ترامپ: اقدام احتمالی ایران به مینگذاری تنگه هرمز خودکشی است
انتشار ۱۴۰۴ اسفند ۲۵, دوشنبهآخرین بهروز رسانی ۱۴۰۴ اسفند ۲۵, دوشنبه
آنچه باید بدانیم
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی روز شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد. بر اساس اعلام دفتر نخستوزیری اسرائیل، عملیات نظامی جدید این کشور، "غرش شیران" نامگذاری شده است. آمریکا نیز عملیات نظامی خود علیه جمهوری اسلامی را "خشم حماسی" نامگذاری کرده است.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در جریان این حملات کشته شد. بنا به اعلام ترامپ و ارتش اسرائیل تا كنون دهها تن از مقامهای عالیرتبه حکومت ایران نیز کشته شدهاند.
جمهوری اسلامی در واکنش به حملات مشترک اسرائیل و آمریکا، تا کنون خاک اسرائیل و نیز چند کشور منطقه خلیج فارس از جمله قطر، کویت، عربستان سعودی، بحرین و امارات متحده عربی و حتی آذربایجان را نیز هدف قرار داده است.
یک هفته پس از اعلام رسمی مرگ خامنهای، مجلس خبرگان رهبری، مجتبی فرزند او را به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی انتخاب کرد.
آخرین خبرها از تحولات جنگ را از اینجا دنبال کنید: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران
انتقاد کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل از رویکرد اسرائیل و ایران در جنگ جاری
در گرماگرم بحثهای داغ درباره تنگه هرمز و تأثیرات آن بر اقتصاد جهانی، روز دوشنبه، ۱۶ مارس (۲۵ اسفند) کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز گزارش تازهای از نقض حقوق بشر در این جنگ منتشر کردند. در میان موارد مطرح شده، موضوع حمله خردادماه اسرائیل به زندان اوین در تهران مورد توجه قرار گرفته است. طبق اعلام این نهاد، این اقدام یک "جنایت جنگی" محسوب میشود.
در گزارش سه حقوقدان مستقل که وضعیت ایران را برای شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو رصد میکنند، آمده است که حملات هوایی خرداد گذشته با حدود ۸۰ کشته، یک مرکز غیرنظامی ایرانی را هدف قرار داده و نه یک هدف نظامی.
نمایندگی اسرائیل در سازمان ملل اعلام کرد که واکنش به این اتهام احتمالاً روز سهشنبه ارائه خواهد شد. بر اساس این گزارش، اسرائیل پیش از این استدلال کرده بود که این حمله ضربهای علیه سرکوب در ایران و علیه فعالیتهای جاسوسی ضداسرائیلی در این زندان بوده است.
هشدار درباره پیامدهای مداخلات نظامی
سارا حسین، رئیس این هیئت کارشناسی، درباره حملات فعلی ایالات متحده و اسرائیل به ایران گفت: «مداخلات نظامی باعث ایجاد تغییر پایدار در ایران نمیشوند.» او هشدار داد که در عوض، اکنون خطر سرکوبهای حتی شدیدتر علیه منتقدان رژیم وجود دارد.
کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل البته در گزارش خود حاکمان ایران را نیز محکوم کردهاند. آنها تأکید کردهاند که نقض شدید حقوق بشر از جمله قتل، بازداشت و شکنجه، خشونتهای جنسی و تعقیب و آزار زنان همگی مصداق "جنایت علیه بشریت" هستند.
عفو بینالملل: حمله به مدرسه میناب نقض فاحش حقوق بشر است
در همین حال عفو بینالملل خواستار روشن شدن حقیقت پس از حملهٔ مرگبار آمریکا به یک مدرسه در میناب شد
این سازمان خواستار انجام یک تحقیق جامع و مستقل دربارهٔ حملهٔ مرگبار هوایی آمریکا به مدرسهٔ ابتدایی شجرهٔ طیبه در میناب (ایران) شده است.
یافتههای جدید عفو بینالملل نشان میدهد که ارتش آمریکا این مدرسه را بهطور مستقیم هدف قرار داده و همچنین ۱۲ سازه دیگر در نزدیکی آن را که به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نسبت داده میشوند، مورد حمله قرار داده است. در این حمله که در ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶ رخ داد، دستکم ۱۶۸ نفر کشته شدند که بیش از ۱۰۰ نفر از آنان کودک بودند.
عفو بینالملل میگوید که تحلیلهای این سازمان از تصاویر ماهوارهای، ویدئوها و بقایای مهمات نشان میدهد که در حمله به این مدرسه از موشکهای هدایتشونده دقیق تاماهاوک آمریکایی استفاده شده است. این امر نشان میدهد که ایالات متحده در انجام این حمله تمام اقدامات لازم برای حفاظت از اهداف غیرنظامی و جمعیت غیرنظامی را انجام نداده است. چنین اقدامی نقض جدی حقوق بشردوستانهٔ بینالمللی محسوب میشود؛ حقوقی که در آن تمایز میان اهداف نظامی و غیرنظامی یکی از اصول بنیادی به شمار میرود.
عفو بینالملل از دولت آمریکا خواسته است که تمام ارزیابیهای اطلاعاتی، روند انتخاب اهداف و هرگونه استفاده از هوش مصنوعی در برنامهریزی این حمله را علنی کند. همچنین در صورتی که مسئولیت فردی قابل اثبات باشد، باید تحقیقات کیفری آغاز شود.
عفو بینالملل همچنین انتقاد کرده است که مقامات ایرانی از قربانیان برای اهداف تبلیغاتی استفاده کردهاند و گفته میشود خانوادهها را مجبور کردهاند در مراسم خاکسپاری سازماندهیشده توسط دولت شرکت کنند.
