفید برگزار می‌شد آماده می‌شد.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌ جمهور ایالات متحده آمریکا گفت که معتقد است اسرائیل در مقطعی در آینده به توافق جاری میان ایالات متحده آمریکا و ایران برای خاتمه جنگ خواهد پیوست. 

او در گفت‌وگو با شبکه ان‌بی‌سی نیوز گفت: «آنچه ما می‌دانیم این است که این توافق اسرائیل را امن‌تر خواهد کرد و کل منطقه را نیز امن‌تر خواهد کرد. آنچه من دیده‌ام حجم زیادی از اطلاعات نادرست درباره این توافق است؛ گاهی در رسانه‌های ایرانی و گاهی در رسانه‌های اسرائیلی.»

ونس افزود: «ما قویا معتقدیم که وقتی مردم اسرائیل متوجه شوند در این توافق چه مواردی وجود دارد، آن را مسیری به سوی خاورمیانه‌ای جدید و به سوی صلح و شکوفایی در آن منطقه خواهند دید. این تمام چیزی است که می‌توانیم درخواست کنیم. ما کاملا اطمینان داریم که اسرائیلی‌ها با گذشت زمان و در مراحل بعدی، با این توافق همراه خواهند شد.»

اظهارات ونس در حالی بیان می‌شود که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در جریان یک نشست خبری در شامگاه گذشته تاکید کرد که اسرائیل طرف این تفاهم‌نامه نیست و هنوز جزئیات کامل توافق را نمی‌داند.

ونس در پاسخ به پرسشی درباره انتقادهای تند و علنی دونالد ترامپ، رئیس ‌جمهور ایالات متحده آمریکا، از نتانیاهو در روزهای اخیر گفت: «اسرائیل اغلب شریک خوبی برای ما است. ما منافع مشترک داریم، اما گاهی نیز درباره برخی مسائل با یکدیگر اختلاف نظر خواهیم داشت.» او در ادامه اضافه کرد: «این کاملا طبیعی است. حتی با نزدیک‌ترین متحدانمان، از بریتانیا گرفته تا اسرائیل، گاهی اختلاف نظر داریم.»

مدیرعامل شرکت کشتیرانی میتسویی او.اس.کی. لاینز ژاپن به روزنامه فایننشال تایمز گفته است که مالکان کشتی‌ها تا زمانی که اطمینان پیدا نکنند توافق میان ایالات متحده آمریکا و ایران "ماهیتی واقعی و عملی" دارد، دست‌کم تا چند هفته دیگر عبور از تنگه هرمز را از سر نخواهند گرفت.

شرکت میتسویی او.اس.کی. لاینز، یکی از سه شرکت بزرگ کشتیرانی ژاپن، ناوگانی متشکل از بیش از ۹۰۰ شناور شامل کشتی‌های فله‌بر، نفتکش‌ها و کشتی‌های مسافری در اختیار دارد.

جوتارو تامورا، مدیرعامل این شرکت، این اظهارات را پیش از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهور ایالات متحده آمریکا، توافق پایان جنگ ایران را اعلام کند، به فایننشال تایمز گفته بود.

او با اشاره به زمان‌بر بودن این فرایند گفته بود: «آنچه باید شکل بگیرد فقط یک توافق ساده میان کشورهای ذی‌ربط نیست، بلکه این توافق باید واقعی و عملی باشد و در شرایط واقعی تنگه هرمز نمود پیدا کند تا شرکت‌های کشتیرانی احساس اطمینان کنند و از این مسیر عبور کنند.»

مدیرعامل شرکت کشتیرانی میتسویی او.اس.کی. لاینز ژاپن همچنین اضافه کرده بود: «با توجه به تجربه‌های دو ماه گذشته، منطقی است فرض کنیم که این روند دست‌کم چند هفته و شاید حتی یک ماه زمان ببرد.»

این شرکت تا لحظه تنظیم این خبر به درخواست رویترز برای اظهارنظر در این زمینه پاسخ نداده است.

