جوک‌های جنسیتی؛ خشونت کلامی علیه زنان | زنان | DW | 25.11.2014
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

زنان

جوک‌های جنسیتی؛ خشونت کلامی علیه زنان

رواج خشونت کلامی علیه زنان در فضای مجازی در قالب جوک، لطیفه، نوشتارهای طنز و حتی برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی تعدادشان در حال افزایش است. علت چیست و فعالان زنان باید چگونه با این پدیده برخورد کنند؟

دخترانی که دغدغه‌ای جز پیدا کردن شوهر ندارند، زنانی که تمام دغدغه‌شان حفظ زیبایی ظاهری‌ است، دخترانی که تنها معیارشان برای برقرای رابطه با جنس مخالف، پولدار بودن اوست و زنانی که تمام مسائل دنیا را در احتمال خیانت شوهر خلاصه کرده‌اند. این‌ها شمه‌ای از موضوعات جوک‌ها و لطیفه‌هایی است که این روزها موبایل به موبایل در فضاهای واتس‌اپ و وایبر و توئیتر و فیس‌بوک می‌چرخد.

اگر عضو یکی از گروه‌های وایبری باشید، مشاهده می‌کنید که در بیشتر موارد خود زنان نیز تشویق‌کننده و گاه فرستنده این لطیفه‌ها هستند. هرچند بدون مخالفت هم نمی‌ماند اما به محض مخالفت، فرد معترض با برچسب‌هایی نظیر بی‌جنبه، بداخلاق، فمینیست تندخو و رادیکال روبرو می‌شود.

این موج، نشان دهنده چیست؟ نسرین افضلی فعال حقوق زنان در واشنگتن معتقد است این اتفاق جدید نیست و در همه‌جای دنیا به محض اوج گرفتن مبارزه زنان با نظام مردسالار، واکنش‌ها علیه این جنبش برابری‌خواهی شدت گرفته است. به گفته او هنوز هم در غرب این گونه واکنش‌ها وجود دارد، ولی به دلیل وضع قوانینی که جنسیت‌گرایی را در رسانه‌ها قابل تعقیب می‌داند، این زن‌ستیزی‌ها نمی‌تواند نمود چندانی داشته باشد، اما به صورت پنهان و زیر پوست جامعه در جریان است.

خانم افضلی بر این باور است که در این زمینه بین ایران و کشورهای غربی تفاوت عمده‌ای وجود دارد. او می‌گوید: «در ایران حکومت مذهبی و بنیادگرا به شدت فرهنگ مردسالار را حمایت می​کند و این باعث می‌شود حملات علیه زنان شدیدتر شود و بدون عقوبت باشد. یعنی نمی‌شود علیه آن شکایت کرد، چرا که در صورت شکایت، نوک پیکان به سوی خود زنان برمی​گردد؛ چون دولت و جامعه مردسالار همدست هستند، در یک جبهه هستند. بنابراین ما می​بینیم که زنان ایران برای مخالفت و مقابله با این موج زن‌ستیزی خیلی تنهاتر از زنان غرب هستند».

وقتی انتقادها ساختار مردسالار را هدف می‌گیرد

هرچه انتقاد به روش‌ها و رویه‌های مردسالارانه ساختاری‌تر و ریشه‌ای تر باشد، برخورد با آن نیز شدیدتر است.

شنیدن صوت 11:08

بشنوید: گفت و گو با نسرین افضلی

نسرین افضلی می‌گوید: «الان این آگاهی فمینیستی که نتیجه فعالیت فمینیست​ها بوده، به وجود آمده و دیگر یک زن، شوهرش را در برابر خشونت مسئول نمی​داند، بلکه می​گوید این ساختار مردسالار است که به شوهر من این اختیار و قدرت را داده که با من خشونت کند. یا اگر پدر من جلوی تحصیل من را می​گیرد یا من را مجبور به ازدواج می​کند، بازهم این پدر من نیست، این ساختاری​ست که باعث این قضیه می​شود. بنابراین وقتی که ما سطح واکنش و مخالفت را از سطح فردی به سطح بالاتر در اجتماع ببریم و به​خصوص نقش دولت را در این قضیه پررنگ‌تر کنیم، واکنش‌ها هم شدیدتر می​شود».

برای مثال خانم افضلی به این موضوع اشاره می‌کند که هرگاه در فضای فیس‌بوک اعتراض علیه نوشته فرد به خصوصی در زمینه سکسیسم صورت می‌گیرد، بیشتر مردان این اعتراض را نقد می‌کنند چرا که تنها به صرف مرد بودنشان این اعتراض را متوجه خود هم می‌بینند و این کاملا درست است، چرا که اعتراض نه به یک فرد بلکه به یک ساختار مردسالارانه است و کل یک سیستم را زیر سوال می‌برد.

تولیدات فرهنگی، زیر ذره‌بین فمینیست‌هاست

"اینها فقط شوخی است"، "نباید زیاد سخت گرفت"، "اصلا همین تندروی‌ها بوده که مردم را از فمینیسم فراری داده". این‌ها نمونه‌هایی از انتقاداتی هستند که به معترضان لطیفه‌های جنسیتی وارد می‌شوند.

بیشتر بخوانید: به سکوت در برابر خشونت علیه زنان پایان دهیم

نسرین افضلی به این انتقادات این‌گونه پاسخ می‌دهد: «کاملا قابل پیش​بینی​ست که وقتی ما بخواهیم با موج زن‌ستیزی مقابله کنیم، با اتهام مردستیزی مواجه می​شویم یا با اتهام تندروی که البته این برای فمینیست​ها چیز غریبه​ای نیست و کاملا آشناست. وظیفه یک فعال برابری​خواه این است که تا جایی که می​تواند زبان، تصویر و هر نوع تولید رسانه‌ای را از دریچه دوربین حقوق برابر نقد کند. بنابراین فمینیست​ها باید آماده پذیرش این نقدها باشند».

ولی این‌که گفته می‌شود اینها تنها طنز هستند و نباید جلوی آزادی طنز را گرفت تا چه حد از نظر یک برابری‌خواه استدلال قابل قبولی است؟

نسرین افضلی می‌گوید: «متاسفانه در جامعه ایران به​خاطر فضای بسته سیاسی و اجتماعی لطیفه​ها و جوک​هایی که در این حوزه بین مردم دنیا خیلی طرفدار دارد و هدف​شان اتفاقا اصلاح، آگاه کردن مردم نسبت به شرایط و نقد کردن ساختار قدرت است، نمی​تواند ساخته شود. مثل کاری که مثلا مجله "گل آقا" می​کرد. وقتی که راه این‌گونه طنزها بسته می​شود یا خیلی محدود می​شود، مردم به همان کلیشه​های روزمره خودشان رجوع می​کنند و البته در کنارش هم تمایلات مردسالارانه باعث می​شود که این جوک​ها به سمت زن‌ستیزی برود».

این روزها "یک روز یک زنه" کم و بیش جای "یک روز یک ترکه یا رشتیه" را گرفته است. اگر اعتراضات فعالان قومی توانسته نتیجه‌بخش باشد و جامعه برای خندیدن دیگر کمتر سراغ اقلیت‌های قومی می‌رود، پس حتما برابری‌خواهان زن و مرد هم می‌توانند در این اعتراضات موفق شوند.

مطالب صوتی و تصویری مرتبط

تبلیغات