عفو بینالملل علاوه بر این از مقامات جمهوری اسلامی ایران میخواهد که غیرنظامیانی را که در نزدیکی اهداف احتمالی نظامی زندگی یا حضور دارند، به مکانهای امن منتقل کنند.
ترامپ: اقدام احتمالی ایران به مینگذاری تنگه هرمز خودکشی است
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، بعدازظهر دوشنبه ۱۶ مارس (به وقت محلی) در گفتگو با خبرنگاران در کاخ سفید، به سوالهای متفاوتی در باره جنگ جاری با ایران پاسخ داد.
او در باره احتمال استفاده اسرائیل از سلاح هستهای علیه ایران در این جنگ را، امری بعید دانست و گفت: «اسرائیل این کار را نخواهد کرد. اسرائیل هرگز چنین کاری نمیکند.»
ترامپ مدعی شد که ایالات متحده در جزیره خارک "بهمعنای واقعی کلمه" همهچیز را، بهجز تأسیسات نفتی آن نابود کرده است، اما راه را برای هدف قرار دادن این تأسیسات در آینده باز گذاشت. لازم به ذکر است که حدود ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران از این جزیره انجام میشود.
رئیس جمهور آمریکا در باره وضعیت رهبر جدید جمهوری اسلامی گفت که مشخص نیست آیا مجتبی خامنهای، رهبر مذهبی ایران، همچنان زنده است یا خیر. او اشاره کرد که گزارشهای متناقضی در این باره وجود دارد؛ "برخی میگویند او کشته شده و برخی دیگر از جراحات شدید او و قطع شدن پایش خبر میدهند".
ترامپ اظهار داشت که در حال حاضر مشخص نیست چه کسی به نمایندگی از ایران سخن میگوید. او گفت: «ما رهبران آنها را نمیشناسیم.»
علیرغم ابهامات، وی ابراز عقیده کرد که تهران به دنبال دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ است.
رهبران جمهوری اسلامی مدعیاند که آنها تاکنون به دنبال آتشبس نبودهاند و جنگ باید با شروط مد نظر تهران به پایان برسد. آنها میگویند که پیش از ورود به هرگونه راهکار دیپلماتیک، خواستار تضمینی هستند که حملات به ایران و رهبری آن تکرار نخواهد شد.
ترامپ تأکید کرد که ایالات متحده و اسرائیل به تمام اهداف استراتژیک از پیش تعیین شده دست یافتهاند. او گفت: «ما هر آنچه را که باید میزدیم، زدیم. آنها دیگر نیروی هوایی ندارند، پدافند هوایی ندارند و توان موشکیشان به پایان رسیده است.»
ترامپ در ادامه ایران را به فریبکاری رسانهای متهم کرد و گفت: «ویدیوهایی که از شلیک موشکها یا اصابت به اهداف ما منتشر میکنند، جعلی است. آنها از هوش مصنوعی استفاده میکنند تا نشان دهند هنوز قدرتمند هستند، اما در واقعیت چیزی برایشان باقی نمانده است.»
ترامپ در مورد وضعیت تنگۀ هرمز با بیان این که نوار ساحلی ایران به شدت زیر آتش است، گفت که حتی احتمال وجود مین هم باعث میشود که کشتیها به طرف منطقه نروند، چراکه صاحبان کشتی علاقهای به ریسک کردن ندارند. او اقدام احتمالی ایران به مینگذاری تنگه هرمز را برای جمهوری اسلامی خودکشی دانست.
رئیس جمهور آمریکا در بیان ارزیابیاش از وضعیت مخالفان جمهوری اسلامی، وضعیت آنها را به دلیل نداشتن سلاح دشوار توصیف کرد و گفت که "مخالفان شاید شجاع باشند، اما احمق نیستند".
ترامپ بار دیگر بر تعهد مطلق خود به امنیت اسرائیل تأکید کرد و گفت هماهنگی بین پنتاگون و ارتش اسرائیل (IDF) در بالاترین سطح تاریخ قرار دارد. او اطمینان داد که تهدید مستقیمی از سوی ایران دیگر وجود ندارد.
رئیس جمهور آمریکا در ادامه رهبران فرانسه، آلمان وبریتانیا را "فرصتطلب" خواند و گفت که آنها میخواهند از امنیت تنگه هرمز بهرهمند شوند اما هزینهای برای آن نپردازند.
ترامپ ارزیابی سرد و ناخشنودانهای نسبت به عدم تمایل امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، برای پیوستن به تلاشها جهت تضمین عبور امن از تنگه هرمز نشان داد و دوباره گلایه خود از بریتانیا را تکرار کرد. او گفت که از کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا به دلیل مخالفت اولیهاش با اعزام تجهیزات نظامی به خاورمیانه در زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، "راضی نیست".
ترامپ در اظهارات امروز خود همچنین مدعی شد که یکی از رؤسای جمهور سابق آمریکا اخیراً به او گفته است که ایکاش در زمان حضورش در کاخ سفید علیه ایران اقدام میکرد؛ اما ترامپ از فاش کردن نام این شخص خودداری کرد.
مجتبی خامنهای احکام منصوبان پدرش را تمدید کرد
مجتبی خامنهای، رهبر جدید جمهوری اسلامی در دومین پیامی که به او منتسب میشود گفته است که همه انتصاباتی که پدرش انجام داده اعتبار خود را حفظ میکنند و "فعلاً هیچ کدام به تجدید حکم نیازی ندارند". او از منصوبان دوره پدرش خواسته است که "همچنان بر اساس تدابیر و سیاستهایی که در زمان حیات" او دریافت کردهاند، به کار خود ادامه دهند.