بر اساس گزارش فایننشال تایمز، روند نهایی شدن توافق میان آمریکا و جمهوری اسلامی نیز "دیدگاه تامورا را تغییر نداده است".

ترامپ پس از اعلام خبر توافق با ایران، در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که کشتی‌های حامل نفت در حال خروج از تنگه هرمز هستند و "در امتداد بزرگراه جنوبی" حرکت می‌کنند؛ مسیری که به گفته او "کاملا امن، مطمئن و بدون مشکل" است.

جنگایران که از ۲۸ فوریه با حملات ایالات متحده آمریکا و اسرائیل آغاز شد، عملا عبور کشتی‌ها را از این مسیر دریایی که حدود یک‌پنجم عرضه نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می‌کند، متوقف کرد. محصولاتی مانند آلومینیوم و اوره نیز از این مسیر حمل می‌شوند.

رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سی‌آی‌ای) به دونالد ترامپ، رئیس ‌جمهور ایالات متحده، گفته است که یافته‌های اطلاعاتی نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی لزوما مایل به اجرای تعهدات هسته‌ای مطرح شده خود نیست.

بر اساس گزارشی در پایگاه خبری اکسیوس که به نقل از سه منبع منتشر شده، جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، به مقام‌های ارشد دولت آمریکا گفته است: «اطلاعات موجود نشان می‌دهد که نیت ایران با تعهداتی که در چارچوب این توافق پذیرفته، همخوانی ندارد.»

بر اساس این گزارش، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده نیز در ابراز تردید نسبت به توافق با رتکلیف همراه بوده است. پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، نیز چنین دیدگاهی داشته است. در مقابل، جرد کوشنر و استیو ویتکاف، مشاوران ترامپ، از این توافق پایان جنگ  حمایت کرده‌اند.

این گزارش می‌گوید جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده، به همراه استیو ویتکاف و جرد کوشنر قرار است روز جمعه با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی دیدار کنند تا درباره مراحل بعدی توافق که قرار است مطابق با تفاهم‌نامه تدوین شوند، گفت‌وگو کنند.

انتشار این گزارش در شرایطی صورت می‌گیرد که لیندزی گراهام، سناتور مشهور جمهوری‌خواه نیز گفته است همچنان درباره اختلاف میان برداشت ایران و روایت تیم مذاکره‌کننده آمریکایی از مفاد توافق نگران است.

گراهام پس از اعلام توافق ایران و آمریکا بر سر یادداشت تفاهم، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تا حدی نگران هستم که برداشت و تفسیر ایران از این توافق با آنچه تیم مذاکره‌کننده آمریکایی مطرح می‌کند، متفاوت به نظر می‌رسد.»

گراهام افزود: «من مشتاقانه منتظر بررسی نسخه نهایی این توافق هستم و معتقدم که ضروری است معمار این توافق، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌ جمهور و همکاران مذاکره‌کننده، بخشی از روند ارائه نسخه نهایی توافق به کنگره باشند.»

نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، در پی اعلام خبر توافق میان ایالات متحده و ایران برای پایان دادن به جنگ،  از نحوه مدیریت جنگ از سوی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به شدت انتقاد کرد.

بنت در یک نشست خبری در تل‌آویو به خبرنگاران گفت: «دوره این دولت نتانیاهو با یک جنگ داخلی آغاز شد، با کشتار هفتم اکتبر ادامه یافت و اکنون با یک شکست تاریخی در برابر ایران به پایان می‌رسد.»

این سیاستمدار اسرائیلی همچنین گفت که اگر او در رأس دولت می‌بود، "بازگشت به دکترین امنیتی جنگ‌های سریع، قدرتمند و قاطع" را پیش‌ می‌گرفت، نه اینکه مانند نتانیاهو، "موضوعات را کش بدهد".

بنت همچنین گفت که در دولت او، اسرائیل بر اساس "دکترین اختاپوس" با جمهوری اسلامی مقابله خواهد کرد، به این معنا که "با یک دست، مانع هسته‌ای شدن ایران خواهد شد و با دست دیگر با استفاده از ابزارهای سیاسی، اقتصادی، فناورانه و نظامی، فروپاشی حکومت را تسریع خواهد کرد".

