آیا اعدام به مجازاتی روزمره در ایران تبدیل می‌شود؟ | ایران | DW | 24.01.2011
  1. Inhalt
  2. Navigation
  3. Weitere Inhalte
  4. Metanavigation
  5. Suche
  6. Choose from 30 Languages

ایران

آیا اعدام به مجازاتی روزمره در ایران تبدیل می‌شود؟

در مقابل زندان اوین به رودابه اکبری، همسر جعفر کاظمی، یکی از اعدام‌شدگان بامداد امروز گفته‌اند «بروید راحت باشید، دیگر کار تمام شده است» آیا اعدام به عنوان خشن‌ترین و آخرین مجازات، به کیفری روزمره در ایران تبدیل می‌شود؟

default

امروز (۴ بهمن ۸۹/۲۴ ژانویه ۲۰۱۱) شش نفر دیگر در ایران اعدام شدند. به این ترتیب شمار اعدام‌ها در ایران طی یک ماه اخیر از مرز ۱۰۰ نفر گذشت.

در اولین ساعات امروز جعفر کاظمی و محمدعلی حاج‌‌آقایی به جرم عضویت در سازمان مجاهدین خلق اعدام شدند و چهار نفر به نام‌های امید برک، قوام عطاکش‌زاده، مصطفی کریمی‌خانقاه و رضا دهقان به خاطر جرایم جنسی به دار آویخته شدند.

بنا بر اطلاعیه دادسرای عمومی و انقلاب تهران دو عضو سازمان مجاهدین «در اغتشاشات با هدایت سرپل ارتباطی خود در کشور انگلیس ارتباط داشته‌اند.»

رودابه اکبری، همسر جعفر کاظمی به کمپین بین المللی حقوق بشر در ایران گفته است: «همسرم را بدون اینکه به ما و وکیلش اعلام کنند اعدام کردند. سه‌شنبه هفته گذشته همسرم را بر می دارند می‌برند و از او می خواهند که مصاحبه بدهد. بازجو به او می‌گوید که مصاحبه بکنی یا نکنی کمتر از یک هفته اعدامت می‌کنیم. همسرم با مصاحبه موافقت نمی‌کند و از آنجا می‌برند او را به اجرای احکام و طناب دار را گردنش می‌اندازند اما بعد منصرف می‌شوند و او را برمی‌گردانند. ظاهرا یک معجزه محسوب می‌شده است.»

ولی این معجزه‌ای فقط برای چند روز بود. به گفته رودابه اکبری، جعفر کاظمی را امروز ساعت چهار صبح اعدام کردند، به دلیلی واهی: «هیچ مدرکی نداشتند و فقط به خاطر چند تا عکس و یا ویدیویی که از تجمعات بعد از انتخابات گرفتند و فرستادند. آیا این حکمش اعدام است؟ طبق خود قانون اساسی… خودشان کسی که تبلیغ علیه نظامی می کند حکمش شش تا یک سال زندان است.»

«از سرگرفتن اعدام‌های سیاسی»

Abdolkarim Lahiji, iranischer Jurist und Menschenrechtler quer

عبدالکریم لاهیجی، نایب رئیس فدراسیون بین‌المللی جامعه‌های حقوق بشر

عبدالکریم لاهیجی، نایب رئیس فدراسیون بین‌المللی جامعه‌های حقوق بشر به دویچه‌وله می‌گوید: «متأسفانه ‏این‏ نوع برخورد در جمهوری اسلامی تازه نیست. در دهه‏ی ۶۰ هم هرنوع ارتباطی با سازمان‏های به‏اصطلاح و به قول آن‏ها، "گروه‏های محارب" به‏شدت سرکوب می‏شد. از سر گرفته شدن این نوع اعدام‏های سیاسی هم در سیاست سرکوبی که متأسفانه در جمهوری اسلامی دیگر سکه‏ی رایج شده است، تازگی ندارد»

روند اعدام‌ها در چند سال اخیر رو به افزایش بوده است. عبدالکریم لاهیجی می‌گوید: « آمارهای سازمان‏های بزرگ حقوق بشر، تعداد اعدام‏ها در ایران را طی سال‏های نخستین دهه‏ی ۲۰۰۰، معمولاً چیزی حدود زیر ۲۰۰ نفر در سال نشان می‏داد. ولی در سه چهار سال اخیر، این آمار به مراتب بیشتر است و به حدود ۳۰۰ اعدام در سال می‏رسد و حتی سال گذشته مسیحی به‏طور متوسط، در روز یک نفر در ایران اعدام شده بود. یعنی حدود ۳۵۰-۳۶۰ اعدام در ایران داشتیم. این آمار باز رو به افزایش است.»

به نظر عبدالکریم لاهیجی افزایش اعدام‌های سیاسی به خاطر این است که جامعه ایران پس از انتخابات گذشته « هرگز ساکت نشده است و حکومتیان فکر می‏کنند با بالا بردن تب سرکوب، یعنی شدت عمل بیشتر، بتوانند جو را مساعد کنند. پس از راهپیمایی روز عاشورا، بلندگوهای نمازجمعه شروع کردند به سر دادن شعارهایی مبنی بر این‏که باید اعدام‏ها از سر گرفته شوند و دوباره همان سرکوب دهه‏ی ۶۰ برقرار شود.»

اشاره او به چهره‌هایی مانند روح‌الله حسینیان، حمید روحانی و مصطفی پورمحمدی است و یا روحانیانی مثل احمد جنتی، احمد خاتمی و یا علم‌الهدی که هر معترضی برای‌شان «مهدورالدم» به شمار می‌رود.