اکثر منصوبان علی خامنهای از عناصر تندرو اصولگرا وجزو هسته سخت قدرت به شمار میآیند و در دوره زمامداری او در تعیین سیاستهای بحثانگیز داخلی و خارجی او نقش داشتهاند.
با حذف علی خامنهای، دومین رهبر جمهوری اسلامی که زمامداری ۳۷ ساله او با کشتهشدنش در اثر حمله هوایی اسرائیل و آمریکا پایان یافت، مجتبی خامنهای در چارچوب "انتخابی" بحثانگیز به جای او نشست. از او تا کنون هیچ پیام صوتی و تصویری منتشر نشده است و معلوم نیست که پروسه َ"انتخاب" او به این مقام به چه صورت بوده است.
مجتبی خامنهای در اولین پیامی که به او منتسب شد و روز ۲۱ اسفند انتشار یافت، ادامه جنگ را خواست مردم شمرد و بر بستن تنگه هرمز و ایجاد جبهههای جنگ تأکید کرد. اودراین پیام نوشت: ««خواست تودههای مردم، ادامه دفاع موثر و پشیمانکننده است. همچنین قطعاً همچنان از اهرم مسدود کردن تنگه هرمز باید استفاده شود. در مورد گشودن جبهههای دیگری که دشمن در آن تجربه ناچیزی دارد و به شدت در آن آسیبپذیر خواهد بود مطالعاتی صورت گرفته است و فعالسازی آن در صورت استمرار وضع جنگی و بنا بر رعایت مصالح صورت خواهد گرفت.»
مقامهای آمریکایی واسرائیلی ضمن ابراز تردید درباره زندهبودن مجتبی خامنهای جراحات احتمالی او را سخت میدانند که ممکن است به نقص عضو او منجر شده باشد.
شاهزاده رضا پهلوی اعضای "کمیته تدوین مقررات عدالت انتقالی" را اعلام کرد
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی با اعلام صدور حکم تاسیس "کمیته تدوین مقررات عدالت انتقالی" نوشت اعضای این کمیته: شیرین عبادی، ایرج مصداقی، لیلا بهمنی، و افشین الیان، هستند.
این کمیته قرار است ماموریت تدوین مقررات یک دادگاه و یک کمیسیون حقیقتیاب را بهعهده داشته باشد.
شاهزاده رضا پهلوی تاکید کرد این اعضا از چهار نسل متفاوت انتخاب شدند و شماری از برجستهترین حقوقدانان بینالمللی به عنوان مشاور، این کمیته را یاری خواهند داد.
شیرین عبادی، برنده جایزه صلح نوبل، لیلا بهمنی و افشین الیان حقوقدان هستند و ایرج مصداقی زندانی سیاسی سابق و فعال حقوق بشر است.
دو روز پیش نیز رضا پهلوی در پیامی اعلام کرد که برای " برای آنکه ایران با سقوط جمهوری اسلامی دچار گسست در اداره کشور نشود"، دو اقدام اساسی شامل "تدوین یک برنامه روشن برای اداره کشور در چارچوب پروژه شکوفایی ایران" و "شناسایی و برگزیدن زنان و مردان شایسته برای حضور در سامانه گذار و اجرای این برنامه" انجام شده است.
در ادامه پیام رضا پهلوی آمده است که "این روند در چارچوب کمیته بررسی و گزینش اعضای سامانه گذار انجام شده که مدیریت آن بر عهده دکتر سعید قاسمینژاد است".
او با بیان اینکه "سامانه گذار، با هدایت من، آماده خواهد بود تا به محض سقوط جمهوری اسلامی، زمام اداره کشور را در دست گیرد" تاکید کرد با این اقدامات، در کوتاهترین زمان، نظم، امنیت، آزادی و زمینههای رونق و شکوفایی برای ایران فراهم خواهد شد.
قطر خواهان قطع حملات ایران و راهحل دیپلماتیک برای جنگ شد
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، روز دوشنبه، ۱۶ مارس (۲۵ اسفند) ایران را به هدف قرار دادن مناطق غیرنظامی متهم کرد و خواستار تنشزدایی شد.
قطر از ایران خواست تا برای یافتن راهحلی دیپلماتیک جهت پایان دادن به جنگ با ایالات متحده و اسرائیل، که منجر به بحران جهانی انرژی شده است، حملات خود به کشورهای حوزه خلیجفارس را فوراً متوقف کند.
الانصاری در یک نشست خبری در دوحه گفت: «ایران باید حملات را فوراً متوقف کند تا بتوان راهحلی دیپلماتیک برای این بحران یافت.» او افزود که تهران مناطق مسکونی، سایتهای انرژی و فرودگاه بینالمللی حمد را هدف قرار داده است.
این سخنگو تأکید کرد: «ایران بدون هیچ دلیلی به کشورهای حوزه خلیج فارس حمله میکند و باید این حملات را متوقف کند، چرا که ما خارج از این درگیری هستیم.»
نماینده قطر در سازمان ملل هفته گذشته حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را نقض قوانین بینالمللی و منشور سازمان ملل توصیف کرده بود.
الانصاری در نشست خبری روز دوشنبه خاطرنشان کرد که برخی رسانههای ایرانی تهدید کردهاند سایتهای اقتصادی و غیرنظامی هدف قرار خواهند گرفت؛ اظهاراتی که به گفته او، قطر آنها را "جدی" میگیرد.
