چرا ترامپ حمله به نیروگاههای ایران را به تعویق انداخت؟
۱۴۰۵ فروردین ۷, جمعه
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد که حمله به نیروگاهها و تاسیسات انرژی ایران را "بنا بر درخواست جمهوری اسلامی " تا ششم آوریل به تعویق میاندازد.
ترامپ پیش از این تهدید کرده بود، در صورتی که جمهوری اسلامی به بستن تنگه هرمز پایان ندهد نیروگاههای ایران را هدف میگیرد. او همچنین گفت مذاکرات همچنان در جریان است و بسیار خوب پیش میرود.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچهوله
پرسش اساسی این است که انگیزه واقعی ترامپ برای تمدید ضربالاجل چه میتواند باشد و اگر گفتوگوهایی که او در نظر دارد به نتیجه نرسد، چه سناریویی در انتظار ایران است؟
رضا علیجانی، تحلیلگر و فعال سیاسی، میگوید ترامپ تحت فشار عوامل مختلفی قرار دارد؛ از جمله لابی سیاسی کشورهای عربی خلیج فارس، لابی اسرائیل، مخالفان داخل حزب جمهوریخواه که خواهان جنگ و کشتهشدن سربازان آمریکایی نیستند و همچنین انتخابات پیشرو. با این حال بهگفته علیجانی لابی اقتصاد نقش تعیینکنندهتری دارد.
این تحلیلگر به این موضوع اشاره میکند که ترامپ گفته بود بهزودی به کمک مردم خواهد آمد و آنها میتوانند حکومت خود را روی کار بیاورند، اما اکنون به نظر میرسد با بسته شدن تنگه هرمز اوضاع پیچیده شده است.
به باور علیجانی، راهکارهای مطرحشده بسیار پرریسک است و شامل ورود نیروهای زمینی به اطراف ایران، جزایر و سواحل جنوبی میشود که هم تلفات را افزایش میدهد و هم هزینه جنگ را بالا میبرد، آنهم بدون تضمین باز شدن تنگه هرمز. از سوی دیگر، ادامه حملات جمهوری اسلامی میتواند مانع تحقق اهداف ترامپ شود.
او تاکید میکند آنچه در این میان فراموش شده، مردم و سرزمین ایران است که تحت فشار شدید قرار دارند؛ جنگی که از سوی جمهوری اسلامی و از سوی مهاجمان خارجی بر آنها تحمیل شده و مردم را همزمان با گرانی، سرکوب و بمباران مواجه کرده است.
سناریوی آمریکا بعد از ضربالاجل چگونه خواهد بود؟
در پاسخ به این پرسش که در صورت شکست "گفتگوها" چه سناریویی در پیش خواهد بود، علیجانی میگوید منظور ترامپ از مذاکره، بیشتر تبادل پیامها با حاشیهسازیهای رسانهای است.
این تحلیلگر خاطرنشان میکند از نگاه آمریکا، جمهوری اسلامی در حال فروپاشی و تسلیم است و از نگاه جمهوری اسلامی نیز ترامپ شکست خورده و نتوانسته به اهداف خود از جمله سرنگونی حکومت یا کاهش قیمت نفت دست یابد. در نتیجه، هر دو طرف خود را برنده میدانند و فاصله مطالباتشان آنقدر زیاد است که بهسادگی پر نخواهد شد. بهگفته رضا علیجانی در چنین شرایطی جنگ ادامه خواهد یافت.
او ادامه میدهد هرچند با مرگ خامنهای ستون اصلی جمهوری اسلامی تضعیف شده، اما بدنه سرکوب همچنان پابرجاست و در شرایط جنگی منسجم عمل میکند. از سوی دیگر، فردی قدرتمند که بتواند همه را برای مذاکره متحد کند نیز وجود ندارد.
علیجانی معتقد است ترامپ نیز راه خروجی جز ادامه جنگ ندارد؛ وضعیتی که به یک "بازی باخت-باخت" تبدیل میشود و در نتیجه آن هم ایران ویرانتر میشود و هم ترامپ به اهداف خود نمیرسد و تنگه هرمز نیز باز نخواهد شد.
در نهایت این تحلیلگر میگوید کمهزینهترین راه خروج، دادن و گرفتن امتیاز است، اما طی کردن این مسیر نیاز به اراده و تصمیمی شجاعانه دارد؛ تصمیمی که در حال حاضر نشانهای از آن در میان حاکمان ایران دیده نمیشود.
جنگ بیوقفه در عمل، مواضع متغیر در گفتار
هیمن سیدی، تحلیلگر سیاسی هم درباره انگیزه ترامپ در تمدید ضربالاجل حمله به نیروگاههای ایران میگوید، در حالی که در سطح گفتار، مواضع آمریکا و اسرائیل فراز و فرودهای زیادی داشته، در عمل جنگ وارد بیستوهشتمین روز خود شده و بدون تغییر محسوس، بهطور مستمر ادامه یافته است.
بهاعتقاد سیدی این "نوسانات در اظهارات" بیشتر در جهت "کنترل بازار، پیشبرد جنگ روانی و ایجاد شکاف در میان مقامات جمهوری اسلامی" ارزیابی میشود؛ در حالی که عملکرد میدانی آمریکا و اسرائیل مستقل از این مواضع بوده و آنها در تمام این مدت به تداوم جنگ پایبند ماندهاند.
بیشتر بخوانید: انتقاد ترامپ از مواضع مقامهای آلمان در قبال جنگ ایران
در ارزیابی موضوع "مذاکره و گفتگو" نیز این تحلیلگر معتقد است اگر تبادل پیامها را بتوان نوعی مذاکره تلقی کرد، این روند از جمله از طریق پاکستان در جریان است. با این حال، بهباور او، هدف آمریکا در شرایط کنونی سوق دادن ایران به سمت تسلیم است، اما شروط مطرحشده از سوی واشنگتن برای جمهوری اسلامی قابل پذیرش نخواهد بود.
"هدف آمریکا و اسرائیل سرنگونی جمهوری اسلامی است"
در جمعبندی درباره چشمانداز پایان مهلت ضربالاجل تعیین شده از طرف ترامپ هیمن سیدی تاکید میکند که تصمیمگیران در تلآویو و واشنگتن از ابتدا تمامی سناریوها را در نظر داشتهاند و هدف اصلی، خنثیسازی یا پایان دادن به تهدیدهای جمهوری اسلامی است؛ تهدیدهایی که از نگاه آنها ماهیتی بنیادین دارد و میتواند در نهایت به پایان این نظام منجر شود.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
او همچنین میگوید با اشاره به تجربه جنگهای افغانستان و عراق، این ارزیابی مطرح میشود که آمریکا و اسرائیل حتی با وجود پیامدهایی مانند افزایش قیمت نفت یا کاهش محبوبیت ترامپ، به مسیر خود ادامه خواهند داد؛ چرا که اهداف تعریفشده، ماهیتی استراتژیک و بلندمدت دارد و محدود به یک دوره یا یک رئیسجمهور خاص نیست.
هیمن سیدی معتقد است که جنگ کنونی میان ائتلاف آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ادامه خواهد داشت، زیرا این دو کشور طی ۴۷ سال گذشته در تقابل با جمهوری اسلامی بودهاند و اکنون در پی حل این چالش طولانیمدت هستند.