تاثیر توافق ایران با آمریکا بر وضعیت اقتصادی و سفره‌های مردم

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا می‌گوید توافق احتمالی با ایران می‌تواند "آغازگر دوره‌ای جدید از ثبات، شکوفایی و موفقیت" باشد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا نیز گفته است که می‌خواهد شاهد "شکوفایی، عملکرد خوب، موفقیت و شادی ایران" باشد.

اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه‌وله

ایران و آمریکا تائید کرده‌اند که روز جمعه ۱۹ ژوئن توافق میان دو کشور امضا خواهد شد.

این تحول، پس از دو جنگ ویرانگر اکنون نوعی امید را در میان بسیاری از مردم ایران ایجاد کرده است؛ امید به اینکه شاید وضعیت اقتصادی کشور بهبود یابد و اثرات آن در نهایت در زندگی روزمره و معیشت خانوارها نیز احساس شود.

"تاثیر بر سفره خانوارها فوری نخواهد بود"

احمد علوی، اقتصاددان، در تحلیل خود درباره مذاکرات و سناریوی توافق احتمالی ایران و آمریکا به دویچه وله فارسی می‌گوید هنوز متن یا جزئیات دقیق این تفاهم‌نامه مشخص نیست و آنچه در جریان است بیشتر یک فرآیند مذاکره و "مهلت کوتاه‌مدت برای رسیدن به تفاهم" محسوب می‌شود تا یک توافق نهایی و قطعی.

به گفته این کارشناس در چنین شرایطی اقتصاد در "وضعیت تعلیق" قرار می‌گیرد؛ وضعیتی که در آن بازارها با احتیاط و انتظار، تحولات را دنبال می‌کنند و امکان پیش‌بینی دقیق آینده وجود ندارد.

او گفته است همین فضای انتظاری نیز اثرات فوری در بازارها گذاشته و باعث کاهش نسبی نرخ ارز در ایران و افت قیمت نفت در بازارهای جهانی شده است؛ اما وی این اثرات را کوتاه‌مدت و موقتی ارزیابی می‌کند.

علوی در ادامه توضیح داد حتی در صورت دستیابی به توافق، در "سناریوی خوش‌بینانه" نیز ایران می‌تواند صادرات نفت خود را افزایش دهد و بخشی از منابع مالی آزادشده را دریافت کند، اما به دلیل ساختار اقتصادی کشور و محدودیت‌های بانکی و سیاسی، این درآمدها لزوما به بهبود مستقیم معیشت مردم منجر نخواهد شد.

به گفته احمد علوی بخش عمده این منابع معمولا صرف هزینه‌های جاری دولت، امور امنیتی و نظامی و نیز ساختارهای قدرت می‌شود و سهم محدودی از آن به اقتصاد خانوارها می‌رسد.

این اقتصاددان همچنین یادآور شد مشکلاتی مانند تورم بالا، بیکاری گسترده و رکود اقتصادی ریشه‌ای هستند و با یک توافق سیاسی به سرعت حل نخواهند شد.

ترسیم سه سناریو توافق برای آینده

این کارشناس در ادامه گفتگو با دویچه وله به سه سناریوی "خوشبینانه، بدبینانه و میانه" در ارتباط با توافق آمریکا و ایران اشاره می کند؛ در "سناریوی خوش‌بینانه"، اقتصاد به وضعیت پیش از تنش‌ها بازمی‌گردد اما مشکلات ساختاری باقی می‌ماند؛ در "سناریوی بدبینانه"، شکست مذاکرات می‌تواند شرایط اقتصادی را وخیم‌تر کند؛ و در "سناریوی میانه"، وضعیت "کج‌دار و مریز" ادامه خواهد یافت.

او با اشاره به تجربه برجام می‌گوید افزایش درآمدهای نفتی و کاهش فشارهای خارجی می‌تواند نوعی "تنفس مصنوعی" برای اقتصاد ایران باشد، اما بدون اصلاحات عمیق اقتصادی و نهادی، این بهبودها پایدار نخواهند ماند و لزوما به افزایش محسوس رفاه عمومی منجر نمی‌شوند.