وی افزود: «توقف حملات نیازمند تصمیم ایران است و قطر از خود دفاع خواهد کرد. تماسها با کشورهای حوزه خلیجفارس برای اطمینان از کاهش تنش و مقابله با حملات ایران همچنان ادامه دارد.» وی همچنین تصریح کرد که در حال حاضر هیچ میانجیگری میان آمریکا و ایران وجود ندارد.
واکنش ایران
ایران در برابر انتقادها از حملاتش به کشورهای جنوب خلیج فارس مواضع متناقضی گرفته است. از یک سو مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، برخی از حملات را کار"آتش به اختیارها" دانسته و از بابت آنها عذرخواهی کرده است، ولی از طرفی مقامهای وزارت خارجه حملات را قسما به "توطئه اسرائیل و آمریکا و کپی سلاحهای ایرانی در حملههای مشکوک" برای تخریب مناسابت کشورهای عربی با ایران نسبت دادهاند.
با این همه اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز دوشنبه موضعی صریح در این باره گرفت وگفت: «بر اساس حقوق بینالملل هیچکس مجاز نیست سرزمین خودش را علیه کشور دیگر مورد استفاده قرار دهد. آنچه که در این ۱۶ روز شاهد بودیم استفاده مستمر آمریکا از پایگاهها و تاسیساتش در منطقه برای طراحی تجاوز علیه ایران بود و قابل کتمان نیست. ما همواره از کشورها خواهش کردهایم مانع شوند. ما مورد تجاوز قرار گرفتیم و این حق ذاتی ماست که با تمام توان از خود دفاع کنیم و این نباید به معنای نقض حاکمیت سرزمینی کشورهای منطقه قلمداد شود.»
پیشتر، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، آمادگی تهران را برای انجام تحقیقات مشترک درباره حملات به کشورهای حوزه خلیج فارس ابراز کرده بود؛ اما ماجد الانصاری این پیشنهاد را رد کرد و گفت: «ایران باید حملات خود به کشورهایی که خاک ایران را هدف قرار ندادهاند، متوقف کند.»
تحریمهای جدید اتحادیه اروپا علیه سرکوبگران اعتراضات دیماه
شورای اتحادیه اروپا روز ۱۶مارس (۲۵ اسفند) تصمیم گرفت اقدامات محدودکنندهای را علیه ۱۶ فرد و ۳ نهاد که مسئول نقض جدی حقوق بشر در ایران هستند، اعمال کند. فهرستبندیهای جدید، طیف متنوعی از افراد و نهادهایی را هدف قرار میدهد که نقشی کلیدی در سرکوب اعتراضات خیابانی در دیماه امسال ایفا کردهاند؛ سرکوبهایی که منجر به هزاران تلفات غیرنظامی شده است.
لیست شامل مقامات سطح میانی و ارشد در نهادهای امنیتی، انتظامی و قضایی است که در مدیریت سرکوبها نقش داشتهاند.
در فهرست تحریمی جدید نام علی اکبر پورجمشیدیان، سرتیپ سپاه پاسداران ومعاون وزیر کشور در امور امنیتی و انتظامی و شماری از فرماندهان شاخههای محلی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دیده میشود که مستقیماً در سرکوب خشونتآمیز اعتراضات نقش داشتهاند.
یدالله بوعلی، فرمانده سپاه فجر استان فارس و هاشم غیاثی، فرمانده سپاه امام رضا در خراسان رضوی از جمله مقامهای ارشد سپاه هستند که مورد تحریم واقع شدهانند
سپاه محمد رسولالله، مسئول هماهنگی نیروهای سپاه و بسیج در تهران و سپاه امام رضا شاخه محلی سپاه در استان خراسان رضوی، جایی که سرکوب اعتراضات به شکلی بهویژه بیرحمانه گزارش شده است نیز جزو نهادهایی هستند که در فهرست تحریمی جدید قرار گرفتهاند.
مقامهای قوه قضائیه که اهرم حقوقی سرکوب بودهاند
اعضای قوه قضاییه که در محاکمه معترضان مسالمتآمیز، فعالان مدنی و اجتماعی (از جمله فعالان حقوق زنان)، روزنامهنگاران و فعالان سیاسی منتقد مشارکت داشتهاند نیز در میان تحریمشدگان جدید قرار دارند. . برخی از این افراد مسئول اخذ اعترافات اجباری، نقض تضمینهای دادرسی عادلانه و صدور احکام سنگین علیه معترضان هستند. احمد درویشگفتار، رئیس دادگاه انقلاب رشت و رئیس شعبۀ یک این دادگاه،
محمدعلی درویشگفتار، رئیس شعبۀ دوم دادگاه انقلاب رشت، محمد نصیریپور، معاون دادستان عمومی و انقلاب تهران و سرپرست دادسرای ناحیۀ ۳۳ (شهید مقدس)، امیرحسین تاریان، دادیار دادسرای ناحیۀ ۳۳ ، ناصر جلایر سرنقی، دادیار دادسرای ناحیۀ ۳۳ ، محمود حاج مرادی، بازپرس دادسرای ناحیۀ ۳۳ از اعضای قوه قضائیهاند که نامشان به فهرست تحریمی جدید اتحادیه اروپا راه یافته است.
غلامعلی محمدی، رئیس سازمان زندانها و اقدامات تأمینی و تربیتی جمهوری اسلامی هم مورد تحریم واقع شده است، "شخصی که در دوره تصدی او موارد جدی نقض حقوق بشر در سراسر زندانهای ایران مستند شده است". این موارد شامل شکنجه، رفتارهای ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز، اجرای حکم اعدام برای مجرمان نوجوان، بازداشتهای خودسرانه، آزار فیزیکی مخالفان سیاسی و افراد متعلق به اقلیتهای قومی و مذهبی، و همچنین موارد خشونت جنسی و اجبار علیه زندانیان زن است.