او در بخش دیگری از سخنانش تاکید کرد: «شمارش معکوس برای تغییر رژیم در ایران، به محض تغییر دولت در اسرائیل [و پایان دولت نتانیاهو] آغاز خواهد شد.»

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا با انتشار پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «این داستان که ایالات متحده ۳۰۰ میلیون دلار به ایران پرداخت می‌کند، اخبار جعلی است که از سوی دموکرات‌های نادان منتشر شده است.»

این ادعا در حالی مطرح می‌شود که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده، در مصاحبه تلویزیونی با شبکه سی‌بی‌اس، امکان دسترسی جمهوری اسلامی "به یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی" را تایید کرده بود. از این رو مشخص نیست که اظهارات ترامپ مبنی بر خبر پرداخت ۳۰۰ میلیون دلار به ایران، بر چه اساسی بیان شده است، چرا که معاون او، ونس، صراحتا از عدد ۳۰۰ میلیارد دلار سخن گفته است و نه ۳۰۰ میلیون دلار.

ونس در پاسخ به پرسش سی‌بی‌اس مبنی بر این که طرف ایرانی از برنامه دسترسی به یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی خبر داده گفت: «این از جمله مواردی است که آن‌ها می‌توانند به آن دسترسی داشته باشند، مشروط بر اینکه به تعهدات خود عمل کنند.»

تفاسیر متناقض از محتوای توافق

بلافاصله پس از اعلام خبر امضای دیجیتالی توافق ایران و امریکا، طرفین تلاش کرده‌اند این تفاهم‌نامه را به عنوان یک پیروزی سیاسی به تصویر بکشند و به طور گزینشی بندهایی را برجسته کنند که به باور آن‌ها به تقویت موضع‌شان در پایان جنگ کمک می‌کند.

جی‌دی ونس در جریان مصاحبه با ان‌بی‌سی نیوز با این پرسش روبه‌رو شد که چرا کاخ سفید با وجود آنکه بارها ایران را به ارائه تصویری نادرست از مفاد توافق متهم کرده است، خودِ تفاهم‌نامه را منتشر نمی‌کند. ونس در پاسخ بدون اشاره به جزئیات بیشتر گفت: «یک‌سری جزئیات فنی باقی مانده که باید نهایی شوند؛ البته نه درباره متن خود تفاهم‌نامه، بلکه درباره نحوه اجرای آن.»

در همین حال ترامپ گفته است که معاونش، جی‌دی ونس، برای امضای تفاهم‌نامه با ایران به ژنو خواهد رفت. او همچنین افزود که ممکن است خودش تا آن زمان به آنجا نرود، هرچند احتمال حضورش را نیز کاملاً رد نکرد.

ترامپ همچنین مدعی شد که متن تفاهم‌نامه میان ایالات متحده و ایران به‌صورت عمومی منتشر خواهد شد و این کار احتمالا پس از مراسم رسمی امضا در روز جمعه انجام می‌شود.

رئیس جمهور آمریکا که برای شرکت در اجلاس سران گروه ۷ به فرانسه رفته است، در دیدار دوجانبه با امانوئل مکرون، رئیس ‌جمهور فرانسه، در شهر اویان گفت می‌خواهد این متن منتشر شود، چون به گفته او "یک سند بسیار مهم و قدرتمند" است.

ترامپ در پاسخ به این پرسش که چه زمانی متن توافق منتشر خواهد شد، گفت "خیلی زود" و افزود احتمالاً مدتی پس از روز جمعه این کار انجام می‌شود.

بر اساس گزارش‌ها، مراسم رسمی امضای تفاهم قرار است روز جمعه در شهر ژنو سوئیس برگزار شود. این در حالی است که یک مقام دیپلماتیک سوئیس به تایمز اسرائیل گفته که این کشور تاکنون هیچ اطلاعات یا درخواست رسمی برای میزبانی مراسم امضای تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا دریافت نکرده است.