سی‌ان‌ان: اسرائیل از خاک آذربایجان علیه ایران استفاده کرد

شبکه سی‌ان‌ان در گزارشی اختصاصی به نقل از منابع آگاه گزارش داده است که اسرائیل در جریان جنگ با ایران، به‌طور محرمانه نیروهای نظامی و اطلاعاتی خود را در جمهوری آذربایجان مستقر کرده بود؛ اقدامی که بخشی از شبکه‌ای گسترده از پایگاه‌ها و موقعیت‌های مخفی در خاورمیانه برای پشتیبانی از عملیات علیه ایران به شمار می‌رفت.

بر اساس این گزارش، نیروهای اسرائیلی در چند نقطه در جنوب جمهوری آذربایجان، در نزدیکی مرز ایران، فعالیت می‌کردند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

به گفته دو منبع آگاه، برخی از این مواضع در نزدیک‌ترین فاصله، حدود ۱۰۰ کیلومتر با شهر تبریز فاصله داشتند؛ شهری که در جریان جنگ هدف حملات اسرائیل قرار گرفت.

سی‌ان‌ان به نقل از منابع خود می‌گوید، واحدهای ویژه کماندویی و نیروهای اطلاعاتی اسرائیل نیز در این مناطق مستقر بودند و ماموریت‌هایی شامل جمع‌آوری اطلاعات و عملیات پهپادی را انجام می‌دادند. به گفته این منابع، این استقرار به اسرائیل امکان می‌داد فعالیت‌های نظامی در شمال ایران را از نزدیک رصد کند.

جمهوری آذربایجان این گزارش را رد کرده است. سخنگوی سفارت جمهوری آذربایجان در آمریکا در بیانیه‌ای به سی‌ان‌ان گفته است: «ادعاهای بی‌اساس درباره استفاده از خاک جمهوری آذربایجان برای عملیات علیه کشورهای ثالث را قاطعانه رد می‌کنیم.»

شبکه‌ای از پایگاه‌های مخفی

سی‌ان‌ان می‌گوید استقرار نیروها در جمهوری آذربایجان تنها بخشی از شبکه گسترده‌تری بود که اسرائیل در جریان جنگ در چندین کشور منطقه ایجاد کرده بود.

به گفته منابع این شبکه، اسرائیل علاوه بر جمهوری آذربایجان، در عراق، امارات متحده عربی و سومالی‌لند نیز از مواضع و تاسیسات مخفی استفاده کرده است.

بر اساس این گزارش، این نیروها در ابتدا برای عملیات احتمالی نجات و پشتیبانی اضطراری در نظر گرفته شده بودند، اما بعدها به مراکز جمع‌آوری اطلاعات و پشتیبانی عملیاتی تبدیل شدند.

سی‌ان‌ان می‌نویسد مجموعه این استقرارها به اسرائیل امکان داد در شمال، غرب و جنوب ایران حضور عملیاتی داشته باشد و دامنه فعالیت نظامی خود را صدها کیلومتر در داخل خاک ایران گسترش دهد.

نقش جمهوری آذربایجان

به گفته یکی از منابع سی‌ان‌ان، گروه مستقر در جمهوری آذربایجان شامل چند ده نفر از نیروهای ویژه ارتش اسرائیل، نیروهای عملیات هوابرد و اعضای موساد بوده است.

این گزارش همچنین می‌گوید، اسرائیل سال‌هاست جمهوری آذربایجان را شریک راهبردی خود در مقابله با ایران می‌داند و مقدمات برخی از این اقدامات هفته‌ها پیش از آغاز جنگ فراهم شده بود.

به گفته دو منبع آگاه، اسرائیل در اواسط ژانویه عملیاتی محرمانه را در امتداد مرز ایران و جمهوری آذربایجان آغاز کرد که هدف آن نصب تجهیزات شنود و سامانه‌های جمع‌آوری اطلاعات بود.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

بر اساس این گزارش، اسرائیل قصد داشت این عملیات را همزمان با حملات اولیه جنگ اجرا کند، اما پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در آخرین لحظه حمله برنامه‌ریزی‌شده را متوقف کرد، اسرائیل به تنهایی این عملیات را ادامه داد.

سی‌ان‌ان می‌گوید این تجهیزات اطلاعاتی به اسرائیل امکان می‌داد تحرکات نظامی ایران و فعالیت برخی تأسیسات را زیر نظر بگیرد و حتی هشدارهای اولیه درباره پرتاب موشک‌ها را دریافت کند.

تنش‌های امنیتی در قفقاز

در بخش دیگری از این گزارش آمده است که یکی از عملیات‌هایی که از خاک جمهوری آذربایجان انجام شد، کشته شدن رحمان مقدم، رئیس بخش اطلاعات سپاه پاسداران، در چهارم مارس بود؛ فردی که اسرائیل او را مسئول برنامه‌ریزی برای ترور دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۴ معرفی کرده بود.

یک روز پس از آن نیز پهپادهایی فرودگاهی را در منطقه نخجوان هدف قرار دادند که به آسیب دیدن بخشی از ساختمان فرودگاه و زخمی شدن چند نفر منجر شد.

الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، ایران را مسئول این حمله دانست و آن را «اقدامی تروریستی» توصیف کرد. ایران این اتهام را رد کرده است.

دو روز بعد، سرویس امنیت دولتی جمهوری آذربایجان اعلام کرد طرحی منتسب به سپاه پاسداران برای حمله به زیرساخت‌های حیاتی و اهداف اسرائیلی و یهودی را خنثی کرده است.

چند هفته بعد اسرائیل اعلام کرد این عملیات با مشارکت موساد، ارتش اسرائیل و سازمان امنیت داخلی این کشور انجام شده است.

روابط نزدیک باکو و تل‌آویو

اسرائیل و جمهوری آذربایجان در سال‌های گذشته روابط نزدیکی در حوزه‌های نظامی و اقتصادی داشته‌اند.

جمهوری آذربایجان بخش قابل توجهی از نفت مورد نیاز اسرائیل را تأمین می‌کند و در مقابل، اسرائیل از تأمین‌کنندگان اصلی تسلیحات پیشرفته برای باکو به شمار می‌رود.

بخشی از این تجهیزات در درگیری‌های قره‌باغ در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۲۰ مورد استفاده قرار گرفت. جمهوری آذربایجان همچنین نخستین کشور خارجی بود که در سال ۲۰۱۶ سامانه پدافندی گنبد آهنین اسرائیل را خریداری کرد.

تحلیلگران می‌گویند این روابط علاوه بر همکاری‌های امنیتی و اقتصادی، برای باکو مزیت سیاسی نیز به همراه داشته است.

جاشوا کوچرا، تحلیلگر ارشد گروه بحران، به سی‌ان‌ان گفته است که جمهوری آذربایجان تلاش می‌کند خود را به عنوان یک بازیگر منطقه‌ای معرفی کند و در برخی موارد میان اسرائیل و کشورهای عربی نقش واسطه ایفا کند.

او در عین حال تاکید کرده است که اگر اسرائیل در مقابله با فعالیت‌های سپاه پاسداران در منطقه به ابزاری برای جمهوری آذربایجان تبدیل شده باشد، این همکاری به شکلی بسیار محرمانه انجام شده است.

سی‌ان‌ان اعلام کرده است که برای دریافت توضیح از دفتر نخست‌وزیر اسرائیل و ارتش این کشور تماس گرفته، اما این نهادها تا زمان انتشار گزارش به درخواست اظهار نظر پاسخ نداده‌اند.