محمد معظمی گودرزی جانشین فرمانده انتظامی تهران بزرگ و فرمانده پیشین انتظامی استان البرز، علی شیرازی رئیس سازمان عقیدتی سیاسی فرماندهی کل انتظامی کشور، قاسم قریشی، جانشین رئیس سازمان بسیج، احمد بیگدلی، معاون عملیات قرارگاه ثارالله تهران، حسین یکتا، عضو شورای مرکزی قرارگاه عمار سپاه پاسداران، لشکر محمد رسولالله تهران و لشکر امام رضای سپاه پاسداران در استان خراسان رضوی هم از میان اعضای ارشد و میانی سپاه به دلیل نقشی که در سرکوب اعتراضات دیماه ایفا کردهاند در شمار تحریمشدگان جدید اتحادیه اروپا قرار گرفتهاند.
نهادها وفعالان سایبری مشمول تحریم
برخی از نهادهای سایبری و نظارتی جمهوری اسلامی هم در میان تحریمشدگان جدید هستند. شرکت تحقیق و توسعه ناجی (NRDC) که یک شرکت فعال در مشاوره و خدمات فناوری اطلاعات و مسئول توسعه اپلیکیشن "ناظر" است؛ ابزاری که نیروهای انتظامی برای نظارت و کنترل شهروندان از آن استفاده میکنند.
داوود معظمی گودرزی رئیس پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات (فتا) تهران که در بیانیه شورای اتحادیه اروپا به داشتن نقشی کلیدی در فیلترینگ اینترنت، سانسور، کنترل محتوای شبکههای اجتماعی و پیگرد ناعادلانه شهروندان به دلیل محتوای دیجیتال متهم است.
تحت نظام تحریمهای حقوق بشری ایران، در مجموع اکنون ۲۶۳ فرد و ۵۳ نهاد در لیست سیاه اتحادیه اروپا قرار دارند. این افراد و نهادها مشمول تحریمهای زیر هستند:
انسداد داراییها: شهروندان و شرکتهای اتحادیه اروپا از در اختیار قرار دادن وجوه، داراییهای مالی یا منابع اقتصادی به آنها منع شدهاند.
ممنوعیت سفر: اشخاص حقیقی از ورود یا ترانزیت از قلمرو اتحادیه اروپا منع شدهاند.
ممنوعیت صادرات: ممنوعیت صادرات تجهیزاتی به ایران که ممکن است برای سرکوب داخلی یا نظارت بر مخابرات استفاده شود.
گزارش وزارت اقتصاد آلمان: جنگ خاورمیانه مانع بهبود اقتصادی آلمان است
بر اساس ارزیابی دولت فدرال آلمان، جنگ در خاورمیانه روند بهبود اقتصادی این کشور را کند کرده است. طبق گزارش ماهانه وزارت اقتصاد آلمان که روز دوشنبه، ۱۶مارس، منتشر شد، افزایش شدید قیمت نفت خام و گاز طبیعی ناشی از این درگیری، فشار سنگینی بر مسیر رشد اقتصادی وارد میکند. در این گزارش آمده است: «با توجه به ریسکهای خارجی، روند بهبود اقتصادی همچنان شکننده باقی مانده است.»
وزارت اقتصاد در گزارش خود با اشاره به "خطر عقبگرد در مسیر بهبود اقتصادیِ پیشبینیشده" میگوید این موضوع به "طول مدت درگیری" و همچنین "بسته شدن عملاً تنگه هرمز و آسیبهای احتمالی طولانیمدت به ظرفیتهای تولید نفت و گاز در آن منطقه" بستگی دارد.
پس از رونق اقتصادی در اواخر سال ۲۰۲۵، اقتصاد آلمان در ابتدای سال ۲۰۲۶ با کاهش رشد مواجه شده است.
شاخصهای مهم اقتصادی از جمله تولیدات صنعتی، سفارشات جدید و فروش خردهفروشی در ابتدای سال جاری میلادی بهطور محسوسی تضعیف شدهاند. اگرچه شاخصهایی مانند "فضای کسبوکار موسسه Ifo" اخیراً بهبود یافتهاند، اما این شاخصها هنوز تحولات اخیر خاورمیانه را منعکس نمیکنند. علاوه بر این، پیشبینی میشود افزایش قیمت انرژی در ماههای آینده فضای مصرف را تضعیف کند؛ چرا که ناامنی و بیثباتی در میان مصرفکنندگان به شدت بالاست و آنها خرید کالاهای بزرگ و گرانقیمت را به تعویق میاندازند.
طبق این گزارش، چشمانداز تجارت خارجی آلمان نیز رو به تیرگی است. ابهامات ژئوپلیتیکی، ریسکهای نزولی برای صادرات را به شکلی محسوس افزایش داده است. علاوه بر این، انتظار میرود تورم دوباره شتاب بگیرد. نرخ تورم در ماه فوریه به ۱.۹ درصد کاهش یافته بود، اما وزارت اقتصاد هشدار داد: «در نتیجه درگیری در خاورمیانه و افزایش چشمگیر قیمت جهانی نفت و گاز ناشی از آن، باید انتظار داشت که نرخ تورم در ماههای آینده بهطور موقت افزایش یابد.»
پیستوریوس: اشتراک برای پایان رژیم ملاها، اختلاف بر سر نحوه
بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، درخواست دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای اعزام کشتیهای جنگی جهت تأمین امنیت تنگه هرمز را رد کرد. این سیاستمدار حزب سوسیال دموکرات (SPD) در دیدار با «آندریس اسپرودز»، همتای لتونیایی خود در برلین گفت: «این جنگِ ما نیست؛ ما آن را آغاز نکردهایم. ما به دنبال راهحلهای دیپلماتیک و پایانی سریع [برای این مناقشه] هستیم، اما تردیدی نیست که حضور کشتیهای جنگی بیشتر در این منطقه کمکی به این هدف نمیکند.»