حذف آگاهی از رفتارهای اجتماعی

Iran Dr. Gharabagh

فرامرز قره‌باغی، جامعه شناس و استاد دانشگاه

با وجود این، بیشترین مجازات اعدام در موج به راه افتاده کنونی، در رابطه با مواد مخدر، قتل و "جرایم جنسی" بوده است. به نظر فرامرز قره‌باغی، جامعه شناس و استاد دانشگاه این نشان‏دهنده‏ی عمق وضعیت نابه‏هنجار و فاجعه‏ای است که در ایران وجود دارد و آن حذف آگاهی از رفتارهای اجتماعی مردم است.

این جامعه‌شناس می‌گوید: « بر مبنای آماری که از "مرکز مطالعات استراتژیک مرجع تشخیص مصلحت نظام" داریم، ۳۰درصد جوان‏های ایرانی، صفردرصد درآمد دارند. چه انتظاری می‏شود از جامعه‏ای داشت که ۳۰درصد از جوان‏های آن، صفردرصد درآمد دارند. طبیعی است که چنین جوانی ریسک و خطر رفتار مجرمانه را می‏پذیرد، برای این‏که باید شکم‏اش سیر شود. در جامعه‏ای که بیش از حد محرومیت‏های جنسی وجود دارد و رفتارهای جنسی در قالب‏های ایدئولوژیک آن کنترل می‏شود، طبیعی است که چنین اتفاقاتی به نسبت جوامع دیگر، بیشتر رخ ‏دهد.»

فرامرز قره‌باغی معتقد است که مجازات‏های سخت‏گیرانه موجب کاهش بزه و جرم در چنین جامعه‌ای نمی‌شود: « همان‏طور که در دوره‏ی آقای خلخالی، زمانی که ایشان با شدت و حرص بیشتری اعدام می‏کرد و افراد زیادی را در دادگاه‏هایی با کم‏ترین استانداردهای حقوقی به دست جوخه‏های اعدام می‏سپرد، نتایجی در بر نداشت. دیدیم که هم‏چنان میزان مواد مخدر و تعداد معتادان و قاچاقچیان رو به افزایش گذاشت و این اعدام‏ها نتایجی را که دستگاه قضایی در انتظارش بود، به‌بار نیاورد. تعداد مجرمان، تعداد معتادان و تعداد قاچاقچیان هم‏چنان به نسبت افزایش جمعیت، رو به افزایش خواهد بود. این نخستین واکنشی است که دستگاه قضایی نشان می‏دهد، در حالی که باید آخرین واکنش باشد. ما باید تحلیل‏های آسیب‏شناسانه داشته باشیم که متأسفانه در دستگاه قضایی و پلیس ما، آسیب‏شناسی هیچ جایی ندارد.»

عبدالکریم لاهیجی نیز در این باره می‌گوید: « تعداد محکومان مواد مخدر در ایران، روز به‏روز رو به‏افزایش است. خودشان چند وقت پیش اعلام کردند که طی سال گذشته، تعداد این محکومان نزدیک به ۳۰ درصد افزایش پیدا کرده است. این نشان می‏دهد که سیاست جمهوری اسلامی در به‏اصطلاح "مبارزه با مواد مخدر" و به‏طور کلی در ارتباط با مبارزه با جرم و جنایت شکست خورده است. یعنی در عمل معلوم شده که قانون مجازات اسلامی که بیش از سه دهه است به‏طور آزمایشی در ایران اعمال می‏شود، نه فقط در مبارزه با جرم و جنایت کارساز نیست که خودش محرک ایجاد جرم و جنایت می‏شود. به‏خاطر این‏که به همه‏گونه اعمال خشونت جنبه‏ی حقوقی و قانونی داده است.»

«با این قوانین قضات مجبورند اعدام کنند»

Mohammad Saleh Nikbakht iranischer Rechtsanwalt

صالح نیکبخت، وکیل دادگستری

صالح نیکبخت، وکیل دادگستری هم به خطر گسترش اعتیاد در ایران اشاره می‌کند و می‌گوید «توزیع و پخش این مواد در ایران آنقدر زیاد شده که در حال حاضر این مسئله، به عنوان خطری برای تمامی خانواده‏های کشور مطرح است و اساساً از این جهت، تأمینی برای آن‏ها وجود ندارد که فرزندان‏شان معتاد نشود.»

این حقوقدان اضافه می‌کند که قوانین هم جای زیادی برای مانور نگذاشته‌اند:«در ایران قوانینی که مربوط به مواد مخدر است، به‏طور صریح و قطعی صادر شده و هیچ مرجع تجدید‏نظر برایش باقی نگذاشته‌اند. چون در قوانین هم برای میزان مشخصی از مواد مخدر حکم اعدام تعیین شده، قضات دادگاه‏ها موظف هستند بر اساس قانون رسیدگی کنند و در این مورد نمی‏توانند تخطی کنند. به این جهت، آن‏چه موجب صدور حکم اعدام می‏شود، قانونی است که به تصویب رسیده و نه خطا، تخلف و یا شدت عمل قضات.»

فرامرز قره‌باغی به ضرورت بازخوانی قوانین جزایی و انطباق آن با مفاد منشور حقوق بشر اشاره می‌کند و معتقد است که «بسیاری از مجازات‌های موجود در ایران با جرایم مرتکب شده تطابق ندارند.» این جامعه‌شناس هم چنین با تاکید بر ضرورت حضور هیات منصفه بخصوص «درجرایم بزرگ و جرایمی که احتمال اعدام دارند» ، این را لازمه پیشگیری از تضییق حقوق هر متهمی می‌داند.

مریم انصاری
تحریریه: مهیندخت مصباح

در همین زمینه:

  • تاریخ 24.01.2011
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده https://p.dw.com/p/QuyS
  • تاریخ 24.01.2011
  • چاپ چاپ مطلب
  • لینک کوتاه شده https://p.dw.com/p/QuyS
تبلیغات