دانش‌آموخته بيزار از غرب | روزشمار چهره‌های تاریخی | DW | 09.11.2019
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages
تبلیغات

روزشمار چهره‌های تاریخی

دانش‌آموخته بيزار از غرب

۹‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ نوامبر ۱۸۷۷ - ۱۴۱ سال پيش در چنين روزی محمد اقبال لاهوری در شهر سيالكوت پنجاب زاده شد.

او در ایران بیشتر به غزل‌سرای فارسی شناخته است.

خانواده اقبال لاهوری از برهمنان اسلام‌ آورده و به همین خاطر بسیار باورمند بودند. از چهار سالگی قرآن می‌آموخت. پس از تحصیل ادبیات و فلسفه در پنجاب در ۲۸ سالگی به انگلیس رفت و از دانشگاه كمبریج فارغ‌التحصیل رشته فلسفه شد و پایان‌‌نامه دكتری خود را با عنوان "تحول و تكامل ماوراءالطبیعه در ایران" به دانشگاه مونیخ تسلیم كرد.

اقبال با اینكه به فارسی سخن نمی‌گفت بیشتر سروده‌هایش را به این زبان گفته و به همین خاطر در ایران بسیار شناخته و محبوب است.

مثنوی "اسرار خودی" او مسلمانان را به بازگشت به خویشتن تشویق می‌كند و تمدن غرب را تنها به هدف شناختن فن‌آوری‌های نوین می‌پذیرد.

اقبال غزل‌های دلنشینی دارد اما از نظر سیاسی از پیشآهنگان برتری‌جویی متعصبانه اسلام بر مذاهب دیگر و جداسازی پاكستان از شبه قاره هند به شمار می‌آید:

"آن مسلمانی كه بیند خویش را

از جهانی برگزیند خویش را".

اقبال با خاورشناسان اروپایی آشنا و مورد احترام و توجه ایشان بود. نیكلسون خاورشناس بنام انگلیسی بسیاری از سروده‌ها و آثار دیگر او را به انگلیسی برگرداند با این حال اقبال می‌گفت:

"من به نظرات خاورشناسان اروپایی مطلقا ایمان ندارم زیرا كه نظرات آنها نتیجه تعصبات مذهبی و سیاسی است".

او رهایی شرق را از دریچه اسلام سیاسی می‌دید و برای نمونه زن را تنها در نقش مادر، دختر یا همسر خوب تصور و تصویر می‌كرد.

اقبال "خودی" یعنی فردیت یا هویت انسان را اصلیترین مرجع حركت و اندیشه می‌داند و عشق را سرچشمه پیشرفت بشریت معرفی می‌كند. اما عشق او حالتی است كه به اشتیاق محض می‌ماند.

در ایران اقبال را بیشتر به سروده‌های دلنشین او می‌شناسند:

می‌شود پرده چشمم پر كاهی گاهی

دیده‌ام هردو جهان را به نگاهی گاهی

وادی عشق بسی دور و دراز است ولی

طی شود جاده صدساله به آهی گاهی

در طلب كوش و مده دامن امید ز دست

دولتی هست كه یابی سر راهی گاهی"

اقبال در ۶۱ سالگی در لاهور درگذشت.