پیستوریوس بر وظیفه ویژه شرکای ناتو برای حفاظت از قلمرو این پیمان نظامی تاکید کرد و اظهار داشت: «ما، بهویژه آلمان با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکیمان، مسئولیت حفاظت از جناح شرقی [اروپا] و اقیانوس اطلس را بر عهده داریم. این مسئولیت اول ماست. هر مسئله دیگری، مواردی است که میتواند در موارد خاص به آن اضافه شود یا نشود.»
وی افزود که متحدان در هدفِ "پایان دادن به کار رژیم آخوندی ایران" مشترک هستند، اما درباره نحوه دستیابی به آن اختلاف نظر وجود دارد. پیستوریوس هشدار داد: «آمریکاییها به همراه اسرائیلیها این مسیر را انتخاب کردهاند. ما تنها انتقاد بسیار ملایمی از این تصمیم داشتیم، اما گام بعدی [درخواست اعزام ناو]، اقدامی است که ما را تهدید میکند تا به درون این درگیری کشیده شویم.»
او در ادامه این سوال کنایه آمیز را مطرح کرد که "«دونالد ترامپ از حضور یک یا دو دست با تعداد اندکی ناوچه اروپایی در تنگه هرمز چه انتظاری دارد که نیروی دریایی قدرتمند آمریکا به تنهایی از عهده آن برنمیآید؟"
پیستوریوس همچنین متذکر شد که مأموریت فعلی اتحادیه اروپا موسوم به "آسپیدس" (Aspides) نیز برای این سناریو نامناسب است، چرا که این مأموریت منحصراً بر دریای سرخ متمرکز شده است. وی افزود که در خلیج فارس، به دلیل درگیری مستقیم دولتی میان آمریکا، اسرائیل و ایران، وضعیت ژئوپلیتیکی کاملاً متفاوتی حاکم است.
پیستوریوس بار دیگر تأکید کرد که اولویت آلمان، تأمین امنیت جناح شرقی ناتو است. آلمان به دنبال راهحلهای دیپلماتیک است و قصد دارد از کشیده شدن به درون این درگیری اجتناب کند.
در خصوص استفاده آمریکا از پایگاه هوایی رامشتاین (Ramstein) در ایالت راینلاند-فالتس آلمان، پیستوریوس گفت که با وجود پرسشهای حقوقیِ مطرح درباره اقدامات ایالات متحده درجنگ کنونی، آلمان هیچ دلیلی برای اعمال محدودیت [بر عملکرد این پایگاه] نمیبیند. او گفت که طبق ارزیابیاش، استفاده از این پایگاه تحت پوشش توافقنامههای موجود [میان آلمان و آمریکا] قرار دارد.
استقبال آمریکا از عبور نفتکشهای ایرانی، چینی و هندی از تنگه هرمز
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، روز دوشنبه ۱۶مارس، گفت که دولت آمریکا در حال حاضر با عبور برخی کشتیهای ایرانی، هندی و چینی از تنگه هرمز "مشکلی ندارد" و افزود که هرگونه اقدام برای کاهش قیمتهای بالای نفت، به طول مدت جنگ با ایران بستگی خواهد داشت.
او در مصاحبه با شبکه CNBC گفت: «ما شاهد هستیم که تعداد بیشتری از کشتیهای حامل سوخت شروع به عبور از تنگه کردهاند. کشتیهای ایرانی از قبل تردد داشتهاند و ما اجازه این کار را دادهایم تا سوخت مورد نیاز بقیه جهان تامین شود. اکنون دیدهایم که کشتیهای هندی نیز عبور کردهاند و معتقدیم برخی کشتیهای چینی هم خارج شدهاند.»
بسنت گفت: «این روند باید پیش از تشکیل هرگونه ناوگان محافظتی یا آرمادا در خلیجفارس، افزایش یابد. بنابراین ما فکر میکنیم که یک گشایش طبیعی ایجاد خواهد شد که ایرانیها اجازه عبور آن را میدهند. و در حال حاضر، ما با این وضعیت مشکلی نداریم. ما میخواهیم جهان از عرضه کافی انرژی برخوردار باشد.»
بسنت در پاسخ به این سوال که آیا دولت ترامپ به جز آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت، ابزار دیگری برای کاهش قیمتهای بالا و پیامدهای اقتصادی جنگ دارد یا خیر، گفت: «این موضوع به طول مدت درگیری بستگی خواهد داشت.»
با گسترش جنگ آمریکا علیه ایران و تهدیدات و عملیات جمهوری اسلامی در تنگه هرمز که به توقف عملی عبور نفت از این تنگه منجر شده، جهان با بحران انرژی بیسابقهای مواجه شده است. این آبراه استراتژیک که روزانه یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند، از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به صحنه حملات مکرر به کشتیهای تجاری تبدیل شده و نفت برنت را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است.
دولت دونالد ترامپ در چارهجویی برای مقابله با این وضعیت، در تازهترین اقدام خود از شماری از کشورها برای مشارکت در بازگشایی این آبراه درخواست کمک نظامی کرده است. رئیسجمهور آمریکا روز شنبه در شبکه اجتماعی تروث سوشال با اشاره به "چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی، بریتانیا و دیگران" از آنان خواست تا با اعزام کشتیهای جنگی، واشنگتن را در باز و امن نگهداشتن تنگه هرمز یاری رسانند. این تقاضا با واکنشهای عمدتاَ منفی مواجه شده است.
