بلغارستان در دور باطل انتخابات؛ تداوم یا پایان بنبست سیاسی؟
۱۴۰۵ فروردین ۳۰, یکشنبه
مردم بلغارستان در دسامبر گذشته با حضور در خیابانهای صوفیه، شعار "اوستاوکا" (استعفا) را در پایتخت این کشور طنینانداز کردند. از این اعتراضهای گسترده حدود شش ماه میگذرد. بدون فشار خیابان، دولت حاضر به استعفا در ماه دسامبر نمیشد.
به گزارش کانال اول تلویزیون آلمان، اکنون که انتخابات پارلمانی در بلغارستان دوباره برگزار میشود، رومن رادف، رئیس جمهور پیشین، و ائتلاف تازهاش با گرایش چپ میانه به نام "بلغارستان پیشرو" در مرکز توجه قرار گرفته است.
این سیاستمدار ۶۲ ساله میگوید: «بلغارستان پیشرو پاسخ به انتظار جامعه ما برای تغییر واقعی، برای عدالت و رفاه است.» او میافزاید این ائتلاف به عنوان یک بدیل سیاسی قدرتمند تأسیس شده تا اعتماد مردم بلغارستان به کشور و آیندهشان را بازگرداند.
رادف که پیشینهای نظامی دارد در سال ۲۰۱۷ به مقام ریاست جمهوری رسید. او چهرهای محبوب است و در مقایسه با بسیاری از مسئولان سیاسی دیگر، به عنوان فردی عاری از فساد شناخته میشود.
اینترنت بدون سانسور با سایفون دویچه وله
این در حالی است که در بلغارستان، اتهام فساد اغلب به دو سو نشانه میرود: از یک سو به دلجان پفسکی، الیگارش قدرتمند از حزب "جنبش حقوق و آزادیها" (DPS)، و از سوی دیگر به حزب محافظهکار "گرب" (GERB) که با آن در ارتباط است.
حضور پنجباره "گرب" در دولت
حزب "گرب" (مخفف "شهروندان برای توسعه اروپایی بلغارستان") نیروی سیاسی تعیینکنندهای در دو دهه گذشته بوده و پنج بار در دولت حضور داشته است.
پفسکی، غول سابق رسانهای، بهعنوان صحنهگردان سیستمی در بلغارستان شناخته میشود که در آن منافع اقتصادی، دستگاه قضایی و سیاست در پشت پرده به هم گره خوردهاند. به نظر میرسد او نفوذ زیادی هم بر "گرب" دارد.
رادف مبارزه با این سیستم را هدف خود قرار داده و میگوید: «الیگارشی بلغارستان عمیقاً در زندگی اجتماعی و اقتصادی کشور ریشه دوانده است؛ هرمی که به استثمار سیستماتیک جامعه میپردازد و از طریق کنترل بر نهادها، احزاب، روند انتخابات، رسانهها و اقتصاد، برای خود مصونیت ایجاد میکند.»
دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید
او وعده داده است که این ساختار هرمی را برمیچیند و اصلاحاتی در دادستانی کشور انجام میدهد؛ نهادی که به گفته منتقدان، تحت نفوذ سیاسی قرار گرفته و به تداوم فساد کمک میکند.
متحد روسیه یا صرفاً عملگرا؟
منتقدان رادف را به گرایش به روسیه متهم میکنند. حامیانش اما موضع او را عملگرایانه و محتاطانه و نه آشکارا طرفدار روسیه میدانند. مواضع او در گذشته در مخالف با ارسال سلاح به اوکراین انتقادهایی را برانگیخته بود. رادف معتقد بود که این کار فقط به طولانیتر شدن جنگ کمک میکند.
با این حال، در جریان کارزار انتخاباتی رادف نشانههایی از تغییر دیده میشود. در برنامه ائتلاف "بلغارستان پیشرو" تأکید روشنی بر تعهد بلغارستان به اتحادیه اروپا و ناتو وجود دارد، بدون آنکه خواستار لغو تحریمهای روسیه باشد.
منتقدان میگویند این میتواند نه الزاماً عقبنشینی از مواضع پیشین، بلکه تلاشی برای جذب طیف گستردهتری از رأیدهندگان باشد. با این حال، رومن رادف در بلغارستان از محبوبیت بالایی برخوردار است و نظرسنجیها او را با حدود ۳۰ درصد آرا در صدر محبوبترین چهره نشان میدهند.
دشواری یافتن شریک ائتلافی
با این حال، وضعیت برای یافتن شرکای احتمالی جهت تشکیل دولت پیچیده است. در نگاه نخست، ائتلاف لیبرال موسوم به "پیپی−دیبی"، شامل احزاب اصلاحطلب "تغییر را پی میگیریم" (PP) و "بلغارستان دموکراتیک" (DB) گزینهای ممکن به نظر میرسد که در نظرسنجیها از حمایت بیش از ۱۰ درصدی برخوردار است.
این احزاب نیز مبارزه با فساد را هدف خود اعلام کردهاند. آسن واسیلیف، رهبر حزب "پیپی"، میگوید: «یک گزینه، گرب و "جنبش حقوق و آزادیها" (DPS) است که در آن فساد و فقر پایدار وجود دارد. گزینه دیگر، چیزی است که ما به شهروندان بلغارستان پیشنهاد میکنیم: بلغارستانی قدرتمند در اروپایی قدرتمند.»
اجرای اصلاحات قضایی در راستای مبارزه با فساد، مستلزم اکثریت دوسوم پارلمان است؛ اما نظرسنجیهای کنونی چنین امکانی را نه برای رادف، نه برای احزاب اصلاحطلب و نه حتی برای هر دو در کنار هم نشان نمیدهند.
به گفته گزارشگر کانال اول تلویزیون آلمان در وین، حتی یک ائتلاف دوجانبه نیز در بهترین حالت، ائتلافی مصلحتی خواهد بود. زیرا احزاب اصلاحطلب در مسائل محتوایی با ائتلاف رادف اختلاف نظر دارند.
رادف در حمایت از اوکراین محتاط بوده و نسبت به پذیرش یورو در سال آینده نیز تردید دارد، در حالی که احزاب اصلاحطلب موضعی کاملاً متفاوت دارند. در ماههای اخیر نیز حملات لفظی شدیدی میان طرفین رد و بدل شده است.
چشمانداز، در صورت شکست تشکیل دولت
حزب "گرب" نیز برای رادف گزینهای جدی محسوب نمیشود، زیرا در این صورت با مشکل اعتبار روبهرو خواهد شد. او نمیتواند از یک سو با شعار مبارزه با فساد وارد انتخابات شود و از سوی دیگر با حزبی همکاری کند که نماد وضع موجود و از نگاه بسیاری نماد فاسد است. احزاب اصلاحطلب نیز همکاری با "گرب" را رد کردهاند.
بوریس پوپیوانوف، استاد علوم سیاسی از دانشگاه صوفیه، درباره پیامدهای این وضعیت میگوید: «رومن رادف در نظرسنجیها پیشتاز است، اما احتمالاً ایده تشکیل ائتلاف پس از انتخابات را رد خواهد کرد.» به گفته او، هرچه رادف به اکثریت مطلق نزدیکتر شود، احتمال تشکیل دولت نیز بیشتر خواهد شد.
اما اگر تشکیل دولت دوباره ناکام بماند چه؟ پوپیوانوف میگوید: «در آن صورت، بحران سیاسی میتواند ادامه یابد و بار دیگر انتخابات زودهنگام برگزار شود. این موضوع اکنون به تصمیم رأیدهندگان بستگی دارد.»