فشار آمریکا بر عمان برای قطع روابط با ایران
۱۴۰۵ خرداد ۱۲, سهشنبه
روزنامه وال استریت ژورنال به نقل از مقامهای دولتی آمریکا و کشورهای عربی، مدعی شده است، "دونالد ترامپ موضع بیطرفانه عمان در قبال ایران را به عنوان رفتاری خصمانه نسبت به ایالات متحده تلقی میکند و گفته شده، واشنگتن در حال اعمال فشار بر این کشور حوزه خلیج فارس است تا موضع خود را به نفع ایالات متحده تغییر دهد و روابط دیپلماتیک خود با ایران را قطع کند."
عمان در سیاست خارجی خود طی دهههای گذشته رویکردی مبتنی بر "بیطرفی فعال" و میانجیگری اتخاذ کرده است.
این کشور همزمان روابط نزدیک امنیتی و نظامی با ایالات متحده دارد و در کنار آن، کانالهای دیپلماتیک باز و پایدار با ایران را حفظ کرده است.
عمان یکی از معدود کشورهای عربی است که حتی در دورههای تنش شدید میان تهران و واشنگتن، ارتباط مستقیم خود با ایران را قطع نکرد.
نقش میانجیگرانه عمان میان ایران و غرب
در آغاز درگیری نظامی آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی ایران، مقامهای عمانی تلاش کردند یک کانال ارتباطی غیررسمی با تهران ایجاد کنند. به گفته مقامهای دولتهای عربی، این اقدام به کشورهای حاشیه خلیج فارس کمک کرد تا مسیرهای هوایی خود را دوباره بازگشایی کنند.
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
در طول درگیریها نیز ایران در مقایسه با دیگر کشورهای همسایه، توان نظامی بسیار کمتری علیه عمان به کار گرفت.
پیش از آغاز حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی ایران نیز عمان نقش میانجی غیررسمی را ایفا کرده بود. از جمله در سالهای گذشته، این کشور در تسهیل مذاکرات محرمانه میان ایران و آمریکا که به توافق هستهای ۲۰۱۵ منجر شد، نقش واسطهای مهمی داشت که باعث شد مسقط در نگاه بسیاری از بازیگران منطقهای بهعنوان یک کانال ارتباطی قابل اعتماد میان ایران و غرب شناخته شود.
از نظر اقتصادی نیز روابط ایران و عمان نسبت به سایر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس باثباتتر بوده است. دو کشور همکاریهایی در حوزه انرژی، تجارت مرزی و استفاده از بنادر داشته و دارند، هرچند حجم این روابط در مقایسه با شرکای بزرگتر عمان محدود است.
تنشهای تازه بر سر نقش احتمالی عمان در تنگه هرمز
در مقابل، عمان یکی از شرکای امنیتی ایالات متحده در منطقه محسوب میشود و آمریکا از زیرساختهای نظامی در خاک این کشور برای عملیات منطقهای و لجستیکی استفاده میکند. دو کشور همچنین همکاریهای امنیتی و نظامی طولانیمدتی دارند.
با این حال، عمان برخلاف برخی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، معمولا در تنشهای منطقهای موضعگیری تند علیه ایران اتخاذ نکرده است.
بنا بر گزارش والاستریت ژورنال، این موضوع عمان را در حفظ "بیطرفی تزلزلناپذیر" مصممتر کرده است، هرچند اکنون به نظر میرسد این رویکرد علیه این سلطاننشین واقع در سواحل جنوب شرقی شبهجزیره عربستان عمل میکند.
این سیاست دوگانه باعث شده عمان از یک سو در نگاه برخی بازیگران غربی بهعنوان کانال ارتباطی مفید با ایران و از سوی دیگر در نگاه برخی کشورهای عربی مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی بهعنوان کشوری بیش از حد نزدیک به تهران تلقی شود.
با این حال، خود عمان این رویکرد را بخشی از راهبرد بقا و حفظ ثبات منطقهای در یکی از حساسترین نقاط ژئوپولیتیکی جهان یعنی تنگه هرمز میداند.
از همین روست که در روزهای گذشته، دولت آمریکا تهدید کرده است که ممکن است تحریمهایی علیه عمان وضع کند و حتی این کشور را هدف حمله قرار دهد. جرقه این تنش، ارزیابی یک نهاد اطلاعاتی بود که مدعی شده بود "سلطنت عمان قصد دارد در تلاشهای ایران برای دریافت عوارض عبور از تنگه هرمز مشارکت کند".
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا چندی پیش در اینباره در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «عمان باید بهویژه آگاه باشد که وزارت خزانهداری آمریکا با قاطعیت علیه هر فرد یا نهادی که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در دریافت عوارض برای عبور از این تنگه مشارکت داشته باشد، اقدام خواهد کرد.»
واکنشها و ارزیابیهای متناقض درباره احتمال درگیری
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده در اواخر ماه مه سال میلادی جاری گفت: «اینها آبهای بینالمللی هستند و عمان باید مانند بقیه کشورها رفتار کند، در غیر این صورت مجبور خواهیم شد آنها را بمباران کنیم.»
در حالی که عمان هرگونه قصد و نیتی از این دست را رد کرد، تهران در واکنش به "تهدیدهای مقامهای آمریکایی" همبستگی خود را با این کشور اعلام کرد.
سانام وکیل، مدیر بخش خاورمیانه در اندیشکده بریتانیایی چتمهاوس که در حوزه سیاست بینالملل فعالیت میکند، به والاستریت ژورنال گفته است: «تهدید دولت ترامپ نشاندهنده این دیدگاه در برخی محافل آمریکایی است که عمان با ایران همسو و همدل است.»
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
اما حالا تعامل عمان با ایران نهتنها در ایالات متحده، بلکه در میان متحدان منطقهای آمریکا نیز موجب نارضایتی شده است؛ بهویژه عربستان سعودی و امارات متحده عربی که عمان را بیش از حد نزدیک و همسو با ایران میدانند.
با این حال، وزارت اطلاعرسانی عمان تاکنون از اظهارنظر درباره فشارهای آمریکا و درخواست برای قطع روابط با ایران خودداری کرده است. عبدالله الحراصی، وزیر اطلاعرسانی عمان تنها اعلام کرد: «عمان آماده است تا با ایالات متحده و تمامی شرکای مسئولیتپذیر در جهت تقویت ثبات، دفع هرگونه اختلال و حفظ منافع راهبردی مشترکمان همکاری کند.»
از سوی دیگر، به گفته مقامهای عربی که با والاستریت ژورنال گفتوگو کردهاند، مسئولان دولت عمان از این خصومت ناگهانی ایالات متحده شوکه شدهاند و در حال حاضر در تلاشاند پاسخی مناسب به آن پیدا کنند.
همچنین به گفته مقامهای آمریکایی، با وجود اظهارات ترامپ، هیچ طرح جدی برای حمله به این عمان به دلیل روابطش با ایران وجود ندارد.