مذاکرات امریکا و ایران؛ چرا دو طرف به توافق نرسیدند؟
۱۴۰۵ فروردین ۲۳, یکشنبه
ایالات متحده امریکا و ایران روز یکشنبه گفتگوهای رودررو را بدون دستیابی به توافق پایان دادند. مقامهای امریکایی گفتند که مذاکرات به دلیل خودداری ایران از تعهد به کنار گذاشتن برنامه سلاح هستهایاش به بنبست رسید و این موضوع آتشبس شکننده دو هفتهای را نیز در هالهای از تردید قرار داده است.
مطالب ویدیویی را در صفحه یوتیوب ما ببینید!
هیچیک از طرفها مشخص نکردند که پس از پایان آتشبس ۱۴ روزه چه اتفاقی خواهد افتاد. میانجیگران پاکستانی از همه طرفها خواستند که این آتشبس را حفظ کنند.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور ایالات متحده امریکا که رهبری هیئت این کشور را بر عهده داشت، پس از ۲۱ ساعت مذاکره گفت: «ما نیاز داریم یک تعهد روشن ببینیم که آنها بهدنبال سلاح هستهای نخواهند رفت و همچنین بهدنبال ابزارهایی که بتواند بهسرعت آنها را به سلاح هستهای برساند، نخواهند بود.»
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، گفت که مذاکرات بهدلیل «شکاف میان دیدگاههای ما در دو یا سه موضوع مهم» فروپاشید. او به تلویزیون دولتی گفت که تنگه هرمز نیز از جمله موضوعات مورد بحث بود و ایالات متحده را به «زیادهروی» متهم کرد.
او به موضوع سلاح هستهای اشارهای نکرد، هرچند این رسانه دولتی پیشتر برنامه هستهای ایران را یکی از نقاط اصلی اختلاف عنوان کرده بود.
از زمان آغاز جنگ توسط ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فبروری، دستکم ۳۰۰۰ نفر در ایران، ۲۰۲۰ نفر در لبنان، ۲۳ نفر در اسرائیل و بیش از ده نفر در کشورهای عربی حوزه خلیج کشته شدهاند و این جنگ به زیرساختها در چندین کشور خاورمیانه آسیبهای گسترده وارد کرده است.
بیشتر بخوانید: ایالات متحده و ایران در مذاکرات پاکستان به توافق نرسیدند
کنترول ایران بر تنگه هرمز عملاً خلیج فارس و صادرات نفت و گاز آن را از اقتصاد جهانی جدا کرده و باعث افزایش شدید قیمت انرژی شده است.
اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، گفت که کشورش در روزهای آینده تلاش خواهد کرد تا گفتگوی جدیدی میان ایران و ایالات متحده امریکا تسهیل کند. او گفت: «ضروری است که طرفها به تعهد خود نسبت به آتشبس ادامه دهند.»
هیچ معلوماتی درباره ازسرگیری مذاکرات آینده منتشر نشده است، هرچند ایران اعلام کرده که برای ادامه گفتگوها آمادگی دارد. این موضوع را خبرگزاری دولتی ایرنا گزارش داده است.
تلاش امریکا برای تغییر وضعیت در تنگه هرمز
ایالات متحده و ایران با پیشنهادهای کاملاً متفاوت و برداشتهای متضاد از میزان نفوذ خود برای پایان دادن به جنگ وارد مذاکرات شدند. پیش از آغاز گفتگوها نیز آتشبس بهدلیل اختلافات عمیق و ادامه حملات اسرائیل بر حزبالله در لبنان در معرض تهدید قرار داشت.
پیشنهاد دهمادهای ایران پیش از مذاکرات، خواستار پایان تضمینشده جنگ و کنترول تنگه هرمز بود. این طرح همچنین شامل توقف درگیری با «متحدان منطقهای» ایران و بهطور مشخص توقف حملات اسرائیل بر حزبالله بود.
در مقابل، پیشنهاد ۱۵مادهای امریکا شامل محدودسازی برنامه هستهای ایران و بازگشایی تنگه هرمز است.
بیشتر بخوانید: سایه بیاعتمادی بر مذاکرات امریکا و ایران در اسلامآباد
در واقع، بستن تنگه هرمز توسط ایران به بزرگترین مزیت استراتژیک آن در جنگ تبدیل شده است. پیش از جنگ، حدود یکپنجم نفت تجارتی جهان روزانه از این مسیر و از طریق بیش از ۱۰۰ کشتی عبور میکرد. اما از زمان آتشبس، تنها عبور ۱۲ کشتی ثبت شده است.
در جریان مذاکرات در پاکستان، اردوی امریکا اعلام کرد که دو کشتی جنگی از این آبراه مهم عبور کردهاند تا زمینه پاکسازی مینها را فراهم کنند؛ اقدامی که برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ صورت گرفته است. با این حال، رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که فرماندهی مشترک نظامی این کشور این موضوع را رد کرده است.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده امریکا گفت: «ما در حال پاکسازی تنگه هستیم. اینکه به توافق برسیم یا نه، برای من تفاوتی ندارد.»
ادامه حملات اسرائیل بالای لبنان
بنبست در مذاکرات، پرسشهای تازهای درباره وضعیت درگیریها در لبنان ایجاد کرده است. اسرائیل پس از اعلام آتشبس نیز به حملات خود ادامه داده و گفته است که این توافق شامل لبنان نمیشود، در حالیکه ایران و پاکستان نظر متفاوتی دارند.
خبرگزاری دولتی لبنان گزارش داد که صبح روز یکشنبه، در پی حمله هوایی اسرائیل بر منطقه معروب در نزدیکی شهر صور در جنوب لبنان، شش نفر کشته شدند. اگرچه حملات اسرائیل بر بیروت در روزهای اخیر کاهش یافته، اما حملات بر جنوب لبنان همزمان با ادامه عملیات زمینی شدت یافته است؛ عملیاتی که پس از شلیک راکتهای حزبالله به سوی اسرائیل در آغاز جنگ ایران از سر گرفته شد.
بیشتر بخوانید: لبنان: حملات اسرائیل به اردوگاه پناهندگان ۱۳ کشته برجای گذاشت
قرار است مذاکرات میان اسرائیل و لبنان روز سهشنبه در واشنگتن آغاز شود. دفتر رئیسجمهور لبنان، جوزف عون، اعلام کرده که این گفتگوها پس از اعلام غیرمنتظره اسرائیل برای موافقت با مذاکرات، برگزار میشود؛ آنهم در حالیکه دو کشور روابط رسمی ندارند. روز شنبه در بیروت در واکنش به این مذاکرات، اعتراضاتی برگزار شد.
اسرائیل میخواهد حکومت لبنان مسئولیت خلع سلاح حزبالله را بر عهده بگیرد؛ طرحی مشابه آنچه در آتشبس نوامبر ۲۰۲۴ مطرح شده بود. با این حال، این گروه مسلح در طول دههها در برابر تلاشها برای تضعیفش مقاومت کرده است.
صفحه اینستاگرام دویچه وله دری را دنبال کنید
حزبالله در روزهای نخست جنگ در حمایت از ایران وارد درگیری شد و اسرائیل نیز در پاسخ، حملات هوایی و عملیات زمینی را آغاز کرد.
در روز اعلام آتشبس ایران، اسرائیل با حملات هوایی شدید بیروت را هدف قرار داد که در آن بیش از ۳۰۰ نفر کشته شدند؛ به گفته وزارت صحت این کشور، این مرگبارترین روز در لبنان از زمان آغاز جنگ بود.