کارنامه و عملکرد دو ساله روحانی در مورد مطالبات اقوام | سیاست | DW | 06.08.2015
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages
تبلیغات

سیاست

کارنامه و عملکرد دو ساله روحانی در مورد مطالبات اقوام

ظرف دو سال گذشته وعده‌های ده​گانه روحانی برای اقوام ایرانی عملی نشده‌اند. مشارکت و سهم نیروهای قومی در پست‌های مدیریتی​ و تدریس زبان مادری آنان، هنوز جایی در سیاست‌گذاری‌ها نیافته‌اند.

روحانی در سفر تبریز

روحانی در سفر تبریز

آخرین سفرهای استانی رئیس جمهور به آذربایجان شرقی و کردستان انجام گرفت. این رویداد مصادف بود با نزدیکی دومین سال روی کارآمدن دولت موسوم به "تدبیر و امید". در هر دو سفر مردم به زبان مادری خود شعار داده و به استقبال حسن روحانی رفتند. خود رئیس جمهور نیز در این سفرها پیام​هایش را به کردی و ترکی آذربایجان آغاز کرد.

روحانی در سفر به تبریز در ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۴، "بنیاد فرهنگ، هنر و ادب آذربایجان" را در خانه تاریخی پروین اعتصامی افتتاح کرد و گفت با گشایش این بنیاد، وعده فرهنگستان به مردم آذربایجان جامه عمل پوشید.

رئیس جمهور ایران در سفر به کردستان در ۵ مرداد ۱۳۹۴ هم مژده داد که تدریس زبان و ادبیات کردی در دانشگاه​ به‌زودی آغاز می​شود. روحانی تدریس زبان و ادبیات کردی در دانشگاه​ را هم در راستای تحقق وعده‌های خود به مردم کردستان خواند.

افراد آگاه به مشکلات و مطالبات اقوام، انتقاد می​کنند که دولت برخلاف وعده​هایی که داده، اصل ۱۵ قانون اساسی را اجرا نکرده، در ۲ سال گذشته برای حل مشکل تدریس زبان مادری گامی جدی برنداشته و بیانیه دهگانه را به جریان نینداخته است.

در بیانیه روحانی در ۱۳ خرداد ۱۳۹۲ بر "تدریس زبان مادری ایرانیان (کردی، آذری، عربی و...) به طور رسمی در سطوح مدارس، دانشگاه‌ها و اجرای کامل اصل ۱۵ قانون اساسی" تاکید شده است. اصل ۱۵ قانون اساسی ایران "استفاده از زبان‌های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه‏های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی" را آزاد خوانده است.

حسن روحانی بعد از مراسم تحلیف خود در ۱۳ مرداد ۱۳۹۲، برای یافتن راهکاری در مسئله قومیت​ها، علی یونسی، وزیر اطلاعات دوره خاتمی را دستیار ویژه خود در امور اقوام و اقلیت‌های دینی و مذهبی کرد.

یونسی بارها گفته که آموزش به زبان اقوام در دستور کار دولت قرار دارد. او از جمله در ۳۰ دی ۱۳۹۲ گفت: «تدریس به زبان مادری از جمله برنامه های آموزش و پرورش است و در حال انجام تحقیقات بر روی آن هستند.»

اقدامات ناکام دولت برای اقوام

علی اصغر فانی، وزیر آموزش و پرورش می‌گوید قصد دارد اصل ۱۵ قانون اساسی را اجرا کند و تدریس زبان قومیت‌ها در مدارس اولویت اوست. فانی در بهمن سال ۱۳۹۲ دیدار با اعضای فرهنگستان زبان فارسی گفت: «برای این منظور ما کمیته‌ای را تشکیل داده‌ایم تا به این بحث رسیدگی کنند و در کنار آن اتاق فکری نیز فعال شده و عده​ای به آن دعوت شدند تا بر روی آن به صورت تلفیقی کار کنند.»