بالارفتن قیمت‌مواد غذایی از رشد نرخ ارز بیشتر است

یک شهروند ساکن تهران که نخواست نامش فاش شود در گفتگو با دویچه وله ضمن ابراز امیدواری نسبت به پایان جنگ و عادی شدن زندگی مردم، می‌گوید قدرت خرید خانوارها به شدت کاهش یافته است.

او در ادامه می‌گوید: «با تورم بسیار بالا خیلی از مردم دیگر توان خرید خانه یا خودرو را ندارند و حتی گروهی از خانواده‌ها در تامین هزینه داروهای مورد نیاز خود با مشکل روبه‌رو هستند.»

او توضیح می‌دهد پس از افزایش نرخ ارز، قیمت بسیاری از کالاها بالا رفته و حتی با توافق هم کسی فکر نمی‌کند قیمت‌ها به سطح قبلی خود بازگردد.

به گفته این شهروند تورم مواد غذایی و خدمات در ایران حتی از رشد نرخ ارز نیز بیشتر بوده است.

این شهروند تهرانی معتقد است توافق احتمالی میان ایران و آمریکا می‌تواند تا حدی به بهبود شرایط اقتصادی کمک کند، اما این بهبود آن‌قدر نخواهد بود که سطح رفاه مردم را به وضعیت پیش از جنگ بازگرداند.

بانک مرکزی: درآمد نفتی ایران دوبرابر خواهد شد

بر اساس گزارش‌های بانک مرکزی ایران و نهادهای بین‌المللی، صادرات نفت، محصولات نفتی و گاز در سال گذشته حتی با وجود تحریم‌ها، حدود ۶۵ درصد از درآمدهای ارزی ایران را تشکیل داده است.

در ماه‌های گذشته صنایع پتروشیمی و فولاد که حدود ۱۷ درصد از درآمدهای صادراتی ایران را تامین می‌کردند، هدف حملات قرار گرفته‌اند و در نتیجه نقش نفت در تامین درآمدهای ارزی کشور اکنون پررنگ‌تر از گذشته شده است.

پایان هزینه دورزدن و ارائه تخفیف‌های سنگین

دالغا خاتین‌اوغلو، کارشناس حوزه انرژی از باکو، پایتخت آذربایجان معتقد است که در صورت دستیابی ایران و آمریکا به توافق، ایران نه تنها از هزینه‌های ناشی از دور زدن تحریم‌ها و ارائه تخفیف‌های سنگین برای فروش نفت رهایی خواهد یافت، بلکه قادر خواهد بود صادرات روزانه نفت خود را نسبت به سال گذشته حدود یک میلیون بشکه افزایش دهد و درآمد واقعی حاصل از صادرات نفت را به دو برابر برساند.

او همچنین گفته است که ایران ظاهرا حدود ۲۵ میلیارد دلار درآمد بلوکه‌شده در خارج از کشور دارد که در صورت رفع محدودیت‌ها می‌تواند آزاد شود.

لغو تحریم‌ها تاثیر فوری بر معیشت مردم نخواهد داشت

این کارشناس حوزه انرژی در عین حال تاکید کرده است که توافق یا در ادامه آن، رفع تحریم‌ها "تاثیر فوری و چشمگیری بر معیشت مردم نخواهد داشت".

به گفته او، هرچند لغو تحریم‌ها می‌تواند به بهبود وضعیت بودجه دولت، اقتصاد کشور، صنایع و تجارت خارجی کمک قابل توجهی کند، اما مشکلاتی مانند تورم، بیکاری و کمبود برق، آب و گاز در کوتاه‌مدت و حتی میان‌مدت قابل حل نخواهند بود.

خاتین‌اوغلو افزوده است که نباید انتظار داشت حتی رفع کامل تحریم‌ها نیز به‌سرعت تغییرات شگرفی در سفره و زندگی روزمره مردم ایجاد کند.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

خاتین‌اوغلو بر این باور است که ایران تنها در صورتی می‌تواند به‌طور کامل از مزایای رفع تحریم‌ها بهره‌مند شود که تغییرات بنیادینی در سیاست خارجی، به‌ویژه در حوزه منطقه‌ای، در زمینه حقوق بشر، شفافیت اقتصادی و مبارزه با فساد ایجاد کند.

او در پایان یادآور شده است که تجربه برجام نیز نشان داد لغو تحریم‌ها به‌تنهایی لزوما به تحولات اساسی در اقتصاد و زندگی مردم منجر نمی‌شود.