تب تند ″فارسی وان″ در ایران | ایران | DW | 15.07.2010
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

ایران

تب تند "فارسی وان" در ایران

هشدار کارشناسان نزدیک به حکومت ایران در مورد شبکه‌ی ماهواره‌ای "فارسی وان" درحال افزایش است. به نظر می‌رسد نفوذ روزافزون این شبکه ماهواره‌ای‌، زنگ خطر را برای حکومت به صدا در آورده است. گفتگو با مهدی جامی کارشناس رسانه.

آرم شبکه فارسی وان

آرم شبکه فارسی وان

تنها خانواده‌های ایرانی نیستند که تلویزیون خود را روی کانال فارسی وان تنظیم کرده‌اند. مسوولین حکومت ایران نیز به رصد دقیق برنامه‌های این شبکه می‌پردازند. اما اگر شهروندان ایران از فیلم‌ها و برنامه‌های این شبکه لذت می‌برند، حکومت ایران بیش از پیش نگران این وضع است.

یک هفته‌نامه نزدیک به اصولگرایان در مطلبی به خلاصه داستان فیلم های مختلف تلویزیون ماهواره‌ای "فارسی‌وان" پرداخته است. هفته نامه پنجره این شبکه را "بختگی به جان خانواده" می‌خواند و هشدار می دهد: «آن‎چه فارسی‎ وان نشان می دهد شاید در فرهنگ غرب، طبیعی و پذیرفته شده باشد. حتما ایرانی‌ها هم درباره این مسائل حرف‎هایی شنیده‌اند و اطلاعاتی دارند. اما نکته این‎جاست که تاکنون این مسائل تا این اندازه هدفمند، دنباله‎دار و در دسترس، در اختیار جامعه ایرانی نبوده است. آیا کسی صدای زنگ خطر را می‌شنود؟!»

زنگ خطری که این رسانه هوادار حکومت ایران از آن یاد می‌کند اما ظاهرا تنها منحصر به ترویج فرهنگ غربی نمی‌شود. ترس از زمانی است که این شبکه پرمخاطب به چند سریال روز دنیا و موسیقی محدود نگردد: «آن‎چه تاکنون از فارسی‎وان دیده‎ایم، قطعا همه ظرفیت این شبکه نیست. آن‎ها هنوز خودشان را وارد حوزه هایی مثل مجموعه‎سازی و پخش برنامه های زنده نکرده‎اند.»

نفوذ ماهواره به روایت آمار رسمی

هفته نامه پنجره در آخرین شماره خود چند گزارش مفصل در مورد نفوذ ماهواره و بخصوص فارسی وان منتشر کرده است. در یکی از این گزارش‌ها به آماری که صدا و سیما از ضریب نفوذ ماهواره تهیه کرده، اشاره شده است. آمارهایی که به باور نویسنده گزارش، بسیار خوشبینانه است و می‌تواند بیش از این میزان نیز باشد.

استفاده از ماهواره در ایران گسترش یافته است

استفاده از ماهواره در ایران گسترش یافته است

این گزارش اشاره می‌کند که بیش از ۴۵ درصد از مردم تهران بیننده ماهواره هستند که نسبت به سال گذشته ۱۰ درصد رشد پیدا کرده‎اند و ۴۹ درصد از بینندگان ماهواره، شبکه‌ی فارسی‎وان را تماشا می‌‌کنند.

با این وجود رییس صدای و سیمای ایران می‌گوید که این شبکه‌ها به هیچ عنوان تهدید محسوب نمی‌شوند: «نه شبکه‎‎های سیاسی ماهواره‎ای و نه شبکه‎‎های غیرسیاسی، تهدید نیستند و کارشناسانی که این حرف را زده‌اند، مرعوب هستند.»

اما کارشناسان رسانه‌ای که این شبکه را تهدید قلمداد کرده بودند در پاسخ به رییس صدا و سیمای ایران زیر عنوان «پارازيت بر روی شبكه‎‎هایی كه تهديد نيستند» به نقد عملکرد صدا و سیما پرداختند.

مصاحبه با مهدی جامی

مهدی جامی، روزنامه‌نگار و کارشناس رسانه

مهدی جامی، روزنامه‌نگار و کارشناس رسانه

دویچه‌وله: آقای جامی در ایران نگرانی‌هایی از سوی برخی مسئولین و نهادهای حکومتی در مورد فعالیت شبکه‌های ماهواره‌ای و گرایش مردم به این شبکه‌ها مطرح شده است. خصوصا اخیرا توجه به فعالیت شبکه‌ای به اسم "فارسی وان" زیاد شده است. ریشه‌ی اصلی این نگرانی‌ها به نظر شما از کجاست؟

مهدی جامی: اگر ظاهر قضیه را نگاه کنیم، دولت ایران معمولاً می‌گوید که از نظر اخلاقی نگران است. این ادعا ریاکارانه است، چون دولت ایران چندان دولت اخلاقی نیست. به نظر من مسأله‌ی اصلی این است که به‌هرحال رسانه‌های خارجی گفتمان رسمی دولت را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند و این چیزی‌است که طبعاً باب پسند مقامات نیست.