وزیر خارجه آلمان: جنگ جاری در خاورمیانه ربطی به ناتو ندارد
آلمان روز دوشنبه، ۱۶ مارس، اعلام کرد ناتو نباید در تأمین امنیت تنگه هرمز نقشی ایفا کند.
یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان، روز دوشنبه، ۱۶ مارس، پیش از نشست وزرای خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل، گفت برلین نقشی برای ناتو در قبال تنگه هرمز نمیبیند و معتقد نیست که این ائتلاف باید مسئولیتی در این زمینه بپذیرد.
او ولی افزود که آلمان با اعمال تحریم علیه مسببان محاصره این تنگه (ایران) موافق است.
این موضعگیری رئیس دستگاه دیپلماسی آلمان در واکنش به هشدار رئیسجمهور آمریکا مبنی بر آینده "بسیار بد" برای ناتو در صورت عدم کمک به این آبراه حیاتی صورت گرفته است.
بیم کشورهای اروپایی
ایتالیا جدیدترین کشور اروپایی است که با احتیاط به درخواست دونالد ترامپ مبنی بر کمک متحدان برای بازگشایی تنگه هرمز واکنش نشان داده است.
آنتونیو تاجانی، وزیر امور خارجه ایتالیا، در بروکسل به خبرنگاران گفت که ایتالیا از تقویت ماموریتهای دریایی اتحادیه اروپا در دریای سرخ حمایت میکند. اما او در ادامه افزود: «با این حال، فکر نمیکنم این ماموریتها بتوانند به گونهای گسترش یابند که شامل تنگه هرمز شوند؛ بهویژه به این دلیل که آنها ماموریتهای ضد دزدی دریایی و دفاعی هستند.»
خاویر بتل، معاون نخستوزیر لوکزامبورگ، نیز اعلام کرد که کشورش تسلیم "باجخواهی" ایالات متحده برای پیوستن به جنگ نخواهد شد و گفت: «ما بسیار خوشحالیم که با استفاده از ماهوارهها و سیستمهای ارتباطی مفید واقع شویم، اما از ما نخواهید که با نیرو و تجهیزات [نظامی] وارد شویم.»
در همین راستا، کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز خواستار یک تلاش دیپلماتیک برای عبور نفت و گاز از تنگه هرمز شده است؛ اقدامی که الگوبرداریشده از طرحی است که پیشتر به اوکراین امکان میداد غلات خود را به جهان صادر کند.
کشورهای اروپایی بیم دارند که هرگونه مشارکت نظامی در جنگ کنونی، این کشورها را برای شروع جنگ با آنها رایزنی نشده، عملا به کام جنگی که بسیاری از کارشناسان حقوقی آن را اقدامی فاقد مجوزهای بینالمللی است بکشاند.
بقایی: تنگه هرمز بسته نشده، ولی ما عبور و مرورها را کنترل میکنیم
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران روز دوشنبه ۲۵ اسفند (۱۶ مارس) در نشست خبری هفتگی با خبرنگاران درباره تلاش آمریکا برای ائتلافسازی علیه ایران درباره تنگه هرمز گفت: «تنگه هرمز بسته نشده و به دلیل ناامنی ایجاد شده توسط آمریکا عبور و مرور دچار مشکل شده است.»
او اما با بیان این که "آمریکا و اسرائیل و حامیان آنها نباید بتوانند از تنگه هرمز برای ضربه به ایران استفاده کنند" عملا کنترل تنگه هرمز را تایید کرد و تصریح کرد که " حتی برخی کشورها با اجازه ما عبور کردند".
آمریکا در چارچوب تلاش برای عقبراندن ایران از بستن تنگه هرمز که بحرانی از کمبود سوخت و فشار بر اقتصاد جهانی را در پی داشته، علاوه بر بمباران تأسیسات نظامی در بندر خارک در حال اعزام هزاران نیروی ویژه آموزشدیده برای عملیات در زمین و دریا، از ژاپن به سوی منطقه است. این نیروها قرار است ظرف ده تا پانزده روز آینده به منطقه برسند و وارد عمل شوند.
بقایی در ادامه با بیان این که جمهوری اسلامی مشغول "رایزنی با مقامات عراق و مسئولین اقلیم کردستان برای امنیت مرزها است" گفت که آنها کاملا به وظایف خود اشراف دارند و میدانند هرگونه سوءاستفاده از خاک عراق تبعاتش گسترده است".
در هفتههای اخیر به دنبال انتشار اخباری مبنی بر آمادهشدن گروهها و سازمانهای کرد ایرانی برای ورود به فاز درگیری با نیروهای جمهوری اسلامی در همکاری با آمریکا و اسرائیل، سپاه پاسداران حملات خود به مقرهای این گروهها در اقلیم کردستان را تشدید کرده است. همزمان حملاتی به سفارت آمریکا در بغداد و نیز به نیروهای آمریکا و آنچه که مقر این نیروها خوانده میشود در جریان بوده است که هم جمهوری اسلامی و هم نیروهای همسو و نیابتی آن در عراق در این حملات شرکت داشتهاند.
حملات گسترده اسرائیل به تهران و تبریز و شیراز
ارتش اسرائیل روز دوشنبه ۱۶ مارس (۲۵ اسفند) اعلام کرد که دور جدیدی از حملات هوایی را علیه ایران آغاز کرده است. به گفته نیروهای نظامی، اهداف این حملات شامل زیرساختهای حکومتی در تهران و همچنین شهرهای شیراز و تبریز بوده است.