Drei Gubernatoren Iran

از راست به چپ: عبدالمحمد زاهدی، علی اوسط هاشمی، حسن صادقلو، استانداران کردستان، سیستان و بلوچستان و گلستان

اما این اظهارات وزیر آموزش و پرورش دولت روحانی با واکنش تند و منفی اعضای فرهنگستان زبان فارسی روبرو شد. اکثر اعضای فرهنگستان با آموزش زبان مادری به وسیله آموزش و پرورش در استان‌ها مخالفت و آن را "تهدیدی جدی برای زبان فارسی و یک توطئه برای کمرنگ کردن این زبان" توصیف کردند.

غلامعلی حداد عادل که ریاست فرهنگستان زبان و ادب فارسی را بر عهده دارد، در واکنش به سخنان علی یونسی، درباره آموزش زبان‌های مادری در استان‌ها در زمستان سال ۱۳۹۲ گفت: «فرهنگستان مایل است بداند این موضوع پیچیده و ظریف که گاهی هم به امنیت ‌ملی پیوند می‌خورد چگونه در حال بررسی است.»

بعد از این مخالفت​ها بحث تدریس زبان مادری در سطوح مدارس و دانشگا​ه​ها بدون نتیجه پایان یافت. به این قرار، وعده حسن روحانی آن​گونه که در بیانیه ۱۰ ماده​ای آمده بود، تابه حال اجرا نشده است.

استاندار نه، فرماندار آری

حسن روحانی در بخشی از بیانیه ده‌گانه درباره‌ حقوق اقوام، پذیرفته که در مدیریت​های کلان کشوری و استانی از نیروها و نخبگان قومی هم استفاده کند. در ابتدای کار، حتی از ورود دو وزیر از بین اقوام به "کابینه تدبیر و امید" صحبت می‌رفت.

اما حتی یک وزیر و یا معاون وزیر از میان اقوام برگزیده نشد و استانداران مناطق قومی را هم از میان نیروهای غیر بومی انتصاب کردند. با توجه به این عملکرد دولت، بخشی از نخبگان قومیت‌ها نتیجه‌گیری کردند که از خواست و نیاز مردم نواحی برای جمع‌آوری آرا "استفاده ابزاری" شده است.

روحانی عملا بندهای مربوط به "مشارکت عمومی، فارغ از زبان ومذهب درمدیریت‌های کلان کشور" و "انتخاب نیروهای شایسته محلی درپست‌های مدیریتی مناطق مختلف کشور" در بیانیه ده‌گانه‌اش را هم اجرا نکرد.

Musiker Mahtumgoly Faraghi Magtymguly Pyragy

ترکمن‌ها در شمال ایران خواستار انتصاب استاندار ترکمن شدند

این مسئله سبب شده که نارضایتی و انتقاد از رئیس جمهور در مناطق قومی فزونی یابد. بر این اساس، دولت تصمیم گرفت در مدیریت​های میانی فرمانداران، بخشداران و شهرداران برخی از شهرهای مناطق قومی سیستان و بلوچستان و ترکمن​ صحرا از "نیروهای شایسته محلی و بومی" استفاده کند. در همین راستا از جمله یک زن فرماندار شهرستان هامون سیستان و بلوچستان شد و مرجان نازقلیچی نیز به پست فرمانداری شهرستان ترکمن دست یافت.

دو سال از عمر دولت جدید می​گذرد و هنوز زبان مادری اقوام آنگونه که در قانون اساسی تعریف شده و روحانی وعده اجرای آن را داده بود در مدارس و دانشگاه​های کشور تدریس نمی​شود. اقوام در مدیریت​های سیاسی- اداری کشوری و استانی هم آن​گونه که انتظار می​رفت سهمی نیافته‌اند. علاوه برآن در ظرف دو سال گذشته "نگاه امنیتی نسبت به اقوام" ادامه داشته است.