از سوی دیگر اقبال عمومی نسبت به این شبکه‌ها وجود دارد و این تقاضا وجود دارد که این عرضه هم صورت گرفته است. فکر می‌کنید به چه دلیل مردم این قدر اقبال دارند به این شبکه‌های ماهواره‌ای؟

در طول سی و یک‌سال گذشته، آنچه ما در ایران شاهدش بودیم، رشد یک فرهنگ مخفی است. یک فرهنگ غیررسمی که البته اوایل سعی می‌شده که مخفی هم باشد، ولی امروز واقعاً مخفی نیست و دولت دارد با آن رسماً می‌جنگند و ستیز می‌کند.

سریال‌های شبکه های ماهواره‌ای فارسی زبان در ایران بینندگان زیادی دارد

سریال‌های شبکه های ماهواره‌ای فارسی زبان در ایران بینندگان زیادی دارد

ولی به‌هرحال فرهنگی است که در گفتار رسمی دولت منعکس نیست و دولت آشکارا می‌خواهد آن را سرکوب کند. خیلی چیزهای معصوم‌تر هم هست، مثل علوم انسانی و اجتماعی در دانشگاه‌ها که آن‌ها را هم می‌خواهد سرکوب کند، چه رسد به رسانه‌هایی مثل فارسی وان که در واقع آن فرهنگ مخفی را به نحوی عریان می‌کند.

این که مردم از آن استقبال می‌کنند، به نظرم به این دلیل ساده‌ای است که جهان ذهنی آن‌ها با این رسانه‌ها نزدیک‌تر است، با فارسی وان و با هر رسانه‌ی دیگری که آن‌ها دوست دارند و نگاه می‌کنند. حالا از قدیم مثلاً فرض کنید ام تی وی بود یا صدای آمریکا بود و یا بی‌بی سی در این اواخر و حالا فارسی وان.

ما می‌دانیم که درون ایران صدا و سیما با بودجه چند ده میلیارد تومانی وجود دارد. رسانه‌ای که گسترش زیادی دارد و ممنوعیت شبکه‌های ماهواره‌ای را نیز ندارد. به نظر شما در این میدان رقابت که خیلی هم نمی‌تواند میدان رقابت برابری باشد، آیا شبکه‌های ماهواره‌ای به نوعی دارند پیروز می‌شوند که این نگرانی‌ها ایجاد شده است؟

از دید رسانه‌ای که نگاه کنیم، بحث پیروزی و شکست نیست. بحث سبدی از انواع و اقسام رسانه‌هاست که شما می‌توانید مثل یک سوپر مارکت از آن انتخاب کنید. ممکن است خیلی از مردم، چنان که عملاً هم اتفاق می‌افتد، سریال‌های خوش ساخت صدا و سیما را هم بپسندند، برنامه‌های طنز صدا و سیما را هم بپسندند. ولی آن‌ها می‌خواهند فارسی وان را هم ببینند. یعنی این در سبد به اصطلاح برنامه‌های آن‌ها و رسانه‌ای آن‌ها وجود داشته باشد. از نظر رسانه‌ای این فقط به کثرت بیشتر انتخاب‌های مخاطب می‌انجامد، اما از نظر رسمی و از نظر دولتی البته این یک شکست برای صدا و سیما محسوب می‌شود.

ولی واقعیت این است مسئولان صدا و سیما در این میدانی که می‌خواهند پیروز شوند، نمی‌توانند پیروز شوند. یعنی این که بتوانند در ایران انحصار رسانه‌ای ایجاد کنند و دور ایران دیوار آهنین رسانه‌ای بکشند و هیچ کس به هیچ رسانه‌ی دیگر یا وب سایت خارج از ایران دسترسی نداشته باشد، یعنی تصور یک جور شوروی اسلامی، این غیرممکن است.

و البته آن‌ها هم در این مسیر مدام احساس شکست می‌کنند، چون نگاه‌شان به ماجرا واقع‌بینانه نیست. ولی اگر واقع‌بینانه نگاه کنیم، فارسی وان هم یکی از دهها رسانه‌ای است که امروز از طریق ماهواره قابل دریافت است.

مهدی محسنی
تحریریه: مصطفی ملکان

در همین زمینه:

  • تاریخ 15.07.2010
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده https://p.dw.com/p/OMLU
  • تاریخ 15.07.2010
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده https://p.dw.com/p/OMLU
تبلیغات