گزارشهایی از وقوع انفجار در نقاط دیگر ایران منتشر شده، اما هنوز جزئیاتی درباره تلفات یا خسارات احتمالی در دسترس نیست. پیش از این، ارتش اسرائیل از انهدام هواپیمای دولتی ایران خبر داده بود که در گذشته توسط علی خامنهای استفاده میشد.
در همین حال، منابع دولتی ایران گزارش دادند که در شهر کوچک خمین در بخش مرکزی کشور، یک مدرسه تخریب شده و به خانههای مسکونی آسیب رسیده است. بنا بر این گزارش، این حادثه تلفات جانی به همراه نداشته است.
رسانههای داخلی نیز خبرهایی از صدای انفجار در تبریز و شیراز منتشر کرده کردهاند.
در خبر دیگری آمده است که "به دلیل شرایط جنگی و وقوع قطعی برق، سرویسدهی در بخش شمالی خط ۵ متروی تهران، حد فاصل ایستگاههای صادقیه تا وردآورد، متوقف شده است".
کانالهای تلگرامی برخی رسانههای ایران که هنوز قابل دسترسیاند نیز از تلاش برای کشتن محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهور ایران خبر دادهاند. ظاهراَ همزمان با بازدید عارف از بنیاد شهید، موشکی به سوی این ساختمان پرتاب شده، اما به ساختمان اشتباهی اصابت کرده است.
به نوشته همین رسانهها یک ساختمان از مجموعه ستادی اداره برق در محدوده شهدای تهران هم مورد هدف قرار گرفته و چند تن از کارکنان این اداره کشته شدهاند. موج انفجار ناشی از حمله ظاهراَ "شیشههای ساختمان فروشگاه اتکا شهدا را هم شکسته و باعث جراحت تعدادی از مردم شده است".
دویچه وله نمیتواند مستقلا این خبرها را تأیید کند.
استارمر: در تلاش برای پیدا کردن راه حلی درباره تنگه هرمز هستیم
کییر استارمر اعلام کرد که دولت بریتانیا میکوشد، راهحلی قابل اجرا برای باز کردن دوباره راههای کشتیرانی از طریق تنگه هرمز پیدا کند.
نخستوزیر بریتانیا روز دوشنبه ۱۶ مارس (۲۵ اسفند) در نشستی خبری ضمن اشاره به رایزنیها و تماس با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا گفت: «ما با همپیمانان خود از جمله در اتحادیه اروپا سرگرم آن هستیم که طرحی مشترک و قابل اجرا تهیه کنیم؛ طرحی که آزادی کشتیرانی در منطقه را هر چه سریعتر ممکن میسازد و تأثیرات اقتصادی [وضعیت کنونی] را تضعیف میکند.»
استارمر همچنین تصریح کرد که بریتانیا "اقدامات لازم برای دفاع از خود و همپیمانانش را" به عمل آورده اما نمیخواهد درگیر جنگی بزرگتر شود.
عراقچی: درخواست آتشبس ندادیم و مقاومت ادامه دارد
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی روز دوشنبه ۱۶ مارس (۲۵ اسفند) در جریان نشست هفتگی سخنگوی این وزارتخانه گفت: «روزهای سخت اما غرورانگیزی را پشت سر گذاشتیم.» او مدعی شد که یک سال گذشته در تاریخ جمهوری اسلامی "بینظیر" بوده است.
دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی متذکر شد، در گفتوگوی روز یکشنبه ۱۵ مارس (۲۴ اسفند) با شبکه آمریکایی سیبیاس این نکته را تکرار کرده که ایران"تقاضای آتشبس نداده ولی این جنگ باید به گونهای خاتمه یابد که دیگر تکرار نشود".
عراقچی در جریان اظهارات خود از "مقاومتی غرورانگیز" سخن گفته که به ادعای او "بدون هیچ تزلزلی ادامه مییابد".
وزیر خارجه جمهوری اسلامی در ارتباط با وضعیت کشتیرانی در تنگه هرمز مدعی شد: «از نظر ما تنگه هرمز باز است و فقط به روی دشنمان بسته است.»
تلاشهای دونالد ترامپ برای تشکیل ائتلافی متشکل از کشورهای مختلف به منظور بازگشایی تنگه هرمز ادامه دارد.
رئیس جمهور آمریکا در آخر هفته با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی خود (تروث سوشیال) اعلام کرده بود که "چند کشور برای بازگشایی مسیر کشتیرانی در خلیج فارس قصد اعزام ناوهای جنگی را دارند". او از جمله از چین، فرانسه، ژاپن، کره جنوبی و بریتانیا درخواست مشارکت کرده است.
ایران: مراکز خدماتدهی به ناو هواپیمابر جرالد فورد هدف محسوب میشوند
ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه خاتمالانبیا، ناو هواپیمابر جرالد فورد در دریای سرخ را "تهدیدی علیه جمهوری اسلامی" خواند.
او افزود که از این رو، "مراکز لجستیکی و خدمات دهی به ناوگروه یاد شده در دریای سرخ به عنوان هدف نیروی مسلح جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود".
ناو هواپیمابر "یواساس جرالد آر. فورد" بزرگترین ناو هواپیمابر جهان به شمار میرود. هواپیماهای جنگی این ناو در حمله سوم ژانویه ۲۰۲۵ به کاراکاس و عملیات بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور این کشور، مشارکت داشتند.
نیویورک تایمز پیشتر گزارش داده بود، مأموریت فعلی این گروه رزمی پیشتر یک بار تمدید شده و خدمه این ناو قرار بود اوایل مارس به ایالات متحده بازگردند، اما اکنون جزیی مهم از حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه محسوب میشود.